Gagana Sāmoa
Самоанська
Австронезійська (полінезійська)
Самоанська мова (Gagana Sāmoa; ISO 639-1: sm) — полінезійська мова австронезійської сім’ї, поширена переважно в Незалежній Державі Самоа, Американському Самоа та діаспорних громадах. Її записують латиницею, де макрон позначає довготу голосного, а koma liliu (ʻ) — фонемне гортанне зімкнення; обидві відмінності можуть змінювати значення. Для самоанської характерне соціально зумовлене чергування мовленнєвих регістрів T і K: у ретельному й офіційному мовленні зазвичай зберігаються /t/ і /n/, тоді як у невимушеній розмовній мові відповідні звуки часто реалізуються як /k/ і /ŋ/; це відмінність стилів мовлення, а не способів звукозапису. Базові речення часто мають порядок дієслово–підмет–додаток, а займенники розрізняють інклюзивну й ексклюзивну першу особу, а також однину, двоїну та множину. У вираженні належності протиставлено класи a й o, а редуплікація продуктивна у словотворенні.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Самоанська
Вода
vai
/vai/
Вогонь
afi
/afi/
Сонце
lā
/laː/
Місяць
māsina
/maːsina/
Зірка
fetū
/fetuː/
Мати
tinā
/tinaː/
Батько
tamā
/tamaː/
Я
a'u
/aʔu/
Ти
'oe
/ʔoe/
Ім'я
igoa
/iŋoa/
Око
mata
/mata/
Рука
lima
/lima/
Серце
loto
/loto/
Любов
alofa
/alofa/
Дерево
laʻau
/laʔau/
Дім
fale
/fale/
Собака
maile
/maile/
Кішка
pusi
/pusi/
Їсти
ʻai
/ʔai/
Пити
inu
/inu/
Один
tasi
/tasi/
Два
lua
/lua/
Привіт
talofa
/talofa/
Дякую
faʻafetai
/faʔafetai/
Добрий
lelei
/lelei/
Зозуля
aleva
/aˈleva/
Комп’ютер
komipiuta
/komiˈpiuta/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Austronesian (Polynesian)
| Значення | Самоанська | Тувалу | Токелау | Тонганська | Ніуе | Пукапуканська | Східнофутунська |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ | vai /vai/ |
| Вогонь | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | awi /ˈawi/ | afi /ˈafi/ |
| Сонце | lā /laː/ | laa /laː/ | la /la/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | la /la/ | la'ā /laˈʔaː/ |
| Місяць | māsina /maːsina/ | masina /masina/ | malama /malama/ | māhina /maːhina/ | mahina /mahina/ | malama /maˈlama/ | māsina /maːˈsina/ |
| Зірка | fetū /fetuː/ | fetū /feˈtuː/ | fetu /fetu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /feˈtuː/ | wetū /wetuː/ | fetu'u /feˈtuʔu/ |
| Мати | tinā /tinaː/ | maatua /maːtua/ | mātua /maːtua/ | faʻē /faʔeː/ | matua fifine /matua fifine/ | mama /ˈmama/ | tinana /tiˈnana/ |
| Батько | tamā /tamaː/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | tamai /tamai/ | matua taane /matua taːne/ | matua /maˈtua/ | tamana /taˈmana/ |
| Я | a'u /aʔu/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ |
| Ти | 'oe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /ˈkoe/ |
| Ім'я | igoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | igoa /iŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ |
| Око | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ |
| Рука | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /ˈlima/ | lima /ˈlima/ |
| Серце | loto /loto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | loto /ˈloto/ | mafu /ˈmafu/ |
| Любов | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | aloa /aˈloa/ | alofa /aˈlofa/ |
| Дерево | laʻau /laʔau/ | laakau /laːkau/ | lakau /lakau/ | ʻakau /ʔakau/ | akau /akau/ | lākau /laːˈkau/ | la'akau /laʔaˈkau/ |
| Дім | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | wale /ˈwale/ | fale /ˈfale/ |
| Собака | maile /maile/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ | kuli /kuli/ | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ |
| Кішка | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /ˈpusi/ | pūsi /ˈpuːsi/ |
| Їсти | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Пити | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ |
| Один | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | taha /taha/ | tayi /ˈtaji/ | tasi /ˈtasi/ |
| Два | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ |
| Привіт | talofa /talofa/ | taalofa /taːlofa/ | malo ni /malo ni/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | kia orana /kia oˈɾana/ | mālō /maːˈloː/ |
| Дякую | faʻafetai /faʔafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | mālō /maːloː/ | fakaaue /fakaaue/ | meitaki /meiˈtaki/ | mālō /maːˈloː/ |
| Добрий | lelei /lelei/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | lelei /leˈlei/ | mālie /maːˈlie/ |
| Зозуля | aleva /aˈleva/ | — | — | — | — | — | kāleva /kaːˈleva/ |
| Комп’ютер | komipiuta /komiˈpiuta/ | — | — | komipiuta /komiˈpiuta/ | — | — | masini /maˈsini/ |
Порівняння порядку слів
Порівняти з основними мовами світу
Порівняти з близькоспорідненими мовами
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.