Tangkhul
Тангкхул-нага
Sino-Tibetan
Tangkhul Naga is one of the largest Naga languages, spoken by ~140,000 Tangkhul people in the Ukhrul District of Manipur, India, and the Somra Hills of Sagaing Region, Myanmar. The Tangkhul are part of the broader Naga ethnopolitical complex (~3M Nagas across NE India and Myanmar) but linguistically distinct: Tangkhulic is one of the most divergent groups within Naga linguistics, separated from other Naga and Kuki-Chin languages by significant grammatical and lexical differences. Tangkhul has classical Tibeto-Burman features (tonal, SOV, polypersonal verb morphology) but unique Tangkhulic phonological features. The London Missionary Society introduced Latin literacy in the early 20th century, and the New Testament was translated into Tangkhul (Pettigrew 1925).
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою Тангкхул-нага
Вода
ze
/ze/
Вогонь
mei
/mei/
Сонце
nyithui
/ɲitʰui/
Місяць
lai
/lai/
Мати
ina
/ina/
Батько
apa
/apa/
Їсти
ngui
/ŋui/
Пити
rai
/rai/
Любов
cha
/tʃa/
Серце
mokyaba
/mokjaba/
Дерево
leiyik
/leijik/
Дім
shim
/ʃim/
Собака
ui
/ui/
Кішка
mibu
/mibu/
Рука
phei
/pʰei/
Око
mi
/mi/
Привіт
hayau
/hajau/
Дякую
ase
/ase/
Один
kha
/kʰa/
Добрий
kahei
/kahei/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Sino-Tibetan
| Значення | Тангкхул-нага | Земе-нага | Хакха-чин | Куртеп | Мізо | Ібан | Маніпурі |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ze /ze/ | nki /nki/ | ti /ti/ | khwe /kʰwe/ | tui /tui/ | ai /ai/ | ꯏꯁꯤꯡ /isiŋ/ |
| Вогонь | mei /mei/ | mei /mei/ | mei /mei/ | mi /mi/ | mei /mei/ | api /api/ | ꯃꯩ /mei/ |
| Сонце | nyithui /ɲitʰui/ | sʰeu /sʰeu/ | ni /ni/ | ningpe /niŋpe/ | ni /ni/ | mata-ari /mataari/ | ꯅꯨꯃꯤꯠ /numit/ |
| Місяць | lai /lai/ | kʰu /kʰu/ | thla /tʰla/ | lai /lai/ | thla /tʰla/ | bulan /bulan/ | ꯊꯥ /tʰaː/ |
| Мати | ina /ina/ | nem /nem/ | nu /nu/ | amai /amai/ | nu /nu/ | indai /indai/ | ꯏꯃꯥ /ima/ |
| Батько | apa /apa/ | ape /ape/ | pa /pa/ | apai /apai/ | pa /pa/ | apai /apai/ | ꯏꯄꯥ /ipa/ |
| Їсти | ngui /ŋui/ | so /so/ | ei /ei/ | za /za/ | ei /ei/ | makai /makai/ | ꯆꯥꯕ /tʃaːba/ |
| Пити | rai /rai/ | hʷu /hʷu/ | din /din/ | thung /tʰuŋ/ | in /in/ | ngirup /ŋirup/ | ꯊꯛꯄ /tʰakpa/ |
| Любов | cha /tʃa/ | kihai /kihai/ | daw /daw/ | ga /ɡa/ | hmangaih /hmaŋai/ | rinduai /rinduai/ | ꯅꯨꯡꯁꯤꯕ /nuŋsiba/ |
| Серце | mokyaba /mokjaba/ | heisia /heisia/ | lung /luŋ/ | nying /ɲiŋ/ | thinlung /tʰinluŋ/ | ati /ati/ | ꯊꯃꯣꯏ /tʰamoi/ |
| Дерево | leiyik /leijik/ | rik /rik/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | shing /ɕiŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | kayu /kaju/ | ꯐꯨꯂꯥꯡ /pʰulaŋ/ |
| Дім | shim /ʃim/ | ki /ki/ | inn /in/ | khim /kʰim/ | in /in/ | rumah /rumah/ | ꯌꯨꯝ /jum/ |
| Собака | ui /ui/ | hui /hui/ | ui /ui/ | khwi /kʰwi/ | ui /ui/ | ukui /ukui/ | ꯍꯨꯏ /hui/ |
| Кішка | mibu /mibu/ | kʰemi /kʰemi/ | minu /minu/ | byila /bila/ | zawhte /zɔʔte/ | mayau /majau/ | ꯍꯧꯗꯣꯡ /houdoŋ/ |
| Рука | phei /pʰei/ | hak /hak/ | kut /kut/ | lak /lak/ | kut /kut/ | jari /dʒari/ | ꯈꯨꯠ /kʰut/ |
| Око | mi /mi/ | mik /mik/ | mit /mit/ | mik /mik/ | mit /mit/ | mata /mata/ | ꯃꯤꯠ /mit/ |
| Привіт | hayau /hajau/ | hangba /haŋba/ | na dam maw /na dam maw/ | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ | chibai /tʃibai/ | salam /salam/ | ꯈꯨꯔꯨꯝꯖꯔꯤ /kʰuɾumdʒaɾi/ |
| Дякую | ase /ase/ | kazi /kazi/ | ka lawm /ka lawm/ | kadrinche /kadrintɕe/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ | terima kasih /terima kasih/ | ꯊꯥꯒꯠꯆꯔꯤ /tʰaːɡattʃaɾi/ |
| Один | kha /kʰa/ | kha /kʰa/ | pakhat /pakʰat/ | thê /tʰe/ | pakhat /pakʰat/ | satu /satu/ | ꯑꯃ /ama/ |
| Добрий | kahei /kahei/ | ahei /ahei/ | tha /tʰa/ | lekpo /lekpo/ | tha /tʰa/ | manah /manah/ | ꯐꯕ /pʰaba/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.