Lai Holh
Хакха-чин
Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Kuki-Chin, Central)
Hakha Chin (Lai Holh) is the prestige and de facto lingua franca variety of the Chin (Kuki-Chin) languages, centred on Hakha town in Chin State, Myanmar. It serves as the cross-clan communication medium for ~50 distinct Chin-related communities. Tonal with three contrastive tones, complex verbal morphology including direct/inverse alignment. Notable for the large Chin refugee diaspora in Indianapolis (~25K) and Tulsa (~15K) following political persecution in Myanmar from the 1990s onward.
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою Хакха-чин
Вода
ti
/ti/
Вогонь
mei
/mei/
Сонце
ni
/ni/
Місяць
thla
/tʰla/
Мати
nu
/nu/
Батько
pa
/pa/
Їсти
ei
/ei/
Пити
din
/din/
Любов
daw
/daw/
Серце
lung
/luŋ/
Дерево
thingkung
/tʰiŋkuŋ/
Дім
inn
/in/
Собака
ui
/ui/
Кішка
minu
/minu/
Рука
kut
/kut/
Око
mit
/mit/
Привіт
na dam maw
/na dam maw/
Дякую
ka lawm
/ka lawm/
Один
pakhat
/pakʰat/
Добрий
tha
/tʰa/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Kuki-Chin, Central)
| Значення | Хакха-чин | Мізо | Маніпурі | Тангкхул-нага | Земе-нага | Дзонг-ке | Ібан |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ti /ti/ | tui /tui/ | ꯏꯁꯤꯡ /isiŋ/ | ze /ze/ | nki /nki/ | ཆུ /tɕʰu/ | ai /ai/ |
| Вогонь | mei /mei/ | mei /mei/ | ꯃꯩ /mei/ | mei /mei/ | mei /mei/ | མེ /me/ | api /api/ |
| Сонце | ni /ni/ | ni /ni/ | ꯅꯨꯃꯤꯠ /numit/ | nyithui /ɲitʰui/ | sʰeu /sʰeu/ | ཉི་མ /ɲima/ | mata-ari /mataari/ |
| Місяць | thla /tʰla/ | thla /tʰla/ | ꯊꯥ /tʰaː/ | lai /lai/ | kʰu /kʰu/ | ཟླ་བ /dawa/ | bulan /bulan/ |
| Мати | nu /nu/ | nu /nu/ | ꯏꯃꯥ /ima/ | ina /ina/ | nem /nem/ | ཨ་མ /ama/ | indai /indai/ |
| Батько | pa /pa/ | pa /pa/ | ꯏꯄꯥ /ipa/ | apa /apa/ | ape /ape/ | ཨ་པ /apa/ | apai /apai/ |
| Їсти | ei /ei/ | ei /ei/ | ꯆꯥꯕ /tʃaːba/ | ngui /ŋui/ | so /so/ | བཟའ /za/ | makai /makai/ |
| Пити | din /din/ | in /in/ | ꯊꯛꯄ /tʰakpa/ | rai /rai/ | hʷu /hʷu/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ngirup /ŋirup/ |
| Любов | daw /daw/ | hmangaih /hmaŋai/ | ꯅꯨꯡꯁꯤꯕ /nuŋsiba/ | cha /tʃa/ | kihai /kihai/ | དགའ་བ /ɡawa/ | rinduai /rinduai/ |
| Серце | lung /luŋ/ | thinlung /tʰinluŋ/ | ꯊꯃꯣꯏ /tʰamoi/ | mokyaba /mokjaba/ | heisia /heisia/ | སྙིང /ɲiŋ/ | ati /ati/ |
| Дерево | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | ꯐꯨꯂꯥꯡ /pʰulaŋ/ | leiyik /leijik/ | rik /rik/ | ཤིང /ɕiŋ/ | kayu /kaju/ |
| Дім | inn /in/ | in /in/ | ꯌꯨꯝ /jum/ | shim /ʃim/ | ki /ki/ | ཁྱིམ /tɕim/ | rumah /rumah/ |
| Собака | ui /ui/ | ui /ui/ | ꯍꯨꯏ /hui/ | ui /ui/ | hui /hui/ | ཁྱི /tɕi/ | ukui /ukui/ |
| Кішка | minu /minu/ | zawhte /zɔʔte/ | ꯍꯧꯗꯣꯡ /houdoŋ/ | mibu /mibu/ | kʰemi /kʰemi/ | བྱི་ལ /bila/ | mayau /majau/ |
| Рука | kut /kut/ | kut /kut/ | ꯈꯨꯠ /kʰut/ | phei /pʰei/ | hak /hak/ | ལག་པ /lakpa/ | jari /dʒari/ |
| Око | mit /mit/ | mit /mit/ | ꯃꯤꯠ /mit/ | mi /mi/ | mik /mik/ | མིག /mik/ | mata /mata/ |
| Привіт | na dam maw /na dam maw/ | chibai /tʃibai/ | ꯈꯨꯔꯨꯝꯖꯔꯤ /kʰuɾumdʒaɾi/ | hayau /hajau/ | hangba /haŋba/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ | salam /salam/ |
| Дякую | ka lawm /ka lawm/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ | ꯊꯥꯒꯠꯆꯔꯤ /tʰaːɡattʃaɾi/ | ase /ase/ | kazi /kazi/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ | terima kasih /terima kasih/ |
| Один | pakhat /pakʰat/ | pakhat /pakʰat/ | ꯑꯃ /ama/ | kha /kʰa/ | kha /kʰa/ | གཅིག /tɕik/ | satu /satu/ |
| Добрий | tha /tʰa/ | tha /tʰa/ | ꯐꯕ /pʰaba/ | kahei /kahei/ | ahei /ahei/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ | manah /manah/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.