Zeme
Земе-нага
Sino-Tibetan
Zeme Naga (autonymously Zeme) is a Tibeto-Burman language of the Zeme group within Kuki-Chin-Naga, spoken by ~70,000 people across the borderlands of Nagaland, Manipur, and Assam in northeast India. The Zeme people are part of the broader Naga ethnopolitical complex (~3M Nagas across NE India and Myanmar) but linguistically distinct from the more famous Naga languages like Tangkhul, Sumi, and Mao. Zeme has classical Tibeto-Burman features: tonal (low/high), simple noun morphology, polypersonal verb agreement, and SOV constituent order. Naga literacy programs since the 1960s have produced Bible translations and educational materials in Zeme.
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою Земе-нага
Вода
nki
/nki/
Вогонь
mei
/mei/
Сонце
sʰeu
/sʰeu/
Місяць
kʰu
/kʰu/
Мати
nem
/nem/
Батько
ape
/ape/
Їсти
so
/so/
Пити
hʷu
/hʷu/
Любов
kihai
/kihai/
Серце
heisia
/heisia/
Дерево
rik
/rik/
Дім
ki
/ki/
Собака
hui
/hui/
Кішка
kʰemi
/kʰemi/
Рука
hak
/hak/
Око
mik
/mik/
Привіт
hangba
/haŋba/
Дякую
kazi
/kazi/
Один
kha
/kʰa/
Добрий
ahei
/ahei/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Sino-Tibetan
| Значення | Земе-нага | Тангкхул-нага | Куртеп | Мізо | Хакха-чин | Лімбу | Сіккімська |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | nki /nki/ | ze /ze/ | khwe /kʰwe/ | tui /tui/ | ti /ti/ | ᤇᤘᤠ /tʃʰwaː/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Вогонь | mei /mei/ | mei /mei/ | mi /mi/ | mei /mei/ | mei /mei/ | ᤔᤡ /mi/ | མེ /me/ |
| Сонце | sʰeu /sʰeu/ | nyithui /ɲitʰui/ | ningpe /niŋpe/ | ni /ni/ | ni /ni/ | ᤊᤠᤶᤑ /ɲaːmpʰʌ/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Місяць | kʰu /kʰu/ | lai /lai/ | lai /lai/ | thla /tʰla/ | thla /tʰla/ | ᤗᤠᤒᤠ /laːba/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Мати | nem /nem/ | ina /ina/ | amai /amai/ | nu /nu/ | nu /nu/ | ᤔᤠᤔᤠ /aːmaː/ | ཨ་མ /ama/ |
| Батько | ape /ape/ | apa /apa/ | apai /apai/ | pa /pa/ | pa /pa/ | ᤀᤠᤒᤠ /aːbaː/ | ཨ་པ /apa/ |
| Їсти | so /so/ | ngui /ŋui/ | za /za/ | ei /ei/ | ei /ei/ | ᤆᤠᤔᤠ /tʃaːmaː/ | ཟ /za/ |
| Пити | hʷu /hʷu/ | rai /rai/ | thung /tʰuŋ/ | in /in/ | din /din/ | ᤌᤢᤴᤔᤠ /tʰuŋmaː/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Любов | kihai /kihai/ | cha /tʃa/ | ga /ɡa/ | hmangaih /hmaŋai/ | daw /daw/ | ᤔᤡᤌᤡ /mitʰi/ | དགའ /ɡa/ |
| Серце | heisia /heisia/ | mokyaba /mokjaba/ | nying /ɲiŋ/ | thinlung /tʰinluŋ/ | lung /luŋ/ | ᤛᤡᤰ /sik/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Дерево | rik /rik/ | leiyik /leijik/ | shing /ɕiŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | ᤛᤡᤱ /siŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Дім | ki /ki/ | shim /ʃim/ | khim /kʰim/ | in /in/ | inn /in/ | ᤜᤡᤶ /him/ | ཁྱིམ /tɕim/ |
| Собака | hui /hui/ | ui /ui/ | khwi /kʰwi/ | ui /ui/ | ui /ui/ | ᤁᤣᤳᤇᤡ /keptʃi/ | ཁྱི /tɕʰi/ |
| Кішка | kʰemi /kʰemi/ | mibu /mibu/ | byila /bila/ | zawhte /zɔʔte/ | minu /minu/ | ᤐᤡᤛᤡ /pisi/ | ཞི་མི /ʑimi/ |
| Рука | hak /hak/ | phei /pʰei/ | lak /lak/ | kut /kut/ | kut /kut/ | ᤜᤢᤰ /huk/ | ལག /lak/ |
| Око | mik /mik/ | mi /mi/ | mik /mik/ | mit /mit/ | mit /mit/ | ᤔᤡᤰ /mik/ | མིག /mik/ |
| Привіт | hangba /haŋba/ | hayau /hajau/ | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ | chibai /tʃibai/ | na dam maw /na dam maw/ | ᤐᤣᤜᤢᤙᤣ /peːhuːje/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ |
| Дякую | kazi /kazi/ | ase /ase/ | kadrinche /kadrintɕe/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ | ka lawm /ka lawm/ | ᤐᤡᤍᤠᤱ /pidaːŋ/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ |
| Один | kha /kʰa/ | kha /kʰa/ | thê /tʰe/ | pakhat /pakʰat/ | pakhat /pakʰat/ | ᤌᤡᤰ /tʰik/ | གཅིག /tɕik/ |
| Добрий | ahei /ahei/ | kahei /kahei/ | lekpo /lekpo/ | tha /tʰa/ | tha /tʰa/ | ᤏᤢᤒᤠ /nuba/ | ལེགས་པོ /lekpo/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.