ภาษาซานเด

ภาษาซานเด (ชื่อเรียกตนเอง Pa-Zande) เป็นภาษาตระกูลอูบางีในตระกูลใหญ่ไนเจอร์-คองโก มีผู้พูดราว 1.1 ล้านคนในเขตชายแดนของเซาท์ซูดาน สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก และสาธารณรัฐแอฟริกากลาง ภาษาซานเดมีชื่อเสียงระดับนานาชาติในฐานะหัวข้อของหนังสือวิจัยทางมานุษยวิทยาคลาสสิกปี ค.ศ. 1937 ของ อี. อี. อีแวนส์-พริตชาร์ด เรื่อง "Witchcraft, Oracles and Magic Among the Azande" (มนตร์ดำ คำทำนาย และเวทมนตร์ในหมู่ชาวอาซานเด) ซึ่งเป็นหนึ่งในผลงานรากฐานของมานุษยวิทยาสังคมแบบอังกฤษที่มีอิทธิพลอย่างลึกซึ้งต่อทฤษฎีทางมานุษยวิทยาเกี่ยวกับเหตุผลนิยมและมนตร์ดำในศตวรรษที่ 20 อาณาจักรซานเด (ราชวงศ์อาวองการา) เป็นรัฐก่อนยุคอาณานิคมที่สำคัญของแอฟริกากลางตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 จนถึงปลายศตวรรษที่ 19 ก่อนจะถูกแบ่งแยกในหมู่มหาอำนาจอาณานิคมอังกฤษ ฝรั่งเศส และเบลเยียม ในเชิงภาษาศาสตร์ ภาษาซานเดเป็นส่วนหนึ่งของสาขาอูบางีในตระกูลไนเจอร์-คองโก (ไม่ใช่บันตู แม้จะตั้งอยู่ในแอฟริกากลาง) โดยมีภาษาพี่น้องคือภาษานซาการาและกลุ่มงบันดี-ซังโกที่ห่างออกไป