Tiv
ภาษาทิฟ
ไนเจอร์-คองโก
ภาษาทิฟ (Tiv) เป็นภาษาหลักของกลุ่มชาติพันธุ์ทิฟ ซึ่งเป็นประชากรที่ไม่ใช่เฮาซา-ฟูลานีที่ใหญ่ที่สุดในไนจีเรียตอนกลาง มีผู้พูดราว 5 ล้านคน กระจุกตัวอยู่ในรัฐเบนูเอ บริเวณกโบโกและมาคูร์ดี ในเชิงภาษาศาสตร์ ภาษาทิฟอยู่ในกลุ่มย่อยทิฟอยด์ (Tivoid) ของกลุ่มบันทอยด์ (Bantoid) (สาขาพี่น้องกับกลุ่มภาษาบันตู) แต่ภาษาทิฟอยด์อื่น ๆ ส่วนใหญ่อยู่ในแคเมอรูน ทำให้ภาษาทิฟโดดเดี่ยวในเชิงภูมิศาสตร์ภายในกลุ่มย่อยของตน ภาษาทิฟมีลักษณะแบบไนเจอร์-คองโกดั้งเดิม ได้แก่ ระบบประเภทคำนาม (~10 ประเภท) ความเป็นภาษาวรรณยุกต์ (3 เสียงวรรณยุกต์พร้อมปรากฏการณ์ downstep) และลำดับองค์ประกอบแบบ SVO พจนานุกรม Tiv-English Dictionary ของ Abraham (1940) ยังคงเป็นเอกสารอ้างอิงพื้นฐาน ภาษาทิฟมีประเพณีทางวรรณกรรมที่เข้มแข็งมาตั้งแต่ทศวรรษ 1930 โดยมีผลงานสำคัญรวมถึงพันธสัญญาใหม่ภาษาทิฟ (1936) และหนังสือพิมพ์ภาษาทิฟ "Tion"
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาทิฟ
น้ำ
mngerem
/mŋɡɛɾɛm/
ไฟ
usu
/usu/
ดวงอาทิตย์
iyange
/ijaŋɡe/
ดวงจันทร์
uwer
/uwɛɾ/
ดาว
ishan
/iˈʃan/
แม่
ngo
/ŋɡo/
พ่อ
ter
/tɛɾ/
ฉัน
mo
/mɔ/
คุณ
we
/we/
ชื่อ
iti
/iˈti/
ตา
ishe
/iʃe/
มือ
ave
/ave/
ใจ
ishima
/iʃima/
รัก
dooshima
/doːʃima/
ต้นไม้
kon
/kon/
บ้าน
ya
/ja/
หมา
iyou
/ijou/
แมว
anyam
/aɲam/
กิน
yan
/jan/
ดื่ม
mba
/mba/
หนึ่ง
mom
/mom/
สอง
uhar
/uˈhar/
สวัสดี
m sugh
/m suɣ/
ขอบคุณ
m sugh u
/m suɣ u/
ดี
dedoo
/dedoː/
แหล่งข้อมูล
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Niger-Congo ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาทิฟ | ภาษากิมบุนดู | ภาษากองโก | ภาษาลูบา-คาไซ | ภาษาไอย์มารา | ภาษาซูลู | ภาษาลุนดา |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | mngerem /mŋɡɛɾɛm/ | menha /meɲa/ | maza /maza/ | mâyi /maːji/ | uma /uma/ | amanzi /amanzi/ | meji /medʒi/ |
| ไฟ | usu /usu/ | tubia /tubja/ | tiya /tija/ | kapia /kapia/ | nina /nina/ | umlilo /umlilo/ | kesi /kesi/ |
| ดวงอาทิตย์ | iyange /ijaŋɡe/ | muanya /mwaɲa/ | ntangu /ntaŋɡu/ | dîba /diːba/ | inti /inti/ | ilanga /ilaŋɡa/ | itaŋwa /itaŋwa/ |
| ดวงจันทร์ | uwer /uwɛɾ/ | ngonde /ŋɡonde/ | ngonda /ŋɡonda/ | ngondo /ŋɡondo/ | phaxsi /pʰaχsi/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | kakweji /kakwedʒi/ |
| ดาว | ishan /iˈʃan/ | tetembwa /teˈtembwa/ | mbwetete /mbwetete/ | mutoto /mutoto/ | warawara /waɾawaɾa/ | inkanyezi /iŋkaˈɲeːzi/ | katumbwa /katumbwa/ |
| แม่ | ngo /ŋɡo/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mâmu /maːmu/ | mama /mama/ | umama /umama/ | mama /mama/ |
| พ่อ | ter /tɛɾ/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tâtu /taːtu/ | tata /tata/ | ubaba /uɓaɓa/ | tata /tata/ |
| ฉัน | mo /mɔ/ | eme /eme/ | mono /mono/ | meme /meme/ | naya /naja/ | mina /ˈmiːna/ | ami /ami/ |
| คุณ | we /we/ | eie /eje/ | ngeye /ŋɡeje/ | wewe /wewe/ | juma /huma/ | wena /ˈweːna/ | eyi /eji/ |
| ชื่อ | iti /iˈti/ | dijina /diˈʒina/ | nkumbu /nkumbu/ | dîna /diːna/ | suti /suti/ | igama /iˈɡaːma/ | ijina /idʒina/ |
| ตา | ishe /iʃe/ | dixi /diʃi/ | disu /disu/ | dîsu /diːsu/ | nayra /najɾa/ | iso /iso/ | disu /disu/ |
| มือ | ave /ave/ | lukwaku /lukwaku/ | koko /koko/ | tshianza /tʃianza/ | ampara /ampaɾa/ | isandla /isandɮa/ | chikasa /tʃikasa/ |
| ใจ | ishima /iʃima/ | muxima /muʃima/ | ntima /ntima/ | mucima /mutʃima/ | chuyma /tʃujma/ | inhliziyo /inɬizijo/ | muchima /mutʃima/ |
| รัก | dooshima /doːʃima/ | henda /henda/ | zola /zola/ | dinanga /dinaŋɡa/ | munasiña /munasiɲa/ | uthando /utʰando/ | kukeŋa /kukeŋa/ |
| ต้นไม้ | kon /kon/ | mukune /mukune/ | nti /nti/ | mutshi /mutʃi/ | quqa /quqa/ | isihlahla /isiɬaɬa/ | mutondu /mutondu/ |
| บ้าน | ya /ja/ | inzo /inzo/ | nzo /nzo/ | nzubu /nzubu/ | uta /uta/ | indlu /indɮu/ | itala /itala/ |
| หมา | iyou /ijou/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | anu /anu/ | inja /indʒa/ | kawa /kawa/ |
| แมว | anyam /aɲam/ | kasalu /kasalu/ | nyau /ɲau/ | nyao /ɲao/ | phisi /pʰisi/ | ikati /ikati/ | — /—/ |
| กิน | yan /jan/ | kudya /kudja/ | ku dia /ku dja/ | kudia /kudia/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | ukudla /ukuɮa/ | kudya /kudja/ |
| ดื่ม | mba /mba/ | kunwa /kunwa/ | ku nua /ku nwa/ | kunua /kunua/ | umaña /umaɲa/ | ukuphuza /ukupʰuza/ | kunwa /kunwa/ |
| หนึ่ง | mom /mom/ | -moxi /moʃi/ | mosi /mosi/ | umue /umue/ | maya /maja/ | kunye /kuɲe/ | wumu /wumu/ |
| สอง | uhar /uˈhar/ | -iadi /jaːdi/ | zole /zole/ | bibidi /bibidi/ | paya /paja/ | kubili /kuˈɓili/ | ayedi /ajedi/ |
| สวัสดี | m sugh /m suɣ/ | kiebi /kiebi/ | mboté /mbote/ | moyo /mojo/ | kamisaki /kamisaki/ | sawubona /sawuɓona/ | mwani /mwani/ |
| ขอบคุณ | m sugh u /m suɣ u/ | kishukutu /kiʃukutu/ | matondo /matondo/ | tuasakidila /tuasakidila/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | ngiyabonga /ŋɡijaɓoŋɡa/ | nasakalili /nasakalili/ |
| ดี | dedoo /dedoː/ | kiá /kja/ | mbote /mbote/ | bimpe /bimpe/ | suma /suma/ | kuhle /kuɬe/ | chachiwahi /tʃatʃiwahi/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก