Chilunda
ภาษาลุนดา
Niger-Congo > Atlantic-Congo > Benue-Congo > Bantu (Guthrie zone L.52)
ภาษาลุนดา หรือชีลุนดา เป็นภาษาตระกูลบันตูในเขตกัทรี L.52 พูดกันในแถบชายแดนที่จังหวัดนอร์ทเวสเทิร์นของแซมเบียบรรจบกับแองโกลาและสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ผู้พูดคือชาวลุนดา-เอ็นเดมบู ซึ่งชีวิตพิธีกรรมของพวกเขาโด่งดังในวงวิชามานุษยวิทยาผ่านงานภาคสนามของ Victor Turner ในคริสต์ทศวรรษ 1950 เป็นภาษาบันตูแบบฉบับที่มีระบบชั้นคำนามครบถ้วน — kawa 'สุนัข' พหูพจน์ tuwa, mutondu 'ต้นไม้' พหูพจน์ nyitondu, katumbwa 'ดาว' พหูพจน์ tutumbwa — และอักขรวิธีของภาษานี้โดดเด่นในบรรดาภาษาของแซมเบียตรงที่ใช้อักษร ŋ (Nzambi 'พระเจ้า', kukeŋa 'รัก', itaŋwa 'ดวงอาทิตย์') ภาษาลุนดามีพระคัมภีร์ฉบับสมบูรณ์ (ค.ศ. 1962 ปรับปรุง ค.ศ. 2004) และใช้ในโรงเรียนและวิทยุ แต่งานพจนานุกรมสำหรับคำในชีวิตประจำวันกลับบางเบา ไม่มีพจนานุกรมภาษาลุนดาขนาดสำคัญเล่มใดเผยแพร่ให้ใช้ฟรีทางออนไลน์ คำศัพท์สมัยใหม่จำนวนมากจึงไม่มีการบันทึกไว้ในแหล่งข้อมูลสาธารณะ การถ่ายทอดภาษายังคงเข้มแข็งในเขตชนบทมวินีลุงกาและแซมเบซี
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาลุนดา
น้ำ
meji
/medʒi/
ไฟ
kesi
/kesi/
ดวงอาทิตย์
itaŋwa
/itaŋwa/
ดวงจันทร์
kakweji
/kakwedʒi/
ดาว
katumbwa
/katumbwa/
แม่
mama
/mama/
พ่อ
tata
/tata/
ฉัน
ami
/ami/
คุณ
eyi
/eji/
ชื่อ
ijina
/idʒina/
ตา
disu
/disu/
มือ
chikasa
/tʃikasa/
ใจ
muchima
/mutʃima/
รัก
kukeŋa
/kukeŋa/
ต้นไม้
mutondu
/mutondu/
บ้าน
itala
/itala/
หมา
kawa
/kawa/
แมว
—
/—/
กิน
kudya
/kudja/
ดื่ม
kunwa
/kunwa/
หนึ่ง
wumu
/wumu/
สอง
ayedi
/ajedi/
สวัสดี
mwani
/mwani/
ขอบคุณ
nasakalili
/nasakalili/
ดี
chachiwahi
/tʃatʃiwahi/
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Niger-Congo > Atlantic-Congo > Benue-Congo > Bantu (Guthrie zone L.52) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาลุนดา | ภาษาลูวาเล | ภาษากิมบุนดู | ภาษาลูบา-คาไซ | ภาษาเคาน์เด | ภาษาเบมบา | ภาษาเซนา |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | meji /medʒi/ | meya /meja/ | menha /meɲa/ | mâyi /maːji/ | mema /mema/ | amenshi /amenʃi/ | madzi /madzi/ |
| ไฟ | kesi /kesi/ | kakahya /kakahja/ | tubia /tubja/ | kapia /kapia/ | mujilo /mudʒilo/ | umulilo /umulilo/ | moto /moto/ |
| ดวงอาทิตย์ | itaŋwa /itaŋwa/ | likumbi /likumbi/ | muanya /mwaɲa/ | dîba /diːba/ | juba /dʒuba/ | akasuba /akasuba/ | dzuwa /dzuwa/ |
| ดวงจันทร์ | kakweji /kakwedʒi/ | kakweji /kakwedʒi/ | ngonde /ŋɡonde/ | ngondo /ŋɡondo/ | ñondo /ɲondo/ | umweshi /umweʃi/ | mwedzi /mwedzi/ |
| ดาว | katumbwa /katumbwa/ | tanganyeka /taŋɡaˈɲeka/ | tetembwa /teˈtembwa/ | mutoto /mutoto/ | lutanda /lutanda/ | intanda /intanda/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| แม่ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mâmu /maːmu/ | bama /bama/ | bamayo /bamajo/ | mai /mai/ |
| พ่อ | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tâtu /taːtu/ | batata /batata/ | bataata /bataːta/ | baba /baba/ |
| ฉัน | ami /ami/ | ami /ami/ | eme /eme/ | meme /meme/ | amiwa /amiwa/ | ine /ine/ | ine /ine/ |
| คุณ | eyi /eji/ | ove /ove/ | eie /eje/ | wewe /wewe/ | obewa /obewa/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ |
| ชื่อ | ijina /idʒina/ | lijina /liˈʒina/ | dijina /diˈʒina/ | dîna /diːna/ | jizhina /dʒiʒina/ | ishina /iʃina/ | dzina /dzina/ |
| ตา | disu /disu/ | liso /liso/ | dixi /diʃi/ | dîsu /diːsu/ | jiso /dʒiso/ | ilinso /ilinso/ | diso /diso/ |
| มือ | chikasa /tʃikasa/ | livoko /livoko/ | lukwaku /lukwaku/ | tshianza /tʃianza/ | kuboko /kuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | nkono /nkono/ |
| ใจ | muchima /mutʃima/ | mutima /mutima/ | muxima /muʃima/ | mucima /mutʃima/ | muchima /mutʃima/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ |
| รัก | kukeŋa /kukeŋa/ | zangi /zaŋɡi/ | henda /henda/ | dinanga /dinaŋɡa/ | butemwe /butemwe/ | ukutemwa /ukutemwa/ | kufuna /kufuna/ |
| ต้นไม้ | mutondu /mutondu/ | mutondo /mutondo/ | mukune /mukune/ | mutshi /mutʃi/ | kichi /kitʃi/ | icimuti /itʃimuti/ | mtengo /mteŋɡo/ |
| บ้าน | itala /itala/ | zuvo /zuvo/ | inzo /inzo/ | nzubu /nzubu/ | nzubo /nzubo/ | ing'anda /iŋːanda/ | nyumba /ɲumba/ |
| หมา | kawa /kawa/ | kawa /kawa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ |
| แมว | — /—/ | katako /katako/ | kasalu /kasalu/ | nyao /ɲao/ | kapuso /kapuso/ | pushi /puʃi/ | paka /paka/ |
| กิน | kudya /kudja/ | kulya /kuʎa/ | kudya /kudja/ | kudia /kudia/ | kuja /kudʒa/ | ukulya /ukulja/ | kudya /kudja/ |
| ดื่ม | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunua /kunua/ | kutoma /kutoma/ | ukunwa /ukunwa/ | kumwa /kumwa/ |
| หนึ่ง | wumu /wumu/ | -mwe /mwe/ | -moxi /moʃi/ | umue /umue/ | umo /umo/ | cimo /tʃimo/ | posi /posi/ |
| สอง | ayedi /ajedi/ | -vali /vali/ | -iadi /jaːdi/ | bibidi /bibidi/ | bibili /bibili/ | fibili /fibili/ | piŵiri /piwiri/ |
| สวัสดี | mwani /mwani/ | mwane /mwane/ | kiebi /kiebi/ | moyo /mojo/ | mwapoñai /mwapoɲai/ | muli shani /muli ʃani/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ |
| ขอบคุณ | nasakalili /nasakalili/ | nasakwilila /nasakwilila/ | kishukutu /kiʃukutu/ | tuasakidila /tuasakidila/ | nasakwilila /nasakwilila/ | natotela /natotela/ | ndatenda /ndatenda/ |
| ดี | chachiwahi /tʃatʃiwahi/ | -mwaza /mwaza/ | kiá /kja/ | bimpe /bimpe/ | kyawama /kjawama/ | chisuma /tʃisuma/ | nadidi /nadidi/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก