ภาษาอะจะ

ภาษาอาจา (ชื่อเรียกตนเองว่า Ajagbe) เป็นภาษาตระกูลย่อยกเบในตระกูลไนเจอร์-คองโก มีผู้พูดราว 600,000 คนทางตะวันตกเฉียงใต้ของเบนินและทางตะวันออกของโตโกที่อยู่ติดกัน ในทางประวัติศาสตร์ ชาวอาจาคือชนกเบ "บรรพบุรุษ" ที่ชาวฟอน (ดาโฮมี) และชาวเอเว (กานา/โตโก) อพยพแยกลงใต้ในศตวรรษที่ 17 — ด้วยเหตุนี้ภาษาอาจาจึงถือว่าใกล้เคียงกับถิ่นกำเนิดดั้งเดิมของภาษาโปรโต-กเบมากกว่าภาษาฟอนและเอเวซึ่งอยู่ทางใต้ลงไป อาณาจักรอาจาแห่งทาโดเป็นรัฐก่อนยุคอาณานิคมที่สำคัญในภูมิภาคอ่าวเบนิน ในทางภาษาศาสตร์ ภาษาอาจาเป็นส่วนหนึ่งของความต่อเนื่องทางถิ่นภาษากเบร่วมกับภาษาเอเว (ee) และภาษาฟอน (fon) โดยมีความเข้าใจร่วมกันได้อย่างมากในถิ่นภาษาที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิด แต่มีอัตลักษณ์ที่ชัดเจนเป็นของตน อาณาจักรอัลลาดาและดาโฮมีในศตวรรษที่ 17 มีรากเหง้าอาจา แม้ว่าภาษาราชวงศ์ของอาณาจักรเหล่านี้จะเปลี่ยนไปเป็นภาษาฟอนในที่สุด