Awakateko
Bahasa Aguacateco
Maya
Aguacateco (Awakateko, secara otonim Awakateko) adalah bahasa Maya dari cabang Mam-Awakateko, yang dituturkan oleh sekitar 17.000 orang di munisipalitas Aguacatán, Departemen Huehuetenango, Guatemala. Komunitas Awakateko bertahan dari genosida Perang Saudara Guatemala pada era 1980-an meskipun berada di wilayah dengan aktivitas militer yang intens. Secara linguistik, Awakateko berbagi ciri Mam-Awakateko dengan Mam (mam) dan Ixil (ixl), tetapi dengan kosakata dan ciri fonologis yang khas. Fonologi McArthur & McArthur 1956 dan revitalisasi modern oleh Academia telah menghasilkan bahan literasi yang terstandar.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Aguacateco
Air
aʼ
/aʔ/
Api
qʼaq
/qʼaq/
Matahari
qʼijl
/qʼihl/
Bulan
xahaw
/ʃahaw/
Bintang
chumeʼl
/tʃumeʔl/
Ibu
naa
/naː/
Ayah
mam
/mam/
Saya
in
/in/
Kamu
naʼ
/naʔ/
Nama
bʼiʼ
/ɓiʔ/
Mata
witzʼ
/witsʼ/
Tangan
qʼab
/qʼab/
Hati
kʼuum
/kʼuːm/
Cinta
xajan
/ʃahan/
Pohon
tzeʼ
/tseʔ/
Rumah
nya
/ɲa/
Anjing
txʼiʼ
/tʃʼiʔ/
Kucing
mis
/mis/
Makan
wii
/wiː/
Minum
uuk
/uːk/
Satu
jun
/hun/
Dua
kaʼwutz
/kaʔwuts/
Halo
kʼamta
/kʼamta/
Terima kasih
tixwajʼ
/tiʃwahʼ/
Baik
saqʼ
/saqʼ/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Mayan terkait
| Arti | Bahasa Aguacateco | Mam | Bahasa Poqomchi | Bahasa Q'anjob'al | Bahasa Uspanteko | Ixil | Kʼicheʼ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | aʼ /aʔ/ | aʼ /aʔ/ | haʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /xaʔ/ |
| Api | qʼaq /qʼaq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaaq /qʼaːq/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | tzaʼ /tsaʔ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ |
| Matahari | qʼijl /qʼihl/ | qʼij /qʼih/ | qʼij /qʼih/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ | qʼiij /qʼiːh/ | qʼii /qʼiː/ | qʼij /qʼix/ |
| Bulan | xahaw /ʃahaw/ | xjaw /ʃaw/ | ik /ik/ | ixaw /iʃaw/ | ikʼ /ikʼ/ | ich /itʃ/ | ikʼ /ikʼ/ |
| Bintang | chumeʼl /tʃumeʔl/ | cheʼw /tʃeʔw/ | chʼumiil /tʃʼumiːl/ | txʼumel /tʂʼumel/ | ch'umil /tʃʼumil/ | chumiil /tʃumiːl/ | chʼumil /tʃʼumil/ |
| Ibu | naa /naː/ | nan /nan/ | tuut /tuːt/ | mim /mim/ | nan /nan/ | naʼ /naʔ/ | nan /nan/ |
| Ayah | mam /mam/ | mam /mam/ | ajaab /ahaːb/ | mam /mam/ | tat /tat/ | baʼ /baʔ/ | tat /tat/ |
| Saya | in /in/ | aqiin /aˈqiːn/ | hin /hin/ | ayin /ʔajin/ | in /in/ | in /in/ | in /in/ |
| Kamu | naʼ /naʔ/ | aya /aˈja/ | hat /hat/ | hach /hatʃ/ | at /at/ | axh /aʃ/ | at /at/ |
| Nama | bʼiʼ /ɓiʔ/ | biʼ /ɓiʔ/ | bʼih /ɓih/ | bʼi /ɓi/ | b'ii /ɓiː/ | bʼii /ɓiː/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ |
| Mata | witzʼ /witsʼ/ | witz /wits/ | nakʼ /nakʼ/ | sat /sat/ | wach /watʃ/ | vusal /vusal/ | bʼaqʼwach /ɓaqʼwatʃ/ |
| Tangan | qʼab /qʼab/ | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼab /qʼab/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ |
| Hati | kʼuum /kʼuːm/ | anma /anma/ | kʼuxl /kʼuʃl/ | kʼulul /kʼulul/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | vatzʼ /vatsʼ/ | animaʼ /animaʔ/ |
| Cinta | xajan /ʃahan/ | oqxan /oqʃan/ | rahaal /rahaːl/ | kamkʼulal /kamkʼulal/ | lóqʼ /lóqʼ/ | kuxhewchʼa /kuʃewtʃʼa/ | loqʼoj /loqʼox/ |
| Pohon | tzeʼ /tseʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheeʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | tze /tse/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| Rumah | nya /ɲa/ | jaa /haː/ | paat /paːt/ | na /na/ | jaa /haː/ | kabʼal /kaɓal/ | ja /xa/ |
| Anjing | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | txʼyan /tʃʼjan/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ |
| Kucing | mis /mis/ | wiix /wiːʃ/ | mees /meːs/ | mes /mes/ | mis /mis/ | mees /meːs/ | meʼs /meʔs/ |
| Makan | wii /wiː/ | waan /waːn/ | wai /wai/ | lo /lo/ | waʼ /waʔ/ | tzaʼbʼi /tsaʔɓi/ | tijow /tixow/ |
| Minum | uuk /uːk/ | kʼaan /kʼaːn/ | uuk /uːk/ | uku /uku/ | ukʼ /ukʼ/ | ucha /utʃa/ | ukʼaaj /ukʼaːh/ |
| Satu | jun /hun/ | jun /hun/ | jino /hino/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /xun/ |
| Dua | kaʼwutz /kaʔwuts/ | kabʼe /ˈkaɓeʔ/ | kiʼib /kiʔiɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | quiib' /kiːɓ/ | kaʼvaʼl /kaʔʋaʔl/ | kebʼ /keɓ/ |
| Halo | kʼamta /kʼamta/ | chjonte tey /tʃhonte tej/ | ma chaa /ma tʃaː/ | kawal /kawal/ | saʼbʼal /saʔbal/ | nimaʼla kuxhewchʼa /nimaʔla kuʃewtʃʼa/ | saqarik /saqaɾik/ |
| Terima kasih | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | chjonte /tʃhonte/ | tioxlaab /tjoʃlaːb/ | yuhwal /juhwal/ | maltyox /maltjoʃ/ | tantixh /tantiʃ/ | maltyox /maltjoʃ/ |
| Baik | saqʼ /saqʼ/ | banix /baniʃ/ | saqʼwach /saqʼwatʃ/ | watxʼ /watʃʼ/ | utz /uts/ | utzʼ /utsʼ/ | utz /uts/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.