Lakty'añ
Bahasa Chol
Maya
Chol (Ch'ol, bernama-diri Lakty'añ) adalah bahasa Maya cabang Cholan dari Chiapas, Meksiko. Orang Chol mendiami lembah-lembah dataran tinggi di sebelah utara Palenque, dekat situs arkeologi Maya Klasik yang termasyhur. Secara linguistik, Chol adalah bahasa Maya cabang Cholan yang paling dekat kekerabatannya dengan bahasa sastra Maya Klasik yang telah punah, yang dipahatkan di Palenque, Yaxchilán, dan Tikal pada Periode Klasik (250-900 M). Dengan demikian, penutur Chol modern memiliki hubungan khusus dengan tradisi hieroglif Maya Klasik. Komunitas Chol telah mempertahankan bahasa ini meskipun bahasa Spanyol mendominasi, dengan pendidikan dwibahasa melalui INALI sejak tahun 1990-an.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Chol
Air
jaʼ
/haʔ/
Api
kʼajk
/kʼahk/
Matahari
kʼiñ
/kʼiɲ/
Bulan
uw
/uw/
Bintang
ekʼ
/ʔekʼ/
Ibu
ñaʼ
/ɲaʔ/
Ayah
tat
/tat/
Saya
joñoñ
/hoɲoɲ/
Kamu
jatyet
/hatʲet/
Nama
kʼabaʼ
/kʼaɓaʔ/
Mata
wut
/wut/
Tangan
kʼabʼ
/kʼaɓ/
Hati
pusʼikʼal
/pusʼikʼal/
Cinta
kʼuxbiñ
/kʼuʃbiɲ/
Pohon
teʼ
/teʔ/
Rumah
otyot
/otjot/
Anjing
tsʼiʼ
/tsʼiʔ/
Kucing
mis
/mis/
Makan
kʼux
/kʼuʃ/
Minum
ucʼ
/utsʼ/
Satu
juñ
/huɲ/
Dua
chaʼ
/tʃaʔ/
Halo
kabʼ
/kaɓ/
Terima kasih
wokox
/wokoʃ/
Baik
utsat
/utsat/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Mayan terkait
| Arti | Bahasa Chol | Bahasa Chontal Tabasco | Tzeltal | Bahasa Itzá Maya | Maya Klasik | Bahasa Tojolabal | Bahasa Maya Yucatec |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Api | kʼajk /kʼahk/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼajkʼ /kʼahkʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼahkʼ /kʼahkʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼáakʼ /kʼaːkʼ/ |
| Matahari | kʼiñ /kʼiɲ/ | kʼin /kʼin/ | kʼajkʼal /kʼahkʼal/ | kʼin /kʼin/ | kʼin /kʼin/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | kʼiin /kʼiːn/ |
| Bulan | uw /uw/ | ä /æ/ | u /u/ | uj /uh/ | uh /uh/ | ixaw /iʃaw/ | uj /uh/ |
| Bintang | ekʼ /ʔekʼ/ | ekʼ /ʔekʼ/ | ekʼ /ekʼ/ | ekʼ /ekʼ/ | ek' /eːkʼ/ | kʼanal /kʼanal/ | eekʼ /eːkʼ/ |
| Ibu | ñaʼ /ɲaʔ/ | naʼ /naʔ/ | meʼ /meʔ/ | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ | nan /nan/ | naʼ /naʔ/ |
| Ayah | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | yuum /juːm/ | tat /tat/ | taata /taːta/ |
| Saya | joñoñ /hoɲoɲ/ | noʼon /noʔon/ | joʼon /hoʔon/ | ten /ten/ | hiin /hiːn/ | keʼn /keʔn/ | teen /teːn/ |
| Kamu | jatyet /hatʲet/ | neʼet /neʔet/ | jaʼat /haʔat/ | tech /tetʃ/ | hat /hat/ | weʼn /weʔn/ | teech /teːtʃ/ |
| Nama | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | biil /ɓiːl/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | k'aba' /kʼaˈɓaʔ/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | kʼaabaʼ /kʼaːɓaʔ/ |
| Mata | wut /wut/ | wich /witʃ/ | sit /sit/ | ich /itʃ/ | ich /itʃ/ | satej /sateh/ | ich /itʃ/ |
| Tangan | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼä /kʼæ/ | kʼab /kʼab/ | kʼab /kʼab/ | kʼab /kʼab/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ |
| Hati | pusʼikʼal /pusʼikʼal/ | pixan /piʃan/ | oʼtan /oʔtan/ | pukʼsikʼal /pukʼsikʼal/ | pixan /piʃan/ | altzil /altsil/ | puksiʼikʼal /puksiʔikʼal/ |
| Cinta | kʼuxbiñ /kʼuʃbiɲ/ | kʼuxbe /kʼuʃbe/ | kʼanbey /kʼanbej/ | yakunti /jakunti/ | yaah /jaːh/ | skʼana /skʼana/ | yaakuntej /jaːkunteh/ |
| Pohon | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| Rumah | otyot /otjot/ | otot /otot/ | na /na/ | nah /nah/ | otoch /otoːtʃ/ | naj /nah/ | naj /nah/ |
| Anjing | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | pekʼ /pekʼ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | pekʼ /pekʼ/ | peekʼ /peːkʼ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | peekʼ /peːkʼ/ |
| Kucing | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | miis /miːs/ | mis /mis/ | miis /miːs/ |
| Makan | kʼux /kʼuʃ/ | weʼ /weʔ/ | weʼel /weʔel/ | jant /hant/ | weʼ /weʔ/ | waʼel /waʔel/ | jaant /haːnt/ |
| Minum | ucʼ /utsʼ/ | ukʼe /ukʼe/ | uchʼel /utʃʼel/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼul /ukʼul/ |
| Satu | juñ /huɲ/ | un /un/ | jun /xun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Dua | chaʼ /tʃaʔ/ | chaʼ /tʃaʔ/ | cheb /tʃeb/ | kaʼ /kaʔ/ | cha' /tʃaʔ/ | chabʼ /tʃaɓ/ | kaʼ /kaʔ/ |
| Halo | kabʼ /kaɓ/ | bin a bel /bin a bel/ | banti winik /banti winik/ | bʼix a tʼan /biʃ a tʼan/ | bix a beel /biʃ a beːl/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | baʼax ka waʼalik /baʔaʃ ka waʔalik/ |
| Terima kasih | wokox /wokoʃ/ | dios boʼtik /dios boʔtik/ | wokol awal /wokol awal/ | dios bʼotik /dios botik/ | nibʼoolal /nibʼoːlal/ | yuj /juh/ | dios boʼotik /dios boʔotik/ |
| Baik | utsat /utsat/ | tsʼak /tsʼak/ | lek /lek/ | malobʼ /malob/ | utz /uts/ | lek /lek/ | maʼalob /maʔalob/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.