Qyool Mam
Mam
Maya (Mamean, Greater Mamean)
Bahasa Mam adalah bahasa Maya terbesar keempat berdasarkan jumlah penutur, setelah K'iche', Q'eqchi', dan Yucatec; dituturkan oleh sekitar 530.000 orang di dataran tinggi bagian barat Guatemala (Huehuetenango, San Marcos, Quetzaltenango) dan di seberang perbatasan Meksiko di Chiapas. Bahasa ini termasuk cabang Maya Timur (Mamean Raya), berkerabat dekat dengan bahasa Awakatek dan Ixil. Fonologinya sangat konservatif, mempertahankan kontras uvular yang langka /q/–/q'/ serta sederet bunyi ejektif. Morfologi verbanya menampilkan penanda ergatif-absolutif dengan ergativitas terpisah pada aspek inkompletif. Bahasa ini memiliki ortografi Latin baku (1987, Acuerdos de la Paz).
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Mam
Air
aʼ
/aʔ/
Api
qʼaqʼ
/qʼaqʼ/
Matahari
qʼij
/qʼih/
Bulan
xjaw
/ʃaw/
Bintang
cheʼw
/tʃeʔw/
Ibu
nan
/nan/
Ayah
mam
/mam/
Saya
aqiin
/aˈqiːn/
Kamu
aya
/aˈja/
Nama
biʼ
/ɓiʔ/
Mata
witz
/wits/
Tangan
qʼobʼ
/qʼoɓ/
Hati
anma
/anma/
Cinta
oqxan
/oqʃan/
Pohon
tzeʼ
/tseʔ/
Rumah
jaa
/haː/
Anjing
txʼyan
/tʃʼjan/
Kucing
wiix
/wiːʃ/
Makan
waan
/waːn/
Minum
kʼaan
/kʼaːn/
Satu
jun
/hun/
Dua
kabʼe
/ˈkaɓeʔ/
Halo
chjonte tey
/tʃhonte tej/
Terima kasih
chjonte
/tʃhonte/
Baik
banix
/baniʃ/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Mayan (Mamean, Greater Mamean) terkait
| Arti | Mam | Bahasa Aguacateco | Kʼicheʼ | Bahasa Uspanteko | Bahasa Tojolabal | Bahasa Q'anjob'al | Ixil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | aʼ /aʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /xaʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ |
| Api | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaq /qʼaq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | tzaʼ /tsaʔ/ |
| Matahari | qʼij /qʼih/ | qʼijl /qʼihl/ | qʼij /qʼix/ | qʼiij /qʼiːh/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ | qʼii /qʼiː/ |
| Bulan | xjaw /ʃaw/ | xahaw /ʃahaw/ | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | ixaw /iʃaw/ | ixaw /iʃaw/ | ich /itʃ/ |
| Bintang | cheʼw /tʃeʔw/ | chumeʼl /tʃumeʔl/ | chʼumil /tʃʼumil/ | ch'umil /tʃʼumil/ | kʼanal /kʼanal/ | txʼumel /tʂʼumel/ | chumiil /tʃumiːl/ |
| Ibu | nan /nan/ | naa /naː/ | nan /nan/ | nan /nan/ | nan /nan/ | mim /mim/ | naʼ /naʔ/ |
| Ayah | mam /mam/ | mam /mam/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | mam /mam/ | baʼ /baʔ/ |
| Saya | aqiin /aˈqiːn/ | in /in/ | in /in/ | in /in/ | keʼn /keʔn/ | ayin /ʔajin/ | in /in/ |
| Kamu | aya /aˈja/ | naʼ /naʔ/ | at /at/ | at /at/ | weʼn /weʔn/ | hach /hatʃ/ | axh /aʃ/ |
| Nama | biʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | b'ii /ɓiː/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | bʼi /ɓi/ | bʼii /ɓiː/ |
| Mata | witz /wits/ | witzʼ /witsʼ/ | bʼaqʼwach /ɓaqʼwatʃ/ | wach /watʃ/ | satej /sateh/ | sat /sat/ | vusal /vusal/ |
| Tangan | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ |
| Hati | anma /anma/ | kʼuum /kʼuːm/ | animaʼ /animaʔ/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | altzil /altsil/ | kʼulul /kʼulul/ | vatzʼ /vatsʼ/ |
| Cinta | oqxan /oqʃan/ | xajan /ʃahan/ | loqʼoj /loqʼox/ | lóqʼ /lóqʼ/ | skʼana /skʼana/ | kamkʼulal /kamkʼulal/ | kuxhewchʼa /kuʃewtʃʼa/ |
| Pohon | tzeʼ /tseʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | tze /tse/ |
| Rumah | jaa /haː/ | nya /ɲa/ | ja /xa/ | jaa /haː/ | naj /nah/ | na /na/ | kabʼal /kaɓal/ |
| Anjing | txʼyan /tʃʼjan/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ |
| Kucing | wiix /wiːʃ/ | mis /mis/ | meʼs /meʔs/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mes /mes/ | mees /meːs/ |
| Makan | waan /waːn/ | wii /wiː/ | tijow /tixow/ | waʼ /waʔ/ | waʼel /waʔel/ | lo /lo/ | tzaʼbʼi /tsaʔɓi/ |
| Minum | kʼaan /kʼaːn/ | uuk /uːk/ | ukʼaaj /ukʼaːh/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | uku /uku/ | ucha /utʃa/ |
| Satu | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /xun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Dua | kabʼe /ˈkaɓeʔ/ | kaʼwutz /kaʔwuts/ | kebʼ /keɓ/ | quiib' /kiːɓ/ | chabʼ /tʃaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | kaʼvaʼl /kaʔʋaʔl/ |
| Halo | chjonte tey /tʃhonte tej/ | kʼamta /kʼamta/ | saqarik /saqaɾik/ | saʼbʼal /saʔbal/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | kawal /kawal/ | nimaʼla kuxhewchʼa /nimaʔla kuʃewtʃʼa/ |
| Terima kasih | chjonte /tʃhonte/ | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | maltyox /maltjoʃ/ | maltyox /maltjoʃ/ | yuj /juh/ | yuhwal /juhwal/ | tantixh /tantiʃ/ |
| Baik | banix /baniʃ/ | saqʼ /saqʼ/ | utz /uts/ | utz /uts/ | lek /lek/ | watxʼ /watʃʼ/ | utzʼ /utsʼ/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.