Olkol
אולקול
פאמה-ניונגאן
אולקול היא שפה פמה-ניונגית פמאנית צפונית של חצי האי קייפ יורק שבקווינסלנד, אוסטרליה, שפה אחות ליר-יורונט ולשאר שפות הפמאן של קייפ יורק. היא בסכנת הכחדה חמורה, ונותרו רק כ-50 דוברים מבוגרים שוטפים; קהילת אולקול הרחבה עברה לאנגלית ולאנגלית אבוריג'ינית (מושפעת קריול). הארץ המסורתית של אולקול כוללת את מקורות נהרות קוֹאֵן וּוֹטסון בצפון קייפ יורק. מבחינה לשונית, אולקול חולקת מאפיינים פמאניים קלאסיים (עיצורים נושרי-ראש מילה, מערכת תנועות פשוטה, יישור ארגטיבי-אבסולוטיבי) עם שפות הפמאן הצפוני האחיות, אך עם אוצר מילים ייחודי ומאפיינים פונולוגיים משניים. הסקר הלשוני של חצי האי קייפ יורק מאת סאטון משנת 1976 הוא התיעוד היסודי, בתוספת הקלטות AIATSIS.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות באולקול
מים
kupa
/kupa/
אש
paral
/paɻal/
שמש
naŋkari
/naŋkaɻi/
ירח
kakal
/kakal/
כוכב
el idnban
/el ˈidnban/
אמא
ngangi
/ŋaŋi/
אבא
kaba
/kaba/
אני
ay
/aj/
אתה
inag
/inaɡ/
שם
ukal
/ukal/
עין
mil
/mil/
יד
mara
/maɻa/
לב
piku
/piku/
אהבה
kanyji
/kaɲɟi/
עץ
warray
/waɾaj/
בית
mariŋ
/maɻiŋ/
כלב
kunpa
/kunpa/
חתול
paka
/paka/
לאכול
ngarinya
/ŋaɻiɲa/
לשתות
kupa nyaa
/kupa ɲaː/
אחד
kuyu
/kuju/
שתיים
uchir
/utʃir/
שלום
—
/—/
תודה
—
/—/
טוב
palya
/paʎa/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Pama-Nyungan קשורות
| משמעות | אולקול | נהאנדה | וורנמן | מארטו ואנגקה | נגונוואל | וורלפירי | גוגו ימיתיר |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | kupa /kupa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kungal /kuŋal/ | ngapa /ŋapa/ | buurraay /buːraːj/ |
| אש | paral /paɻal/ | warla /waɻla/ | waru /waɻu/ | waru /waɾu/ | warba /waɻba/ | warlu /waɭu/ | — /—/ |
| שמש | naŋkari /naŋkaɻi/ | wurʼa /wuɾʔa/ | tjirntu /cinʈu/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | guma /ɡuma/ | wanta /wanta/ | ngalan /ŋalan/ |
| ירח | kakal /kakal/ | kanyala /kaɲala/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kayalany /kajalaɲ/ | birrang /biɻaŋ/ | pira /piɻa/ | giitha /ɡiːt̪a/ |
| כוכב | el idnban /el ˈidnban/ | indiya /indija/ | biyi /biji/ | piriny /piriɲ/ | dyurra /ɟura/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | biidhi /biːt̪i/ |
| אמא | ngangi /ŋaŋi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngama /ŋama/ | yakaji /jakaɟi/ | guni /ɡuni/ | ngati /ŋati/ | ngamu /ŋamu/ |
| אבא | kaba /kaba/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | pumba /pumba/ | kirda /kiɖa/ | biiba /biːba/ |
| אני | ay /aj/ | ngayi /ŋaji/ | ngayu /ŋaju/ | ngayu /ŋaju/ | ngaya /ŋaja/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayu /ŋaju/ |
| אתה | inag /inaɡ/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | ngindu /ŋindu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyundu /ɲundu/ |
| שם | ukal /ukal/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | gadil /ˈkatil/ |
| עין | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɾu/ | mil /mil/ | milpa /milpa/ | miil /miːl/ |
| יד | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ | mungal /muŋal/ |
| לב | piku /piku/ | pulpara /pulpaɻa/ | kurda /kuɖa/ | kurtu /kʊɻʈu/ | gauar /ɡauar/ | wankaru /waŋkaɻu/ | — /—/ |
| אהבה | kanyji /kaɲɟi/ | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | marmit /maɻmit/ | nyangu /ɲaŋu/ | — /—/ |
| עץ | warray /waɾaj/ | parntany /paɳʈaɲ/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | warabi /waɻabi/ | watiya /watija/ | yugu /juɡu/ |
| בית | mariŋ /maɻiŋ/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ | kuni /kuni/ | ngurra /ŋura/ | bayan /bajan/ |
| כלב | kunpa /kunpa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | mirri /miɻi/ | jarntu /caɳʈu/ | gudaa /ɡudaː/ |
| חתול | paka /paka/ | paka /paka/ | ngarda /ŋaɖa/ | — /—/ | poosi /puːsi/ | mungalpa /muŋalpa/ | buthigan /but̪iɡan/ |
| לאכול | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalku- /ŋalku/ | daring /daɻiŋ/ | ngarni /ŋaɳi/ | budal /budal/ |
| לשתות | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | nyuna /ɲuna/ | nyaa /ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | nyu /ɲu/ | purrami /purami/ | — /—/ |
| אחד | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | guma /ɡuma/ | jinta /cinta/ | nubuun /nubuːn/ |
| שתיים | uchir /utʃir/ | wuthada /wut̪aɖa/ | kujarra /kuɟara/ | kujarra /kucara/ | bula /bula/ | jirrama /ɟiɾama/ | gudhirra /kut̪ira/ |
| שלום | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ | — /—/ | — /—/ |
| תודה | — /—/ | — /—/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ | — /—/ | — /—/ |
| טוב | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walunga /waluŋa/ | ngurrju /ŋurcu/ | awuun /awuːn/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.