Adnyamathanha-na yarta
אדנימתנהה
פאמה-ניונגאן
אַדְנְיָמָתָנְהָה (Adnyamathanha-na yarta, „שפת ארץ האדניאמתנהה”, או „עם הגבעות”) היא שפה ילידית מהמשפחה הפאמה-ניונגאנית הנמצאת בסכנת הכחדה חמורה, מרכסי פלינדרס שבדרום אוסטרליה. עם האדניאמתנהה קשור עמוקות לגיאולוגיה המרהיבה של פלינדרס, המופיעה בסיפורי היורה מודה (Yura Muda, זמן החלום) שלהם. וילפנה פאונד (Ikara) והמרעה שסביבו הם אתרים תרבותיים מרכזיים. האדניאמתנהה חולקת מאפיינים של משפחת תורה-יורה עם הקאורנה המתועדת טוב יותר (מישורי אדלייד, גם היא כמעט נכחדה) ועם הווירנגו. דקדוק הייחוס של שֶבֶּק משנת 1973 הנגיש את האדניאמתנהה לבלשנות האקדמית, ואיגוד אדמות המורשת של האדניאמתנהה (Adnyamathanha Traditional Lands Association) תומך בתחייה מתמשכת באמצעות תוכניות בית ספר והקלטות יורה מודה.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות באדנימתנהה
מים
awi
/awi/
אש
warlu
/waɻlu/
שמש
yidnu
/jidnu/
ירח
vuyu
/vuju/
כוכב
vurdli
/ˈvuɖli/
אמא
nyangka
/ɲaŋka/
אבא
arndu
/aɳɖu/
אני
ngai
/ŋai/
אתה
nhina
/n̪ina/
שם
mityi
/mici/
עין
mina
/mina/
יד
mara
/maɻa/
לב
kurda
/kuɖa/
אהבה
mukunha
/mukun̪a/
עץ
urtu
/uʈu/
בית
vakali
/vakali/
כלב
vurlpu
/vuɻlpu/
חתול
vunmara
/vunmaɻa/
לאכול
ngalkanha
/ŋalkan̪a/
לשתות
ulpanha
/ulpan̪a/
אחד
mukuna
/mukuna/
שתיים
arlpili
/aɭpili/
שלום
—
/—/
תודה
mukunha
/mukun̪a/
טוב
ngarrkanha
/ŋaɻkan̪a/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Pama-Nyungan קשורות
| משמעות | אדנימתנהה | נהאנדה | פינטופי-לוריטג'ה | פיטג'נטג'טג'רה | וורנמן | מארטו ואנגקה | אולקול |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | awi /awi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ |
| אש | warlu /waɻlu/ | warla /waɻla/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɾu/ | paral /paɻal/ |
| שמש | yidnu /jidnu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | naŋkari /naŋkaɻi/ |
| ירח | vuyu /vuju/ | kanyala /kaɲala/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kayalany /kajalaɲ/ | kakal /kakal/ |
| כוכב | vurdli /ˈvuɖli/ | indiya /indija/ | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | biyi /biji/ | piriny /piriɲ/ | el idnban /el ˈidnban/ |
| אמא | nyangka /ɲaŋka/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngama /ŋama/ | yakaji /jakaɟi/ | ngangi /ŋaŋi/ |
| אבא | arndu /aɳɖu/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | kaba /kaba/ |
| אני | ngai /ŋai/ | ngayi /ŋaji/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayu /ŋaju/ | ay /aj/ |
| אתה | nhina /n̪ina/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | inag /inaɡ/ |
| שם | mityi /mici/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ini /ini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ukal /ukal/ |
| עין | mina /mina/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɾu/ | mil /mil/ |
| יד | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ |
| לב | kurda /kuɖa/ | pulpara /pulpaɻa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurtu /kʊɻʈu/ | piku /piku/ |
| אהבה | mukunha /mukun̪a/ | kanyji /kaɲdʒi/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲɟi/ |
| עץ | urtu /uʈu/ | parntany /paɳʈaɲ/ | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | warray /waɾaj/ |
| בית | vakali /vakali/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ | mariŋ /maɻiŋ/ |
| כלב | vurlpu /vuɻlpu/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | papa /papa/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | kunpa /kunpa/ |
| חתול | vunmara /vunmaɻa/ | paka /paka/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | — /—/ | paka /paka/ |
| לאכול | ngalkanha /ŋalkan̪a/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ |
| לשתות | ulpanha /ulpan̪a/ | nyuna /ɲuna/ | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ |
| אחד | mukuna /mukuna/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ |
| שתיים | arlpili /aɭpili/ | wuthada /wut̪aɖa/ | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | kujarra /kuɟara/ | kujarra /kucara/ | uchir /utʃir/ |
| שלום | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ |
| תודה | mukunha /mukun̪a/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | — /—/ |
| טוב | ngarrkanha /ŋaɻkan̪a/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.