Noongar wangkiny
נונגר
פאמה-ניונגאן
נוּנגאר (וגם נְיוּנגאר, וַאדג'וּק, וַאדג'אק) היא שפת בני הנוּנגאר, הבעלים המסורתיים של הפינה הדרום-מערבית של מערב אוסטרליה (מג'רלדטון דרומה עד אספרנס ואלבני). אומת הנוּנגאר מורכבת מ-14 תת-קבוצות (Whadjuk, Yued, Ballardong, Wilman, Kaneang, Wardandi, Nyaki Nyaki, Bibbulmun, Pibelmen, Pinjareb, Wudjari, Mineng, Goreng, Njungar) הדוברות גרסאות נוּנגאר מובנות הדדית. השפה, שנפגעה קשות מן הקולוניזציה (לקהילות הנוּנגאר בפרת' היה מגע אירופי מ-1829), כמעט נכחדה, אך מרכז Noongar Boodjar Language Centre ומועצת South West Aboriginal Land and Sea Council הובילו החייאה פעילה מאז שנות ה-90. כיום יש כ-370 דוברים שוטפים וכ-3,000 לומדים חלקיים; הנוּנגאר נלמדת בחלק מבתי הספר בפרת'.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בנונגר
מים
kep
/kep/
אש
kaarl
/kaːɻl/
שמש
ngangk
/ŋaŋk/
ירח
miyak
/mijak/
כוכב
djinda
/ɟinda/
אמא
ngangk
/ŋaŋk/
אבא
maam
/maːm/
אני
ngany
/ŋaɲ/
אתה
noonook
/nunuk/
שם
kwerl
/kwɛɻl/
עין
mel
/mel/
יד
mar
/maɻ/
לב
kortang
/koɻtaŋ/
אהבה
djaadjam
/dʒaːdʒam/
עץ
boorn
/boːɻn/
בית
mia
/maja/
כלב
dwert
/dweɻt/
חתול
nguni
/ŋuni/
לאכול
ngarn
/ŋaɻn/
לשתות
ngarn
/ŋaɻn/
אחד
keny
/keɲ/
שתיים
koodjal
/kuɟal/
שלום
kaya
/kaja/
תודה
boordawan
/boːɻdawan/
טוב
kwobidak
/kwobidak/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Pama-Nyungan קשורות
| משמעות | נונגר | וורנמן | פינטופי-לוריטג'ה | פיטג'נטג'טג'רה | אולקול | נהאנדה | נגונוואל |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | kep /kep/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kapi /kapi/ | kungal /kuŋal/ |
| אש | kaarl /kaːɻl/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | paral /paɻal/ | warla /waɻla/ | warba /waɻba/ |
| שמש | ngangk /ŋaŋk/ | tjirntu /cinʈu/ | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | wurʼa /wuɾʔa/ | guma /ɡuma/ |
| ירח | miyak /mijak/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kakal /kakal/ | kanyala /kaɲala/ | birrang /biɻaŋ/ |
| כוכב | djinda /ɟinda/ | biyi /biji/ | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | el idnban /el ˈidnban/ | indiya /indija/ | dyurra /ɟura/ |
| אמא | ngangk /ŋaŋk/ | ngama /ŋama/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngangi /ŋaŋi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | guni /ɡuni/ |
| אבא | maam /maːm/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kaba /kaba/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | pumba /pumba/ |
| אני | ngany /ŋaɲ/ | ngayu /ŋaju/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ay /aj/ | ngayi /ŋaji/ | ngaya /ŋaja/ |
| אתה | noonook /nunuk/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | inag /inaɡ/ | nyini /ɲini/ | ngindu /ŋindu/ |
| שם | kwerl /kwɛɻl/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ini /ini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | yini /jini/ |
| עין | mel /mel/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ |
| יד | mar /maɻ/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ |
| לב | kortang /koɻtaŋ/ | kurda /kuɖa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | piku /piku/ | pulpara /pulpaɻa/ | gauar /ɡauar/ |
| אהבה | djaadjam /dʒaːdʒam/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | kanyji /kaɲdʒi/ | marmit /maɻmit/ |
| עץ | boorn /boːɻn/ | watiya /watija/ | punu /punu/ | punu /punu/ | warray /waɾaj/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warabi /waɻabi/ |
| בית | mia /maja/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | nhurra /ɳuɻa/ | kuni /kuni/ |
| כלב | dwert /dweɻt/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | kunpa /kunpa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | mirri /miɻi/ |
| חתול | nguni /ŋuni/ | ngarda /ŋaɖa/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | paka /paka/ | paka /paka/ | poosi /puːsi/ |
| לאכול | ngarn /ŋaɻn/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | ngarna /ŋaɻna/ | daring /daɻiŋ/ |
| לשתות | ngarn /ŋaɻn/ | nyaa /ɲaː/ | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | nyuna /ɲuna/ | nyu /ɲu/ |
| אחד | keny /keɲ/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | guma /ɡuma/ |
| שתיים | koodjal /kuɟal/ | kujarra /kuɟara/ | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | uchir /utʃir/ | wuthada /wut̪aɖa/ | bula /bula/ |
| שלום | kaya /kaja/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ |
| תודה | boordawan /boːɻdawan/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ |
| טוב | kwobidak /kwobidak/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | walunga /waluŋa/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.