Nhanda
נהאנדה
פאמה-ניונגאן
נְהַאנְדָה (המכונה גם נַאנְדָה או נְהַאנְטָה) היא שפה ילידית מהמשפחה הפאמה-ניונגאנית הנמצאת בסכנת הכחדה חמורה, מהחוף האמצעי של מרצ'יסון-גסקויין שבמערב אוסטרליה, סמוך לג'רלדטון ולקלבארי. לשפה כ-30 דוברים מבוגרים שוטפים בתוספת כ-60 דוברים חלקיים בקרב אוכלוסיית הנְהַאנְדָה האתנית הרחבה יותר המונה כ-750 איש. הנְהַאנְדָה משמרת מאפיינים פאמה-ניונגאניים קלאסיים, ובהם יישור ארגטיבי-אבסולוטיבי, מורפולוגיה שמנית סופיתית וטרמינולוגיית קרבה עשירה. דקדוק הייחוס של בלווינס משנת 2001 (Nhanda Aboriginal Language) הנגיש את השפה לבלשנות האקדמית, ומרכז השפה הילידית נְהַאנְדָה (Nhanda Aboriginal Language Centre) המובל בידי הקהילה תומך בתחייה מתמשכת באמצעות תוכניות בית ספר, פרויקטים של היסטוריה שבעל פה ומרכז התרבות וַאג'ארי-נְהַאנְדָה (Wajarri-Nhanda Cultural Centre).
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בנהאנדה
מים
kapi
/kapi/
אש
warla
/waɻla/
שמש
wurʼa
/wuɾʔa/
ירח
kanyala
/kaɲala/
כוכב
indiya
/indija/
אמא
ngamaji
/ŋamadʒi/
אבא
kuthurra
/kutʰuɻa/
אני
ngayi
/ŋaji/
אתה
nyini
/ɲini/
שם
yini
/jini/
עין
kuru
/kuɻu/
יד
mara
/maɻa/
לב
pulpara
/pulpaɻa/
אהבה
kanyji
/kaɲdʒi/
עץ
parntany
/paɳʈaɲ/
בית
nhurra
/ɳuɻa/
כלב
kuwiyarl
/kuwijaɻl/
חתול
paka
/paka/
לאכול
ngarna
/ŋaɻna/
לשתות
nyuna
/ɲuna/
אחד
kuyu
/kuju/
שתיים
wuthada
/wut̪aɖa/
שלום
—
/—/
תודה
—
/—/
טוב
walykumarra
/waʎkumaɻa/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Pama-Nyungan קשורות
| משמעות | נהאנדה | וורנמן | אולקול | מארטו ואנגקה | פינטופי-לוריטג'ה | פיטג'נטג'טג'רה | וורלפירי |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ |
| אש | warla /waɻla/ | waru /waɻu/ | paral /paɻal/ | waru /waɾu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | warlu /waɭu/ |
| שמש | wurʼa /wuɾʔa/ | tjirntu /cinʈu/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | wanta /wanta/ |
| ירח | kanyala /kaɲala/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kakal /kakal/ | kayalany /kajalaɲ/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ |
| כוכב | indiya /indija/ | biyi /biji/ | el idnban /el ˈidnban/ | piriny /piriɲ/ | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ |
| אמא | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngama /ŋama/ | ngangi /ŋaŋi/ | yakaji /jakaɟi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngati /ŋati/ |
| אבא | kuthurra /kutʰuɻa/ | kirrki /kiɻki/ | kaba /kaba/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kirda /kiɖa/ |
| אני | ngayi /ŋaji/ | ngayu /ŋaju/ | ay /aj/ | ngayu /ŋaju/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngaju /ŋaɟu/ |
| אתה | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | inag /inaɡ/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ |
| שם | yini /jini/ | yini /jini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ini /ini/ | yirdi /jiɖi/ |
| עין | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ |
| יד | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ |
| לב | pulpara /pulpaɻa/ | kurda /kuɖa/ | piku /piku/ | kurtu /kʊɻʈu/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | wankaru /waŋkaɻu/ |
| אהבה | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | nyangu /ɲaŋu/ |
| עץ | parntany /paɳʈaɲ/ | watiya /watija/ | warray /waɾaj/ | watarrka /wataɻka/ | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ |
| בית | nhurra /ɳuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | ngurra /ŋura/ | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ |
| כלב | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | kunpa /kunpa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | jarntu /caɳʈu/ |
| חתול | paka /paka/ | ngarda /ŋaɖa/ | paka /paka/ | — /—/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | mungalpa /muŋalpa/ |
| לאכול | ngarna /ŋaɻna/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | ngalku- /ŋalku/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarni /ŋaɳi/ |
| לשתות | nyuna /ɲuna/ | nyaa /ɲaː/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | purrami /purami/ |
| אחד | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | jinta /cinta/ |
| שתיים | wuthada /wut̪aɖa/ | kujarra /kuɟara/ | uchir /utʃir/ | kujarra /kucara/ | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | jirrama /ɟiɾama/ |
| שלום | — /—/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ |
| תודה | — /—/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ |
| טוב | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | ngurrju /ŋurcu/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.