Trēgāmī
Trégami
Indo-European
Le tregami (Trēgāmī, « peuple des trois villages ») est une langue nouristanie de la petite famille nouristanie au sein de l'indo-iranien, parlée par environ 3 500 personnes dans la vallée de Tregam, province du Nouristan en Afghanistan. La famille nouristanie (kati, waigali, tregami, ashkoun, prasoun — cinq langues, ~125 000 locuteurs au total) présente des traits qui la distinguent à la fois de l'indo-aryen et de l'iranien : maintien de certains laryngaux indo-européens perdus ailleurs, système vocalique propre et coups de glotte d'aire caucasienne. Les Nouristanis se sont convertis du paganisme kafiri à l'islam à la fin du XIXᵉ siècle, après la conquête afghane du « Kafiristan ».
Où elle est parlée
20 mots essentiels en Trégami
Eau
wo
/wo/
Feu
agni
/aɡni/
Soleil
suri
/suɾi/
Lune
mas
/mas/
Mère
nani
/nani/
Père
tata
/tata/
Manger
ji
/dʒi/
Boire
piti
/piti/
Amour
ošti
/oʃti/
Cœur
hridaya
/hɾidaja/
Arbre
vrkṣa
/vɾkʃa/
Maison
kuti
/kuti/
Chien
šva
/ʃva/
Chat
biri
/biɾi/
Main
hasta
/hasta/
Œil
nayan
/najan/
Bonjour
salaam
/salaːm/
Merci
shukria
/ʃukɾia/
Un
ek
/ek/
Bon
shari
/ʃaɾi/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Indo-European apparentées
| Sens | Trégami | pachayi | sylheti | Pali pédagogique (Theravada) | Sanskrit | Rohingya | Pali |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | wo /wo/ | واری /waːri/ | পানি /pani/ | udaka /udaka/ | जलम् /dʑalam/ | fani /fani/ | उदक /udaka/ |
| Feu | agni /aɡni/ | انگاری /aŋɡaːri/ | আগুন /aɡun/ | aggi /aɡːi/ | अग्निः /aɡniɦ/ | aág /aːɡ/ | अग्गि /aɡːi/ |
| Soleil | suri /suɾi/ | سور /sur/ | সুরুজ /suruz/ | suriya /suɾija/ | सूर्यः /suːɾjaɦ/ | beil /beil/ | सुरिय /surija/ |
| Lune | mas /mas/ | مس /mas/ | চান /tʃan/ | canda /tɕanda/ | चन्द्रः /tɕandɾaɦ/ | sán /sãn/ | चन्द /tɕanda/ |
| Mère | nani /nani/ | نا /naː/ | মা /ma/ | mātā /maːtaː/ | माता /maːtaː/ | maa /maː/ | माता /maːtaː/ |
| Père | tata /tata/ | تاتا /taːtaː/ | বাফ /baf/ | pitā /pitaː/ | पिता /pitaː/ | baba /baba/ | पिता /pitaː/ |
| Manger | ji /dʒi/ | کخن- /kxn/ | খাইন /xaɪn/ | bhuñjati /bʱuɲd͡ʒati/ | खादति /kʰaːdati/ | háwa /kʰaowa/ | खादति /kʰaːdati/ |
| Boire | piti /piti/ | پی- /piː/ | ফিন /fin/ | pivati /pivati/ | पिबति /pibati/ | piya /pija/ | पिवति /pivati/ |
| Amour | ošti /oʃti/ | پیار /pjaːr/ | মহব্বত /mohobbot/ | mettā /metːaː/ | प्रेम /preːma/ | muhabbat /muhabːat/ | पेम /pema/ |
| Cœur | hridaya /hɾidaja/ | دل /dil/ | দিল /dil/ | hadaya /hadaja/ | हृदयम् /hr̩dajam/ | dil /dil/ | हदय /hadaja/ |
| Arbre | vrkṣa /vɾkʃa/ | درغ /darʁ/ | গাছ /ɡatʃʰ/ | rukkha /rukːʰa/ | वृक्षः /vr̩kʂaɦ/ | gas /ɡas/ | रुक्ख /rukːʰa/ |
| Maison | kuti /kuti/ | جوغ /dʒoʁ/ | ঘর /ɡʱor/ | gehā /ɡehaː/ | गृहम् /ɡr̩ham/ | gór /ɡɔr/ | घर /ɡʱara/ |
| Chien | šva /ʃva/ | کوتا /kotaː/ | কুত্তা /kuttʰa/ | sunakha /sunakʰa/ | श्वा /ɕvaː/ | kúkkur /kukːur/ | सुनख /sunakʰa/ |
| Chat | biri /biɾi/ | بلور /baloːr/ | বিলাই /bilai/ | biḷāra /biɭaːɾa/ | मार्जारः /maːɾdʑaːɾaɦ/ | bilai /bilai/ | बिळाल /biɭaːla/ |
| Main | hasta /hasta/ | دست /dast/ | হাত /hat/ | hattha /hatːʰa/ | हस्तः /hastaɦ/ | hát /hat/ | हत्थ /hatːʰa/ |
| Œil | nayan /najan/ | اچی /atʃiː/ | ছকু /ʃoku/ | cakkhu /tɕakːʰu/ | नेत्रम् /neːtɾam/ | sui /sui/ | चक्खु /tɕakːʰu/ |
| Bonjour | salaam /salaːm/ | سلام /salaːm/ | আদাব /adab/ | namo /namo/ | नमस्ते /namasteː/ | assalam /assalam/ | नमो /namo/ |
| Merci | shukria /ʃukɾia/ | شکریه /ʃukrija/ | শুকরিয়া /ʃukria/ | anumodanā /anumodanaː/ | धन्यवादः /dʱanjaʋaːdaɦ/ | shukoría /ʃukria/ | अनुमोदामि /anumodaːmi/ |
| Un | ek /ek/ | ایک /eːk/ | এক /ek/ | eka /eka/ | एकः /eːkaɦ/ | ek /ek/ | एक /eka/ |
| Bon | shari /ʃaɾi/ | شو /ʃoː/ | ভালা /bʱala/ | kusala /kusala/ | साधु /saːdʱu/ | bála /baːla/ | सुन्दर /sundara/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.