Aramado
Aari
Afro-asiatique
L'aari (aramado) est une langue omotique de la famille afro-asiatique, parlée par environ 150 000 personnes dans la zone Omo-Sud du sud de l'Éthiopie, principalement dans le woreda d'Aari. Les Aari forment l'un des plus grands groupes de langue omotique des basses terres méridionales de l'Éthiopie, riches en langues couchitiques et omotiques. Sur le plan linguistique, l'aari fait partie de la sous-branche aroïde de l'omotique, aux côtés du hamer-banna et du dime — l'omotique est lui-même la branche la plus divergente de l'afro-asiatique, et il existe un débat important parmi les africanistes sur la question de savoir si l'omotique devrait même être classé au sein de l'afro-asiatique (Bender, Theil et d'autres proposent de considérer l'omotique comme une famille linguistique distincte). L'aari conserve des traits typiquement omotiques, notamment l'ordre des mots SOV, des consonnes éjectives et une morphologie verbale élaborée avec des schémas inhabituels de marquage de la personne.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Aari
Eau
waki
/waki/
Feu
mola
/mola/
Soleil
háy
/haj/
Lune
arfi
/arfi/
Étoile
manka
/ˈmanka/
Mère
inde
/inde/
Père
baba
/baba/
Je
ita
/ʔiˈta/
Tu
ahna
/ahˈna/
Nom
naami
/naːˈmi/
Œil
aafi
/aːfi/
Main
kushum
/kuʃum/
Cœur
lubba
/lubːa/
Amour
gaya
/ɡaja/
Arbre
miza
/miza/
Maison
kara
/kara/
Chien
kana
/kana/
Chat
shanɡo
/ʃaŋɡo/
Manger
itte
/itːe/
Boire
ushe
/uʃe/
Un
kollo
/kolːo/
Deux
qasken
/qasˈken/
Bonjour
saro
/saro/
Merci
galatoma
/ɡalatoma/
Bon
goodi
/ɡoːdi/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Afro-Asiatic apparentées
| Sens | Aari | Wolaytta | Zarma | Néo-araméen assyrien | Mandéen | Hébreu | Saho |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | waki /waki/ | haatta /haːtːa/ | hari /hari/ | ܡܝܐ /mijja/ | ࡌࡉࡀ /mia/ | מים /majim/ | lee /leː/ |
| Feu | mola /mola/ | tama /tama/ | danji /dandʒi/ | ܢܘܪܐ /nura/ | ࡍࡅࡓࡀ /nura/ | אש /eʃ/ | gira /ɡira/ |
| Soleil | háy /haj/ | awa /awa/ | wayna /wajna/ | ܫܡܫܐ /ʃimʃa/ | ࡔࡀࡌࡔࡀ /ʃamʃa/ | שמש /ʃemeʃ/ | ayro /ajɾo/ |
| Lune | arfi /arfi/ | aginaa /aɡinaː/ | handu /handu/ | ܣܗܪܐ /sahra/ | ࡎࡉࡓࡀ /sira/ | ירח /jaˈʁeaχ/ | alsa /alsa/ |
| Étoile | manka /ˈmanka/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | handariya /handaːɾija/ | ܟܵܘܟ݂ܒ݂ܵܐ /ˈkoxwa/ | ࡊࡅࡊࡁࡀ /ˈkukba/ | כוכב /koˈxav/ | cutuk /ħutuk/ |
| Mère | inde /inde/ | aaya /aːja/ | ñaa /ɲaː/ | ܝܡܐ /jimma/ | ࡀࡌࡀ /ama/ | אמא /ima/ | ina /ina/ |
| Père | baba /baba/ | aawa /aːwa/ | baba /baba/ | ܒܒܐ /baba/ | ࡀࡁࡀ /aba/ | אבא /aba/ | abba /abba/ |
| Je | ita /ʔiˈta/ | taani /taːni/ | ay /aj/ | ܐܵܢܵܐ /ˈʔɑːnɑ/ | ࡀࡍࡀ /ˈana/ | אני /aˈni/ | anu /ʔanu/ |
| Tu | ahna /ahˈna/ | neeni /neːni/ | ni /ni/ | ܐܲܢ݉ܬ /ʔat/ | ࡀࡍࡀࡕ /at/ | אתה /aˈta/ | atu /ʔatu/ |
| Nom | naami /naːˈmi/ | sunttaa /suntːaː/ | maa /maː/ | ܫܸܡܵܐ /ˈʃɪmma/ | ࡔࡅࡌࡀ /ˈʃuma/ | שם /ʃem/ | migaq /miɡaːʕ/ |
| Œil | aafi /aːfi/ | ayfee /ajfeː/ | mo /mo/ | ܥܝܢܐ /ʕajna/ | ࡏࡉࡍࡀ /ʔina/ | עין /ajin/ | inti /inti/ |
| Main | kushum /kuʃum/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | kambe /kambe/ | ܐܝܕܐ /iːða/ | ࡏࡃࡀ /ʔida/ | יד /jad/ | gaba /ɡaba/ |
| Cœur | lubba /lubːa/ | wozanaa /wozanaː/ | bina /bina/ | ܠܒܐ /libba/ | ࡋࡉࡁࡀ /liba/ | לב /lev/ | qalbe /qalbe/ |
| Amour | gaya /ɡaja/ | siiqaa /siːqaː/ | baa /baː/ | ܚܘܒܐ /xubba/ | ࡓࡅࡄࡌࡀ /ɾuhma/ | אהבה /ahava/ | kaxano /kaħano/ |
| Arbre | miza /miza/ | mittaa /mitːaː/ | tuuri /tuːri/ | ܐܝܠܢܐ /ilana/ | ࡏࡋࡀࡍࡀ /ilana/ | עץ /ets/ | caar /ħaːr/ |
| Maison | kara /kara/ | keettaa /keːtːaː/ | fu /fu/ | ܒܝܬܐ /beθa/ | ࡁࡉࡕࡀ /bita/ | בית /bajit/ | kalo /kalo/ |
| Chien | kana /kana/ | kanaa /kanaː/ | hansi /hansi/ | ܟܠܒܐ /kalba/ | ࡊࡀࡋࡁࡀ /kalba/ | כלב /kelev/ | kare /kaɾe/ |
| Chat | shanɡo /ʃaŋɡo/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | muusu /muːsu/ | ܩܛܘ /qaːtu/ | ࡔࡅࡍࡀࡓࡀ /ʃunara/ | חתול /χatul/ | dummu /dummu/ |
| Manger | itte /itːe/ | miya /miːja/ | ŋwa /ŋwa/ | ܐܟܠ /axil/ | ࡀࡊࡀࡋ /akal/ | לאכול /leχol/ | niitan /niːtan/ |
| Boire | ushe /uʃe/ | ushiya /uʃija/ | hañu /haɲu/ | ܫܬܐ /ʃate/ | ࡔࡕࡀ /ʃta/ | לשתות /liʃtot/ | yaaqab /jaːʕab/ |
| Un | kollo /kolːo/ | issino /isːino/ | affo /afːo/ | ܚܕ /xa/ | ࡄࡀࡃ /had/ | אחד /eχad/ | inki /inki/ |
| Deux | qasken /qasˈken/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | ihinka /ihiŋka/ | ܬܪܹܝܢ /treːn/ | ࡕࡓࡉࡍ /tren/ | שתיים /ʃˈtajim/ | lammá /lamˈma/ |
| Bonjour | saro /saro/ | saro /saro/ | fofo /fofo/ | ܫܠܡܐ /ʃlaːma/ | ࡔࡋࡀࡌࡀ /ʃlama/ | שלום /ʃalom/ | malaal /malaːl/ |
| Merci | galatoma /ɡalatoma/ | galatay /ɡalataj/ | fofo /fofo/ | ܒܣܝܡܐ /basima/ | ࡈࡀࡁࡅࡕࡀ /ʈabuta/ | תודה /toda/ | galatto /ɡalatto/ |
| Bon | goodi /ɡoːdi/ | lo'o /loʔo/ | boori /boːri/ | ܛܒܐ /tˤaba/ | ࡈࡀࡁࡀ /tˤaba/ | טוב /tov/ | meqe /meʕe/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.