Schwäbisch
Indogermanisch
Schwäbisch (autonym Schwäbisch) ist eine oberdeutsche alemannische Varietät, die von rund 800 000 Menschen im Südwesten Deutschlands gesprochen wird — vor allem in Baden-Württemberg rund um Stuttgart, im Schwarzwald und auf der Schwäbischen Alb, mit kleineren Sprechergruppen in Bayerisch-Schwaben rund um Augsburg. Bekanntlich ist Schwäbisch der Dialekt der Region Stuttgart — Heimat von Mercedes-Benz, Porsche, Bosch und des historischen Daimler/Benz-Ursprungs der deutschen Automobilindustrie. Sprachlich gehört Schwäbisch zur alemannischen Familie neben dem Schweizerdeutschen (gsw) und dem Elsässischen, mit charakteristischen Merkmalen wie der schwäbischen Verschiebung /a/ → /ɔ/, dem Diminutivsuffix -le anstelle des standarddeutschen -lein sowie typischen Wendungen wie „Grüß Gott" und „Danggschee". Trotz der lebendigen Sprecherzahlen stuft die UNESCO Schwäbisch als gefährdet ein, bedingt durch den unaufhörlichen Druck des Standarddeutschen in Bildung, Medien und urbanen Räumen.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Schwäbisch
Wasser
Wasser
/vasə/
Feuer
Feuer
/foiɐ/
Sonne
Sonne
/sonə/
Mond
Mond
/moːnd/
Stern
Schtern
/ʃtɛrn/
Mutter
Mädder
/mɛdɐ/
Vater
Vadder
/fadɐ/
Ich
i
/i/
Du
du
/du/
Name
Nama
/ˈnamə/
Auge
Aug
/aʊɡ/
Hand
Hand
/hand/
Herz
Herz
/hɛɐts/
Liebe
Liab
/liə̯b/
Baum
Baum
/baum/
Haus
Hous
/haus/
Hund
Hond
/hond/
Katze
Katz
/kats/
Essen
essa
/ɛsə/
Trinken
drengga
/dɾɛŋɡə/
Eins
oine
/ɔinə/
Zwei
zwoi
/tsvoɪ̯/
Hallo
Grüß Gott
/ɡryːs ɡɔt/
Danke
Danggschee
/daŋkʃeː/
Gut
guad
/ɡuə̯d/
Kuckuck
Guckguck
/ˈɡʊkɡʊk/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Indo-European-Sprachen
| Bedeutung | Schwäbisch | Ostfränkisch | Bairisch | Walserdeutsch | Schweizerdeutsch | Kölsch | Deutsch (Luxemburg) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | Wasser /vasə/ | Wasser /vasːə/ | Wåssa /vɔsɐ/ | Wasser /vasːər/ | Wasser /vasːər/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ |
| Feuer | Feuer /foiɐ/ | Feier /faɪɐ/ | Feia /fɔɪɐ/ | Für /fyːr/ | Füür /fyːr/ | Füer /fyːɐ/ | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ |
| Sonne | Sonne /sonə/ | Sunn /sʊn/ | Sun /sʊn/ | Sunna /sʊnːa/ | Sunne /sʊnə/ | Sonn /zɔn/ | Sonne /zɔnə/ |
| Mond | Mond /moːnd/ | Maa /maː/ | Moo /moː/ | Maa /maː/ | Mond /moːnd/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ |
| Stern | Schtern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛɐn/ | Stärn /ʃtærn/ | Stärn /ʃtærn/ | Stään /ʃtɛːn/ | Stern /ʃtɛʁn/ |
| Mutter | Mädder /mɛdɐ/ | Mudder /mʊdɐ/ | Muada /muɐdɐ/ | Müeter /myə̯tər/ | Mueter /muə̯tər/ | Moder /moːdɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ |
| Vater | Vadder /fadɐ/ | Vadder /fadɐ/ | Voda /foɐdɐ/ | Atti /atːi/ | Vatter /fatər/ | Vatter /fatɐ/ | Vater /faːtɐ/ |
| Ich | i /i/ | i /i/ | i /i/ | ich /ix/ | ich /ɪx/ | ich /ɪɕ/ | ich /ɪç/ |
| Du | du /du/ | du /du/ | du /du/ | du /du/ | du /duː/ | do /doː/ | du /duː/ |
| Name | Nama /ˈnamə/ | Nama /ˈnamɐ/ | Nam /nãː/ | Name /ˈnamə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ |
| Auge | Aug /aʊɡ/ | Aach /aːx/ | Aug /aʊɡ/ | Oug /oʊɡ/ | Aug /aʊ̯ɡ/ | Auch /aʊx/ | Auge /aʊ̯ɡə/ |
| Hand | Hand /hand/ | Hand /hand/ | Hand /hɔnd/ | Hand /hant/ | Hand /hand/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ |
| Herz | Herz /hɛɐts/ | Herz /hɛrts/ | Heaz /hɛɐts/ | Hërz /hɛrts/ | Härz /hærts/ | Hätz /hɛts/ | Herz /hɛʁts/ |
| Liebe | Liab /liə̯b/ | Liebe /liːbə/ | Liab /liɐb/ | Liebi /liə̯bi/ | Liebi /liə̯bi/ | Leev /leːf/ | Liebe /liːbə/ |
| Baum | Baum /baum/ | Bauma /baʊmaː/ | Bam /bãm/ | Boum /boʊm/ | Baum /baʊ̯m/ | Boum /baʊm/ | Baum /baʊ̯m/ |
| Haus | Hous /haus/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊs/ | Hus /huːs/ | Huus /huːs/ | Huus /huːs/ | Haus /haʊ̯s/ |
| Hund | Hond /hond/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnd/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnd/ | Hongk /hoŋk/ | Hund /hʊnt/ |
| Katze | Katz /kats/ | Katz /kats/ | Katz /kʰats/ | Chatz /xats/ | Chatz /xats/ | Katz /kats/ | Katze /katsə/ |
| Essen | essa /ɛsə/ | esse /ɛsə/ | essn /ɛsn̩/ | ässe /æsə/ | ässe /æsə/ | esse /ɛsə/ | essen /ɛsn̩/ |
| Trinken | drengga /dɾɛŋɡə/ | trinke /trɪŋkə/ | dringa /dɾɪŋɡɐ/ | trinke /trɪŋkə/ | trinke /trɪŋkə/ | drinke /dʁɪŋkə/ | trinken /tʁɪŋkn̩/ |
| Eins | oine /ɔinə/ | ans /ans/ | oans /oɐns/ | eins /æɪ̯ns/ | eis /æɪ̯s/ | ein /aɪn/ | eins /aɪ̯ns/ |
| Zwei | zwoi /tsvoɪ̯/ | zwaa /tsvaː/ | zwoa /tsvoɐ/ | zwei /tsʋei/ | zwöi /tsʋøi/ | zwei /tsvai/ | zwei /tsvaɪ/ |
| Hallo | Grüß Gott /ɡryːs ɡɔt/ | Grüß Gott /ɡrʏs ɡɔt/ | Servus /sɛɐvʊs/ | Grüössi /ɡryə̯sːi/ | Grüezi /ɡryə̯tsi/ | Tach /tax/ | Hallo /haloː/ |
| Danke | Danggschee /daŋkʃeː/ | Vergelt's Gott /fɛɐɡɛlts ɡɔt/ | Vagelts Gott /fɐɡɛlts ɡɔt/ | Vergelts Gott /fɛrɡɛlts ɡɔt/ | Merci /mɛrsi/ | Dankeschön /daŋkəʃøːn/ | danke /daŋkə/ |
| Gut | guad /ɡuə̯d/ | guad /ɡuə̯d/ | guad /ɡuɐd/ | guet /ɡuə̯t/ | guet /ɡuə̯t/ | joot /joːt/ | gut /ɡuːt/ |
| Kuckuck | Guckguck /ˈɡʊkɡʊk/ | Gutzgauch /ˈɡʊtsɡaʊx/ | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ | Gugger /ˈɡʊɡər/ | Gugger /ˈɡʊɡər/ | — | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.