Kölsch
indogermanisch (germanisch, West, Hochdeutsch, Mitteldeutsch, Ripuarisch)
Kölsch ist der ripuarisch-fränkische Dialekt der Stadt Köln und ihrer unmittelbaren Umgebung — eine westmitteldeutsche Varietät, die sich sowohl vom Standarddeutschen (sie hat nicht alle Stufen der zweiten Lautverschiebung mitvollzogen: z. B. „Aug" statt „Auge", „joot" statt „gut") als auch vom weiter nördlich gesprochenen Niederdeutschen unterscheidet. Starke urbane Identität, eng mit Köln verbunden, mit kölschsprachigen Karnevalsliedern, Kölsch-Bier-Kultur und der Akademie för uns kölsche Sproch (1983), die die sprachliche Kodifizierung fördert. Von Ethnologue und Glottolog als eigene Sprache anerkannt, obwohl die deutsche Regierung sie als Dialekt behandelt.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Kölsch
Wasser
Wasser
/vasɐ/
Feuer
Füer
/fyːɐ/
Sonne
Sonn
/zɔn/
Mond
Mond
/moːnt/
Stern
Stään
/ʃtɛːn/
Mutter
Moder
/moːdɐ/
Vater
Vatter
/fatɐ/
Ich
ich
/ɪɕ/
Du
do
/doː/
Name
Name
/ˈnaːmə/
Auge
Auch
/aʊx/
Hand
Hand
/hant/
Herz
Hätz
/hɛts/
Liebe
Leev
/leːf/
Baum
Boum
/baʊm/
Haus
Huus
/huːs/
Hund
Hongk
/hoŋk/
Katze
Katz
/kats/
Essen
esse
/ɛsə/
Trinken
drinke
/dʁɪŋkə/
Eins
ein
/aɪn/
Zwei
zwei
/tsvai/
Hallo
Tach
/tax/
Danke
Dankeschön
/daŋkəʃøːn/
Gut
joot
/joːt/
Computer
Computer
/komˈpjuːtɐ/
Sushi
Sushi
/ˈzuʃi/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Indo-European (Germanic, West, High German, Central, Ripuarian)-Sprachen
| Bedeutung | Kölsch | Deutsch | Deutsch (Luxemburg) | Deutsch (österreichisch) | Niederdeutsch | Deutsch (Schweiz) | Frühneuhochdeutsch (Luther-Zeit) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Water /vɑːtɐ/ | Wasser /ˈvasər/ | Wasser /ˈvasːər/ |
| Feuer | Füer /fyːɐ/ | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ | Feuer /fɔɪɐ/ | Füer /fyːɐ/ | Feuer /ˈfɔɪ̯ər/ | Fewr /foɪ̯r/ |
| Sonne | Sonn /zɔn/ | Sonne /zɔnə/ | Sonne /zɔnə/ | Sonne /sɔnə/ | Sünn /zʏn/ | Sonne /ˈsɔnə/ | Sonne /ˈzɔnə/ |
| Mond | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Maan /maːn/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ |
| Stern | Stään /ʃtɛːn/ | Stern /ʃtɛʁn/ | Stern /ʃtɛʁn/ | Stern /ʃtɛʁn/ | Steern /steːrn/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛrn/ |
| Mutter | Moder /moːdɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Moder /moːdɐ/ | Mutter /ˈmʊtər/ | Mutter /ˈmʊtər/ |
| Vater | Vatter /fatɐ/ | Vater /faːtɐ/ | Vater /faːtɐ/ | Vater /fɑːtɐ/ | Vader /fɑːdɐ/ | Vater /ˈfaːtər/ | Vater /ˈfaːtər/ |
| Ich | ich /ɪɕ/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | ik /ɪk/ | ich /ɪx/ | ich /ɪç/ |
| Du | do /doː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ |
| Name | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Naam /naːm/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ |
| Auge | Auch /aʊx/ | Auge /aʊ̯ɡə/ | Auge /aʊ̯ɡə/ | Auge /aːɡə/ | Oog /oːx/ | Auge /ˈaʊɡə/ | Aug /aʊk/ |
| Hand | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hɑnt/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Handt /hant/ |
| Herz | Hätz /hɛts/ | Herz /hɛʁts/ | Herz /hɛʁts/ | Herz /hɛɐts/ | Hart /haɐt/ | Herz /hɛrts/ | Hertz /hɛrts/ |
| Liebe | Leev /leːf/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /liːbə/ | Leev /leːf/ | Liebe /ˈliːbə/ | Liebe /ˈliːbə/ |
| Baum | Boum /baʊm/ | Baum /baʊ̯m/ | Baum /baʊ̯m/ | Baum /baːm/ | Boom /boːm/ | Baum /baʊm/ | Bawm /baʊm/ |
| Haus | Huus /huːs/ | Haus /haʊ̯s/ | Haus /haʊ̯s/ | Haus /haʊs/ | Huus /huːs/ | Haus /haʊs/ | Hauß /haʊs/ |
| Hund | Hongk /hoŋk/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ |
| Katze | Katz /kats/ | Katze /katsə/ | Katze /katsə/ | Katze /kɑtsə/ | Katt /kat/ | Katze /ˈkɑtːsə/ | Katze /ˈkatsə/ |
| Essen | esse /ɛsə/ | essen /ɛsn̩/ | essen /ɛsn̩/ | essen /ɛsn̩/ | eten /eːtn̩/ | essen /ˈɛsn̩/ | essen /ˈɛsːən/ |
| Trinken | drinke /dʁɪŋkə/ | trinken /tʁɪŋkn̩/ | trinken /tʁɪŋkn̩/ | trinken /tʁɪŋkŋ/ | drinken /drɪŋkn̩/ | trinken /ˈtrɪŋkn̩/ | trincken /ˈtrɪŋkən/ |
| Eins | ein /aɪn/ | eins /aɪ̯ns/ | eins /aɪ̯ns/ | oans /ɑːns/ | een /eːn/ | eins /aɪ̯ns/ | eyn /aɪ̯n/ |
| Zwei | zwei /tsvai/ | zwei /tsvaɪ/ | zwei /tsvaɪ/ | zwei /tsvai/ | twee /tveː/ | zwei /tsvai/ | zwey /tsvaɪ/ |
| Hallo | Tach /tax/ | Hallo /haloː/ | Hallo /haloː/ | Servus /zɛɐvʊs/ | Moin /mɔɪn/ | Hallo /haˈloː/ | Gott zum Gruß /ɡɔt tsʊm ɡruːs/ |
| Danke | Dankeschön /daŋkəʃøːn/ | danke /daŋkə/ | danke /daŋkə/ | Danke /daŋkə/ | Dankschöön /daŋkʃøːn/ | danke /ˈdaŋkə/ | Danck /daŋk/ |
| Gut | joot /joːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | good /ɡoːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ |
| Computer | Computer /komˈpjuːtɐ/ | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | — | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | Computer /komˈpjuːtər/ | Rechenmeister /ˈrɛçənˌmaɪstər/ |
| Sushi | Sushi /ˈzuʃi/ | Sushi /ˈzuːʃi/ | — | Sushi /ˈsuʃi/ | Sushi /ˈzuʃi/ | Sushi /ˈsuʃi/ | Stockfisch /ˈʃtɔkfɪʃ/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.