Mampruli
曼普魯利語
Niger-Congo
Mampruli is a Gur language of the Niger-Congo family, spoken by around 330,000 people in the Northern Region of Ghana, primarily by the Mamprusi people. The Mamprusi trace their ancestry to the medieval Mamprussi Kingdom (founded in the 13th century by the legendary Tohazie/Naa Gbewaa), which is considered the parent kingdom from which the Dagomba and Nanumba kingdoms split off in the 14th century — making Mampruli the historically senior Mole-Gurma language. The Mamprusi paramount chief Naa Yamoogu rules from Nalerigu, and his court is one of the most prestigious traditional kingships of northern Ghana. Linguistically, Mampruli is closely related to Mooré (mos) of Burkina Faso and Dagbani of Ghana, with shared phonological features (vowel harmony, complex tone system) but distinct lexicon and morphology.
使用地區
曼普魯利語嘅20個核心詞
水
kuom
/kuom/
火
booma
/boːma/
日頭
wuntiri
/wuntiri/
月光
gɔoŋ
/ɡɔːŋ/
母親
ma
/ma/
父親
ba
/ba/
食
di
/di/
飲
nyu
/ɲu/
愛
paaba
/paːba/
心
suuri
/suːri/
樹
tia
/tia/
屋
yiri
/jiri/
狗
baaga
/baːɡa/
貓
nyusi
/ɲusi/
手
nuusi
/nuːsi/
眼
nini
/nini/
你好
n na ti bʋɔ
/n na ti bʊɔ/
多謝
barika
/barika/
一
yini
/jini/
好
vɛla
/vɛla/
來源
單詞比較
同Niger-Congo相關語言比較
| 意思 | 曼普魯利語 | 達班尼語 | 莫雷語 | 多諾索語 | 恩貢納沃語 | 科納貝雷語 | 芳語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | kuom /kuom/ | kom /kɔm/ | koom /koːm/ | di /di/ | kungal /kuŋal/ | ji /dʒi/ | mendim /mendim/ |
| 火 | booma /boːma/ | buɣim /buɣim/ | bʋgʋm /bʊɡʊm/ | yɔ /jɔ/ | warba /waɻba/ | ta /ta/ | ndoa /ndoa/ |
| 日頭 | wuntiri /wuntiri/ | wuntaŋa /wuntaŋa/ | wəntinga /wəntiŋɡa/ | naa /naː/ | guma /ɡuma/ | tile /tile/ | zòp /zop/ |
| 月光 | gɔoŋ /ɡɔːŋ/ | goli /ɡoli/ | kiuugu /kiuːɡu/ | ele /ele/ | birrang /biɻaŋ/ | kalo /kalo/ | ngɔn /ŋɡɔn/ |
| 母親 | ma /ma/ | ma /ma/ | ma /ma/ | na /na/ | guni /ɡuni/ | ba /ba/ | nyia /ɲia/ |
| 父親 | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | pumba /pumba/ | fa /fa/ | tara /tara/ |
| 食 | di /di/ | di /di/ | dɩ /dɪ/ | kɔɔ /kɔː/ | daring /daɻiŋ/ | don /don/ | di /di/ |
| 飲 | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | yʋ /jʊ/ | nɔ /nɔ/ | nyu /ɲu/ | min /min/ | nyu /ɲu/ |
| 愛 | paaba /paːba/ | yu /ju/ | nong /noŋɡ/ | suuli /suːli/ | marmit /maɻmit/ | kana /kana/ | ndzem /ndzem/ |
| 心 | suuri /suːri/ | suhu /suhu/ | sũur /sũːr/ | kɛɛla /kɛːla/ | mara /maɻa/ | dusu /dusu/ | nle /nle/ |
| 樹 | tia /tia/ | tia /tia/ | tɩɩg /tɪːɡ/ | ti /ti/ | warabi /waɻabi/ | yiri /jiri/ | eli /eli/ |
| 屋 | yiri /jiri/ | yili /jili/ | roogo /roːɡo/ | gina /ɡina/ | kuni /kuni/ | so /so/ | nda /nda/ |
| 狗 | baaga /baːɡa/ | baa /baː/ | baaga /baːɡa/ | gɛɛ /ɡɛː/ | mirri /miɻi/ | fugo /fuɡo/ | mvu /mvu/ |
| 貓 | nyusi /ɲusi/ | jɛŋkuno /dʒɛŋkuno/ | yʋʋga /jʊːɡa/ | monyi /moɲi/ | poosi /puːsi/ | nyukuma /ɲukuma/ | esin /esin/ |
| 手 | nuusi /nuːsi/ | nuu /nuː/ | nug /nuɡ/ | nu /nu/ | mara /maɻa/ | bolo /bolo/ | wɔ /wɔ/ |
| 眼 | nini /nini/ | nini /nini/ | nin /nin/ | gi /ɡi/ | mil /mil/ | ɲɛ /ɲɛ/ | dis /dis/ |
| 你好 | n na ti bʋɔ /n na ti bʊɔ/ | dasiba /dasiba/ | ne y yibeoogo /ne i jibeoːɡo/ | agandɛla /aɡandɛla/ | yumalundi /jumalundi/ | ka kɛ /ka kɛ/ | mbolo /mbolo/ |
| 多謝 | barika /barika/ | mpaɣya /mpaɣja/ | barka /barka/ | biguƞ /biɡũ/ | miyamala /mijamala/ | baraka /baɾaka/ | akiba /akiba/ |
| 一 | yini /jini/ | yini /jini/ | a yɛmbɛr /a jɛmbɛr/ | tum /tum/ | guma /ɡuma/ | kelen /kelen/ | bok /bok/ |
| 好 | vɛla /vɛla/ | viɛla /viɛla/ | sõma /sõma/ | suuli /suːli/ | walunga /waluŋa/ | ɲuman /ɲuman/ | mbeng /mbeŋ/ |
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要;互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。