ʻŌlelo Hawaiʻi
夏威夷語
南島語系(玻里尼西亞語族)
別名: Hawaiian
夏威夷語(ʻōlelo Hawaiʻi)係波利尼西亞語族馬克薩斯語支(東波利尼西亞語群,同塔希提語、馬克薩斯語係姊妹語言)嘅語言,係夏威夷群島原住民嘅語言,喺夏威夷州同英語一齊做官方語言(1978年憲法)。1896年到1986年之間喺學校俾人禁用,到20世紀後期使用者已經跌到得返大約2千人(多數係尼豪島嘅老人家)。由1983年開始,透過「普納納·雷歐」(語言巢)學前教育運動同「庫拉·凱阿普尼·夏威夷」沉浸式學校制度推動復興,使用者回升到大約2萬4千人(大部分係學習者;尼豪島嘅母語者只係剩返大約200人)。喺語言學上,夏威夷語擁有所有主要語言之中最細嘅音位系統,總共13個音位(5個元音+8個輔音——h、k、l、m、n、p、w、ʻokina/聲門塞音)。正字法用表示聲門塞音嘅ʻokina(ʻ,例如Hawaiʻi)同表示元音長度嘅kahakō(長音符,例如ʻōlelo)。語序係動詞行頭嘅VSO型,有繁複嘅領屬分類詞同主格—賓格嘅格標記系統。皇家夏威夷愛國聯盟(Hui Aloha ʻĀina)同1893年王朝俾人推翻嘅歷史敘事,係語言運動嘅核心。
使用地區
夏威夷語嘅31個核心詞
水
wai
/wai/
火
ahi
/ahi/
日頭
lā
/laː/
月光
mahina
/mɐˈhina/
星
hōkū
/ˈhoːkuː/
母親
makuahine
/makuˈahine/
父親
makuakāne
/makuaˈkaːne/
我
au
/ɐu/
你
ʻoe
/ʔoe/
名
inoa
/iˈnoa/
眼
maka
/ˈmaka/
手
lima
/ˈlima/
心
puʻuwai
/puʔuˈwai/
愛
aloha
/ɐˈloha/
樹
lāʻau
/laːˈʔau/
屋
hale
/ˈhale/
狗
ʻīlio
/ʔiːˈlio/
貓
pōpoki
/ˈpoːpoki/
食
ʻai
/ʔai/
飲
inu
/inu/
一
ʻekahi
/ʔeˈkahi/
二
lua
/ˈlua/
你好
aloha
/ɐˈloha/
多謝
mahalo
/mɐˈhalo/
好
maikaʻi
/maiˈkaʔi/
汪汪
ʻaoa
/ʔaˈoa/
電腦
lolouila
/lolouˈila/
來源
單詞比較
同Austronesian (Polynesian)相關語言比較
| 意思 | 夏威夷語 | 東富圖納語 | 普卡普卡話 | 圖瓦盧語 | 紐埃語 | 薩摩亞語 | 瓦利斯話 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | wai /wai/ | vai /vai/ | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| 火 | ahi /ahi/ | afi /ˈafi/ | awi /ˈawi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /aˈfi/ |
| 日頭 | lā /laː/ | la'ā /laˈʔaː/ | la /la/ | laa /laː/ | lā /laː/ | lā /laː/ | laʻā /laˈʔaː/ |
| 月光 | mahina /mɐˈhina/ | māsina /maːˈsina/ | malama /maˈlama/ | masina /masina/ | mahina /mahina/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːˈhina/ |
| 星 | hōkū /ˈhoːkuː/ | fetu'u /feˈtuʔu/ | wetū /wetuː/ | fetū /feˈtuː/ | fetū /feˈtuː/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ |
| 母親 | makuahine /makuˈahine/ | tinana /tiˈnana/ | mama /ˈmama/ | maatua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | tinā /tinaː/ | faʻē /faˈʔeː/ |
| 父親 | makuakāne /makuaˈkaːne/ | tamana /taˈmana/ | matua /maˈtua/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamā /tamaː/ | tāmai /taːˈmai/ |
| 我 | au /ɐu/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | a'u /aʔu/ | au /au/ |
| 你 | ʻoe /ʔoe/ | koe /ˈkoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | 'oe /ʔoe/ | koe /koe/ |
| 名 | inoa /iˈnoa/ | igoa /iˈŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ |
| 眼 | maka /ˈmaka/ | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /ˈmata/ |
| 手 | lima /ˈlima/ | lima /ˈlima/ | lima /ˈlima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /ˈnima/ |
| 心 | puʻuwai /puʔuˈwai/ | mafu /ˈmafu/ | loto /ˈloto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ | mafu /ˈmafu/ |
| 愛 | aloha /ɐˈloha/ | alofa /aˈlofa/ | aloa /aˈloa/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ˈʔofa/ |
| 樹 | lāʻau /laːˈʔau/ | la'akau /laʔaˈkau/ | lākau /laːˈkau/ | laakau /laːkau/ | akau /akau/ | laʻau /laʔau/ | ʻakau /ʔaˈkau/ |
| 屋 | hale /ˈhale/ | fale /ˈfale/ | wale /ˈwale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /ˈfale/ |
| 狗 | ʻīlio /ʔiːˈlio/ | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ | kulī /kuˈliː/ |
| 貓 | pōpoki /ˈpoːpoki/ | pūsi /ˈpuːsi/ | pusi /ˈpusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /ˈpusi/ |
| 食 | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ |
| 飲 | inu /inu/ | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /ˈinu/ |
| 一 | ʻekahi /ʔeˈkahi/ | tasi /ˈtasi/ | tayi /ˈtaji/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tahi /ˈtahi/ |
| 二 | lua /ˈlua/ | lua /ˈlua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| 你好 | aloha /ɐˈloha/ | mālō /maːˈloː/ | kia orana /kia oˈɾana/ | taalofa /taːlofa/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | talofa /talofa/ | mālō te maʻuli /maːloː te maˈʔuli/ |
| 多謝 | mahalo /mɐˈhalo/ | mālō /maːˈloː/ | meitaki /meiˈtaki/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | faʻafetai /faʔafetai/ | mālō /maːˈloː/ |
| 好 | maikaʻi /maiˈkaʔi/ | mālie /maːˈlie/ | lelei /leˈlei/ | lei /lei/ | mitaki /mitaki/ | lelei /lelei/ | lelei /leˈlei/ |
| 汪汪 | ʻaoa /ʔaˈoa/ | — | — | — | — | — | — |
| 電腦 | lolouila /lolouˈila/ | masini /maˈsini/ | — | — | — | komipiuta /komiˈpiuta/ | — |
語序比較
與世界主要語言比較
與譜系相近的語言比較
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要;互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。