Lea faka-Tonga
湯加語
南島語系(玻里尼西亞語族)
東加語(lea fakatonga)係波利尼西亞語系東加語支嘅一種語言(已經消失嘅紐阿福歐語嘅姊妹語言),係東加王國嘅官方語言(同英語並列),喺東加境內大約有18.7萬人使用,另外喺紐西蘭(約3萬)、澳洲(約2.5萬)、美國(約5萬,尤其係猶他州同加州)等地嘅僑民社群都有分佈。東加以佢係少數從未被完全殖民嘅太平洋國家之一而聞名——雖然喺1900年至1970年間受英國保護,但係保住咗君主制,亦都冇試過好似夏威夷或者紐西蘭嗰種規模嘅歐洲人定居。語言上以作格-通格嘅格標記系統做特徵,呢個係薩摩亞語、紐埃語、圖瓦盧語等西(核心)波利尼西亞語言嘅共同特點,只有夏威夷語、毛利語、大溪地語等東波利尼西亞語言先至係賓格型;此外仲有區分定指同非定指嘅重音系統。拉丁字母正字法由1830年代嘅衛斯理宗傳教士制定,用ʻokina(聲門塞音)同表示元音長度嘅長音符。佢豐富嘅口傳傳統(faiva,「表演藝術」)涵蓋演說、舞蹈(例如kailao戰舞)同吟誦;企身跳嘅lakalaka舞由2008年起列入聯合國教科文組織非物質文化遺產名錄。
使用地區
湯加語嘅31個核心詞
水
vai
/vai/
火
afi
/afi/
日頭
laʻā
/laʔaː/
月光
māhina
/maːhina/
星
fetuʻu
/fetuʔu/
母親
faʻē
/faʔeː/
父親
tamai
/tamai/
我
au
/au/
你
koe
/koe/
名
hingoa
/hiŋoa/
眼
mata
/mata/
手
nima
/nima/
心
loto
/loto/
愛
ʻofa
/ʔofa/
樹
ʻakau
/ʔakau/
屋
fale
/fale/
狗
kulī
/kuliː/
貓
pusi
/pusi/
食
kai
/kai/
飲
inu
/inu/
一
taha
/taha/
二
ua
/ua/
你好
mālō e lelei
/maːloː e lelei/
多謝
mālō
/maːloː/
好
lelei
/lelei/
電腦
komipiuta
/komiˈpiuta/
來源
單詞比較
同Austronesian (Polynesian)相關語言比較
| 意思 | 湯加語 | 瓦利斯話 | 托克勞語 | 薩摩亞語 | 紐埃語 | 圖瓦盧語 | 東富圖納語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| 火 | afi /afi/ | afi /aˈfi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /ˈafi/ |
| 日頭 | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laˈʔaː/ | la /la/ | lā /laː/ | lā /laː/ | laa /laː/ | la'ā /laˈʔaː/ |
| 月光 | māhina /maːhina/ | māhina /maːˈhina/ | malama /malama/ | māsina /maːsina/ | mahina /mahina/ | masina /masina/ | māsina /maːˈsina/ |
| 星 | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetu /fetu/ | fetū /fetuː/ | fetū /feˈtuː/ | fetū /feˈtuː/ | fetu'u /feˈtuʔu/ |
| 母親 | faʻē /faʔeː/ | faʻē /faˈʔeː/ | mātua /maːtua/ | tinā /tinaː/ | matua fifine /matua fifine/ | maatua /maːtua/ | tinana /tiˈnana/ |
| 父親 | tamai /tamai/ | tāmai /taːˈmai/ | tamana /tamana/ | tamā /tamaː/ | matua taane /matua taːne/ | tamana /tamana/ | tamana /taˈmana/ |
| 我 | au /au/ | au /au/ | au /au/ | a'u /aʔu/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ |
| 你 | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | 'oe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /ˈkoe/ |
| 名 | hingoa /hiŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ |
| 眼 | mata /mata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /ˈmata/ |
| 手 | nima /nima/ | nima /ˈnima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /ˈlima/ |
| 心 | loto /loto/ | mafu /ˈmafu/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | mafu /ˈmafu/ |
| 愛 | ʻofa /ʔofa/ | ʻofa /ˈʔofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | alofa /aˈlofa/ |
| 樹 | ʻakau /ʔakau/ | ʻakau /ʔaˈkau/ | lakau /lakau/ | laʻau /laʔau/ | akau /akau/ | laakau /laːkau/ | la'akau /laʔaˈkau/ |
| 屋 | fale /fale/ | fale /ˈfale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /ˈfale/ |
| 狗 | kulī /kuliː/ | kulī /kuˈliː/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kulī /kuˈliː/ |
| 貓 | pusi /pusi/ | pusi /ˈpusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pūsi /ˈpuːsi/ |
| 食 | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| 飲 | inu /inu/ | inu /ˈinu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /ˈinu/ |
| 一 | taha /taha/ | tahi /ˈtahi/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tasi /ˈtasi/ |
| 二 | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /ˈlua/ | lua /ˈlua/ |
| 你好 | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | mālō te maʻuli /maːloː te maˈʔuli/ | malo ni /malo ni/ | talofa /talofa/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | taalofa /taːlofa/ | mālō /maːˈloː/ |
| 多謝 | mālō /maːloː/ | mālō /maːˈloː/ | fakafetai /fakafetai/ | faʻafetai /faʔafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | fakafetai /fakafetai/ | mālō /maːˈloː/ |
| 好 | lelei /lelei/ | lelei /leˈlei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | lei /lei/ | mālie /maːˈlie/ |
| 電腦 | komipiuta /komiˈpiuta/ | — | — | komipiuta /komiˈpiuta/ | — | — | masini /maˈsini/ |
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要;互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。