Шöльӄумыт әты
Tiếng Selkup
Ural
Tiếng Selkup (tên tự gọi «Шöльӄумыт әты» Šöl'kumyt ëty, «ngôn ngữ của dân tộc») là ngôn ngữ Ural thuộc nhánh Samoyed phương Nam duy nhất còn sống, bị đe dọa nghiêm trọng với khoảng ~1.000-1.500 người nói rải rác khắp miền bắc/trung Tây Siberia. Người Selkup theo truyền thống là dân bán du mục vùng taiga sống bằng chăn tuần lộc và đánh cá ở các lưu vực sông Taz, Yenisei và Ob. Có hai nhóm phương ngữ chính: Taz (phương Bắc, đã có hệ chữ viết ổn định) và Tym/Ket (Trung/Nam, bị đe dọa hơn). Tiếng Selkup giữ lại hệ thống 12 nguyên âm của nhánh Samoyed với hài hòa nguyên âm và một hệ thống cách phức tạp (~7 cách cùng các hậu tố định vị). Tiếng Selkup phương Bắc có tài liệu dạy đọc viết dựa trên chữ Kirin; các phương ngữ phương Nam chỉ tồn tại ở dạng truyền miệng.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Selkup
Nước
ӱт
/yt/
Lửa
тӱ
/ty/
Mặt trời
чэлы
/tɕeːlɨ/
Mặt trăng
ариаа
/ariaː/
Sao
кыска
/ˈkɨska/
Mẹ
эма
/ema/
Cha
ача
/atʃa/
Tôi
ман
/man/
Bạn
тан
/tan/
Tên
ним
/nim/
Mắt
сай
/saj/
Tay
уты
/utɨ/
Tim
сидя
/sidʲa/
Yêu
нанымба
/nanɨmba/
Cây
по
/po/
Nhà
мат
/mat/
Chó
канак
/kanak/
Mèo
кетча
/ketʃa/
Ăn
амгу
/amɡu/
Uống
ӱдыргу
/ydɨrɡu/
Một
уккур
/ukːur/
Hai
шиты
/ˈʃitɨ/
Xin chào
тӱла
/tyla/
Cảm ơn
пасьпе
/pasʲpe/
Tốt
нот
/not/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Uralic liên quan
| Nghĩa | Tiếng Selkup | Tiếng Udmurt | Tiếng Mansi | Tiếng Moksha | Tiếng Nenets | Tiếng Erzya | Tiếng Khanty |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ӱт /yt/ | ву /vu/ | вит /vit/ | ведь /vedʲ/ | ӣд /iːd/ | ведь /vedʲ/ | йиңк /jiŋk/ |
| Lửa | тӱ /ty/ | тыл /tɨl/ | най /naj/ | тол /tol/ | ту /tu/ | тол /tol/ | тут /tut/ |
| Mặt trời | чэлы /tɕeːlɨ/ | шунды /ʃundɨ/ | хотал /xotal/ | ши /ʃi/ | хаер /xajer/ | чи /tʃi/ | хатәл /xatəl/ |
| Mặt trăng | ариаа /ariaː/ | толэзь /tolezʲ/ | э̄тпос /eːtpos/ | ков /kov/ | ирий /irij/ | ков /kov/ | тылащ /tɯlaɕ/ |
| Sao | кыска /ˈkɨska/ | кизили /kiˈzʲili/ | сов /soβ/ | тяште /ˈtʲæʃtʲe/ | нумгы /numˈɡɨ/ | теште /ˈtʲeʃtʲe/ | хус /xus/ |
| Mẹ | эма /ema/ | мумы /mumɨ/ | ся̄нь /ɕaːnʲ/ | тядя /tʲadʲa/ | небя /nebja/ | ава /ava/ | ӑңки /ɐŋki/ |
| Cha | ача /atʃa/ | атай /ataj/ | ӓщ /æɕ/ | аля /alʲa/ | нися /nʲisʲa/ | тетя /tʲetʲa/ | ащи /aːsʲi/ |
| Tôi | ман /man/ | мон /mon/ | ам /am/ | мон /mon/ | мань /manʲ/ | мон /mon/ | ма /ma/ |
| Bạn | тан /tan/ | тон /ton/ | наӈ /naŋ/ | тон /ton/ | пыдар /pɨˈdar/ | тон /ton/ | нӑӈ /naŋ/ |
| Tên | ним /nim/ | ним /nim/ | нам /nam/ | лем /lʲem/ | нюм /nʲum/ | лем /lʲem/ | нэм /nem/ |
| Mắt | сай /saj/ | син /sin/ | сам /sam/ | сельме /sʲelʲmʲe/ | сэв /sew/ | сельме /sʲelʲmʲe/ | сэм /sem/ |
| Tay | уты /utɨ/ | ки /ki/ | кат /kat/ | кядь /kʲadʲ/ | ӈуда /ŋuda/ | кедь /kedʲ/ | йош /joʃ/ |
| Tim | сидя /sidʲa/ | сюлэм /sʲulem/ | сым /sɨm/ | седи /sedʲi/ | сей /sej/ | седей /sedej/ | сӑм /sɐm/ |
| Yêu | нанымба /nanɨmba/ | яратон /jaraton/ | эрыглыктэ /erɨɡlɨkte/ | кельгома /kelʲɡoma/ | садось /sadosʲ/ | вечкема /vetʃkema/ | наматты /namatːɯ/ |
| Cây | по /po/ | писпу /pispu/ | йив /jiv/ | шуфта /ʃufta/ | пя /pja/ | чувто /tʃuvto/ | юх /jux/ |
| Nhà | мат /mat/ | корка /korka/ | кол /kol/ | куд /kud/ | мяˮ /mjaʔ/ | кудо /kudo/ | хӑт /xɐt/ |
| Chó | канак /kanak/ | пуны /punɨ/ | амп /amp/ | пине /pinʲe/ | вэно /weno/ | киска /kiska/ | ампи /ampi/ |
| Mèo | кетча /ketʃa/ | коӵыш /kotɕɨʃ/ | кошка /koʃka/ | катка /katka/ | кошка /koʂka/ | катка /katka/ | кошка /koʃka/ |
| Ăn | амгу /amɡu/ | сиыны /siɨnɨ/ | тэныгкве /tenɨɡkwe/ | ярхцамс /jarxtsams/ | ёлась /jolasʲ/ | ярсамс /jarsams/ | лэты /lətɯ/ |
| Uống | ӱдыргу /ydɨrɡu/ | юыны /juɨnɨ/ | айныгкве /ajnɨɡkwe/ | симомс /simoms/ | я /ja/ | симемс /sʲimems/ | яңхты /jaŋxtɯ/ |
| Một | уккур /ukːur/ | одӥг /odiɡ/ | акв /akw/ | фкя /fkʲa/ | ӈопой /ŋopoj/ | вейке /vejke/ | ит /it/ |
| Hai | шиты /ˈʃitɨ/ | кык /kɨk/ | китыг /kʲitəɣ/ | кафта /ˈkafta/ | сидя /sʲiˈdʲa/ | кавто /ˈkavto/ | кат /kăt/ |
| Xin chào | тӱла /tyla/ | ӟечбур /dʑetɕˈbur/ | пася /pasja/ | шумбрат /ʃumbrat/ | аньˮторова /anʔtorova/ | шумбрат /ʃumbrat/ | вуща /wuɕa/ |
| Cảm ơn | пасьпе /pasʲpe/ | тау /tau/ | пасипа /pasipa/ | сюкпря /sʲukprʲa/ | спасибо /spasibo/ | сюкпря /sʲukprʲa/ | пӑсиве /pɐsive/ |
| Tốt | нот /not/ | умой /umoj/ | ёмас /jomas/ | цебярь /tsʲebʲarʲ/ | сава /sawa/ | паро /paro/ | ям /jam/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.