Olkol
Олкол
пама-ньюнгський
Олкол — північнопаманська пама-ньюнгська мова півострова Кейп-Йорк у Квінсленді, Австралія, споріднена з йир-йоронтом та іншими паманськими мовами Кейп-Йорка. Перебуває під критичною загрозою зникнення: залишилося лише близько 50 літніх носіїв, які вільно нею володіють; ширша спільнота олкол перейшла на англійську та аборигенну англійську (під впливом кріол). Традиційна земля олкол охоплює верхів'я річок Коен і Вотсон на півночі Кейп-Йорка. У лінгвістичному відношенні олкол поділяє класичні паманські риси (приголосні з випадінням початку слова, просту систему голосних, ергативно-абсолютивний лад) зі спорідненими північнопаманськими мовами, але має самобутню лексику та незначні фонологічні особливості. Лінгвістичне обстеження півострова Кейп-Йорк, проведене Саттоном 1976 року, є основоположною документацією, доповненою записами AIATSIS.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Олкол
Вода
kupa
/kupa/
Вогонь
paral
/paɻal/
Сонце
naŋkari
/naŋkaɻi/
Місяць
kakal
/kakal/
Зірка
el idnban
/el ˈidnban/
Мати
ngangi
/ŋaŋi/
Батько
kaba
/kaba/
Я
ay
/aj/
Ти
inag
/inaɡ/
Ім'я
ukal
/ukal/
Око
mil
/mil/
Рука
mara
/maɻa/
Серце
piku
/piku/
Любов
kanyji
/kaɲɟi/
Дерево
warray
/waɾaj/
Дім
mariŋ
/maɻiŋ/
Собака
kunpa
/kunpa/
Кішка
paka
/paka/
Їсти
ngarinya
/ŋaɻiɲa/
Пити
kupa nyaa
/kupa ɲaː/
Один
kuyu
/kuju/
Два
uchir
/utʃir/
Привіт
—
/—/
Дякую
—
/—/
Добрий
palya
/paʎa/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Pama-Nyungan
| Значення | Олкол | Нанда | Уанман | Марту-ванка | Нгуннавал | Варльпірі | Гууг-їмітирр |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | kupa /kupa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kungal /kuŋal/ | ngapa /ŋapa/ | buurraay /buːraːj/ |
| Вогонь | paral /paɻal/ | warla /waɻla/ | waru /waɻu/ | waru /waɾu/ | warba /waɻba/ | warlu /waɭu/ | — /—/ |
| Сонце | naŋkari /naŋkaɻi/ | wurʼa /wuɾʔa/ | tjirntu /cinʈu/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | guma /ɡuma/ | wanta /wanta/ | ngalan /ŋalan/ |
| Місяць | kakal /kakal/ | kanyala /kaɲala/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kayalany /kajalaɲ/ | birrang /biɻaŋ/ | pira /piɻa/ | giitha /ɡiːt̪a/ |
| Зірка | el idnban /el ˈidnban/ | indiya /indija/ | biyi /biji/ | piriny /piriɲ/ | dyurra /ɟura/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | biidhi /biːt̪i/ |
| Мати | ngangi /ŋaŋi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngama /ŋama/ | yakaji /jakaɟi/ | guni /ɡuni/ | ngati /ŋati/ | ngamu /ŋamu/ |
| Батько | kaba /kaba/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | pumba /pumba/ | kirda /kiɖa/ | biiba /biːba/ |
| Я | ay /aj/ | ngayi /ŋaji/ | ngayu /ŋaju/ | ngayu /ŋaju/ | ngaya /ŋaja/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayu /ŋaju/ |
| Ти | inag /inaɡ/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | ngindu /ŋindu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyundu /ɲundu/ |
| Ім'я | ukal /ukal/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | gadil /ˈkatil/ |
| Око | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɾu/ | mil /mil/ | milpa /milpa/ | miil /miːl/ |
| Рука | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ | mungal /muŋal/ |
| Серце | piku /piku/ | pulpara /pulpaɻa/ | kurda /kuɖa/ | kurtu /kʊɻʈu/ | gauar /ɡauar/ | wankaru /waŋkaɻu/ | — /—/ |
| Любов | kanyji /kaɲɟi/ | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | marmit /maɻmit/ | nyangu /ɲaŋu/ | — /—/ |
| Дерево | warray /waɾaj/ | parntany /paɳʈaɲ/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | warabi /waɻabi/ | watiya /watija/ | yugu /juɡu/ |
| Дім | mariŋ /maɻiŋ/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ | kuni /kuni/ | ngurra /ŋura/ | bayan /bajan/ |
| Собака | kunpa /kunpa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | mirri /miɻi/ | jarntu /caɳʈu/ | gudaa /ɡudaː/ |
| Кішка | paka /paka/ | paka /paka/ | ngarda /ŋaɖa/ | — /—/ | poosi /puːsi/ | mungalpa /muŋalpa/ | buthigan /but̪iɡan/ |
| Їсти | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalku- /ŋalku/ | daring /daɻiŋ/ | ngarni /ŋaɳi/ | budal /budal/ |
| Пити | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | nyuna /ɲuna/ | nyaa /ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | nyu /ɲu/ | purrami /purami/ | — /—/ |
| Один | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | guma /ɡuma/ | jinta /cinta/ | nubuun /nubuːn/ |
| Два | uchir /utʃir/ | wuthada /wut̪aɖa/ | kujarra /kuɟara/ | kujarra /kucara/ | bula /bula/ | jirrama /ɟiɾama/ | gudhirra /kut̪ira/ |
| Привіт | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ | — /—/ | — /—/ |
| Дякую | — /—/ | — /—/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ | — /—/ | — /—/ |
| Добрий | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walunga /waluŋa/ | ngurrju /ŋurcu/ | awuun /awuːn/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.