Nhanda
Нанда
пама-ньюнгський
Нханда (також нанда або нханта) — аборигенна мова сім'ї пама-ньюнга, що перебуває під критичною загрозою зникнення, із середнього узбережжя Мерчисон-Ґаскойн у Західній Австралії, поблизу Джералдтона й Калбаррі. Мовою вільно володіють близько 30 літніх носіїв, а також близько 60 часткових носіїв серед ширшого етнічного населення нханда чисельністю близько 750 осіб. Нханда зберігає класичні риси пама-ньюнга, зокрема ергативно-абсолютивний лад, суфіксальну іменну морфологію та багату термінологію спорідненості. Довідкова граматика Блевінс 2001 року (Nhanda Aboriginal Language) зробила мову доступною для академічної лінгвістики, а очолюваний громадою Nhanda Aboriginal Language Centre підтримує триваюче відродження через шкільні програми, проєкти усної історії та Wajarri-Nhanda Cultural Centre.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Нанда
Вода
kapi
/kapi/
Вогонь
warla
/waɻla/
Сонце
wurʼa
/wuɾʔa/
Місяць
kanyala
/kaɲala/
Зірка
indiya
/indija/
Мати
ngamaji
/ŋamadʒi/
Батько
kuthurra
/kutʰuɻa/
Я
ngayi
/ŋaji/
Ти
nyini
/ɲini/
Ім'я
yini
/jini/
Око
kuru
/kuɻu/
Рука
mara
/maɻa/
Серце
pulpara
/pulpaɻa/
Любов
kanyji
/kaɲdʒi/
Дерево
parntany
/paɳʈaɲ/
Дім
nhurra
/ɳuɻa/
Собака
kuwiyarl
/kuwijaɻl/
Кішка
paka
/paka/
Їсти
ngarna
/ŋaɻna/
Пити
nyuna
/ɲuna/
Один
kuyu
/kuju/
Два
wuthada
/wut̪aɖa/
Привіт
—
/—/
Дякую
—
/—/
Добрий
walykumarra
/waʎkumaɻa/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Pama-Nyungan
| Значення | Нанда | Уанман | Олкол | Марту-ванка | Пінтупі-Лурича | Пітьянтьятьяра | Варльпірі |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ |
| Вогонь | warla /waɻla/ | waru /waɻu/ | paral /paɻal/ | waru /waɾu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | warlu /waɭu/ |
| Сонце | wurʼa /wuɾʔa/ | tjirntu /cinʈu/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | wanta /wanta/ |
| Місяць | kanyala /kaɲala/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kakal /kakal/ | kayalany /kajalaɲ/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ |
| Зірка | indiya /indija/ | biyi /biji/ | el idnban /el ˈidnban/ | piriny /piriɲ/ | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ |
| Мати | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngama /ŋama/ | ngangi /ŋaŋi/ | yakaji /jakaɟi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngati /ŋati/ |
| Батько | kuthurra /kutʰuɻa/ | kirrki /kiɻki/ | kaba /kaba/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kirda /kiɖa/ |
| Я | ngayi /ŋaji/ | ngayu /ŋaju/ | ay /aj/ | ngayu /ŋaju/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngaju /ŋaɟu/ |
| Ти | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | inag /inaɡ/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ |
| Ім'я | yini /jini/ | yini /jini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ini /ini/ | yirdi /jiɖi/ |
| Око | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ |
| Рука | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ |
| Серце | pulpara /pulpaɻa/ | kurda /kuɖa/ | piku /piku/ | kurtu /kʊɻʈu/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | wankaru /waŋkaɻu/ |
| Любов | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | nyangu /ɲaŋu/ |
| Дерево | parntany /paɳʈaɲ/ | watiya /watija/ | warray /waɾaj/ | watarrka /wataɻka/ | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ |
| Дім | nhurra /ɳuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | ngurra /ŋura/ | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ |
| Собака | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | kunpa /kunpa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | jarntu /caɳʈu/ |
| Кішка | paka /paka/ | ngarda /ŋaɖa/ | paka /paka/ | — /—/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | mungalpa /muŋalpa/ |
| Їсти | ngarna /ŋaɻna/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | ngalku- /ŋalku/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarni /ŋaɳi/ |
| Пити | nyuna /ɲuna/ | nyaa /ɲaː/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | purrami /purami/ |
| Один | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | jinta /cinta/ |
| Два | wuthada /wut̪aɖa/ | kujarra /kuɟara/ | uchir /utʃir/ | kujarra /kucara/ | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | jirrama /ɟiɾama/ |
| Привіт | — /—/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ |
| Дякую | — /—/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ |
| Добрий | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | ngurrju /ŋurcu/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.