Noongar wangkiny
Нунгар
пама-ньюнгський
Нунгар (також ньюнгар, ваджук, ваджак) — мова народу нунгар, традиційних власників південно-західного кута Західної Австралії (від Джералдтона на південь до Есперанса й Олбані). Нація нунгар охоплює 14 підгруп (Whadjuk, Yued, Ballardong, Wilman, Kaneang, Wardandi, Nyaki Nyaki, Bibbulmun, Pibelmen, Pinjareb, Wudjari, Mineng, Goreng, Njungar), які розмовляють взаємозрозумілими різновидами нунгар. Сильно постраждавши від колонізації (громади нунгар у Перті мали європейські контакти з 1829 року), мова майже зникла, але Noongar Boodjar Language Centre та South West Aboriginal Land and Sea Council очолюють активне відродження з 1990-х років. Сьогодні є близько 370 вільних мовців і близько 3000 тих, хто володіє частково; нунгар викладають у деяких школах Перта.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Нунгар
Вода
kep
/kep/
Вогонь
kaarl
/kaːɻl/
Сонце
ngangk
/ŋaŋk/
Місяць
miyak
/mijak/
Зірка
djinda
/ɟinda/
Мати
ngangk
/ŋaŋk/
Батько
maam
/maːm/
Я
ngany
/ŋaɲ/
Ти
noonook
/nunuk/
Ім'я
kwerl
/kwɛɻl/
Око
mel
/mel/
Рука
mar
/maɻ/
Серце
kortang
/koɻtaŋ/
Любов
djaadjam
/dʒaːdʒam/
Дерево
boorn
/boːɻn/
Дім
mia
/maja/
Собака
dwert
/dweɻt/
Кішка
nguni
/ŋuni/
Їсти
ngarn
/ŋaɻn/
Пити
ngarn
/ŋaɻn/
Один
keny
/keɲ/
Два
koodjal
/kuɟal/
Привіт
kaya
/kaja/
Дякую
boordawan
/boːɻdawan/
Добрий
kwobidak
/kwobidak/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Pama-Nyungan
| Значення | Нунгар | Уанман | Пінтупі-Лурича | Пітьянтьятьяра | Олкол | Нанда | Нгуннавал |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | kep /kep/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kapi /kapi/ | kungal /kuŋal/ |
| Вогонь | kaarl /kaːɻl/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | paral /paɻal/ | warla /waɻla/ | warba /waɻba/ |
| Сонце | ngangk /ŋaŋk/ | tjirntu /cinʈu/ | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | wurʼa /wuɾʔa/ | guma /ɡuma/ |
| Місяць | miyak /mijak/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kakal /kakal/ | kanyala /kaɲala/ | birrang /biɻaŋ/ |
| Зірка | djinda /ɟinda/ | biyi /biji/ | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | el idnban /el ˈidnban/ | indiya /indija/ | dyurra /ɟura/ |
| Мати | ngangk /ŋaŋk/ | ngama /ŋama/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngangi /ŋaŋi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | guni /ɡuni/ |
| Батько | maam /maːm/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kaba /kaba/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | pumba /pumba/ |
| Я | ngany /ŋaɲ/ | ngayu /ŋaju/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ay /aj/ | ngayi /ŋaji/ | ngaya /ŋaja/ |
| Ти | noonook /nunuk/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | inag /inaɡ/ | nyini /ɲini/ | ngindu /ŋindu/ |
| Ім'я | kwerl /kwɛɻl/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ini /ini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | yini /jini/ |
| Око | mel /mel/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ |
| Рука | mar /maɻ/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ |
| Серце | kortang /koɻtaŋ/ | kurda /kuɖa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | piku /piku/ | pulpara /pulpaɻa/ | gauar /ɡauar/ |
| Любов | djaadjam /dʒaːdʒam/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | kanyji /kaɲdʒi/ | marmit /maɻmit/ |
| Дерево | boorn /boːɻn/ | watiya /watija/ | punu /punu/ | punu /punu/ | warray /waɾaj/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warabi /waɻabi/ |
| Дім | mia /maja/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | nhurra /ɳuɻa/ | kuni /kuni/ |
| Собака | dwert /dweɻt/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | kunpa /kunpa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | mirri /miɻi/ |
| Кішка | nguni /ŋuni/ | ngarda /ŋaɖa/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | paka /paka/ | paka /paka/ | poosi /puːsi/ |
| Їсти | ngarn /ŋaɻn/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | ngarna /ŋaɻna/ | daring /daɻiŋ/ |
| Пити | ngarn /ŋaɻn/ | nyaa /ɲaː/ | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | nyuna /ɲuna/ | nyu /ɲu/ |
| Один | keny /keɲ/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | guma /ɡuma/ |
| Два | koodjal /kuɟal/ | kujarra /kuɟara/ | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | uchir /utʃir/ | wuthada /wut̪aɖa/ | bula /bula/ |
| Привіт | kaya /kaja/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ |
| Дякую | boordawan /boːɻdawan/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ |
| Добрий | kwobidak /kwobidak/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | walunga /waluŋa/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.