Gedeʼuffa
ภาษาเกเดโอ
แอโฟร-เอเชียติก
ภาษาเกเดโอ (Gedeʼuffa, "คำพูดเกเดโอ") เป็นภาษากลุ่มคูชิติกตะวันออกที่ราบสูงทางตอนใต้ของเอธิโอเปีย เป็นภาษาพี่น้องกับภาษาซีดาโม (sid) ฮาดิยา และเคมบาตา ชาวเกเดโอเป็นเกษตรกรเพาะปลูกในที่ราบสูงทางใต้ของทะเลสาบอาวาซา มีระบบการเพาะปลูกกาแฟและเอนเซต (กล้วยเทียม) อันเลื่องชื่อ ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนโดยยูเนสโก (2023) ในชื่อภูมิทัศน์วัฒนธรรมเกเดโอ — แนวปฏิบัติวนเกษตรที่ยั่งยืน ในเชิงภาษาศาสตร์ ภาษาเกเดโอมีลักษณะทั่วไปของกลุ่มคูชิติกตะวันออกที่ราบสูง ได้แก่ การสอดคล้องระหว่างประธานกับกริยาตามเพศ ตัวบ่งชี้จุดเน้น และการผันกริยาที่ซับซ้อน สำมะโนประชากรเอธิโอเปีย ปี 2007 บันทึกชาวเกเดโอเชื้อสายราว 986,000 คน โดยส่วนใหญ่ยังพูดภาษาอามฮาริกได้ด้วย (สองภาษา)
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาเกเดโอ
น้ำ
woyye
/wojːe/
ไฟ
gira
/ɡiɾa/
ดวงอาทิตย์
ayyaʼne
/ajːaʔne/
ดวงจันทร์
agina
/aɡina/
ดาว
urje
/urdʒe/
แม่
aaki
/aːki/
พ่อ
eke
/eke/
ฉัน
ani
/ani/
คุณ
ati
/ati/
ชื่อ
su'ma
/suʔma/
ตา
ille
/ilːe/
มือ
anga
/aŋɡa/
ใจ
wodana
/wodana/
รัก
baxxa
/baxːa/
ต้นไม้
haqqa
/haqːa/
บ้าน
mine
/mine/
หมา
kaneessa
/kaneːsːa/
แมว
adurre
/aduɾːe/
กิน
ittu
/itːu/
ดื่ม
agittu
/aɡitːu/
หนึ่ง
mitto
/mitːo/
สอง
lame
/lame/
สวัสดี
mooye
/moːje/
ขอบคุณ
galaata
/ɡalaːta/
ดี
danee
/daneː/
แหล่งข้อมูล
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Afro-Asiatic ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาเกเดโอ | ภาษาซิดามา | ภาษาโอโรโม | ภาษาโวลายตา | ภาษาคอนโซ | ภาษาซาโฮ | สโลวีเนีย |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | woyye /wojːe/ | waayyo /waːjːo/ | bishaan /biʃaːn/ | haatta /haːtːa/ | pishaa /piʃaː/ | lee /leː/ | voda /ˈʋɔːda/ |
| ไฟ | gira /ɡiɾa/ | giiraa /ɡiːraː/ | ibidda /ibidːa/ | tama /tama/ | apitta /apitːa/ | gira /ɡira/ | ogenj /oːɡənj/ |
| ดวงอาทิตย์ | ayyaʼne /ajːaʔne/ | arrishshe /arːiʃːe/ | aduu /aduː/ | awa /awa/ | piirtuta /piːrtuta/ | ayro /ajɾo/ | sonce /soːntsɛ/ |
| ดวงจันทร์ | agina /aɡina/ | agana /aɡana/ | jiʼa /dʒiʔa/ | aginaa /aɡinaː/ | leya /leja/ | alsa /alsa/ | luna /luːna/ |
| ดาว | urje /urdʒe/ | beeddakko /beːdːakko/ | urjii /urdʒiː/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | hikkitta /hikːitːa/ | cutuk /ħutuk/ | zvezda /ˈzʋeːzda/ |
| แม่ | aaki /aːki/ | ama /ama/ | haadha /haːɗa/ | aaya /aːja/ | aayyaa /aːjːaː/ | ina /ina/ | mati /maːti/ |
| พ่อ | eke /eke/ | anna /anːa/ | abbaa /abːaː/ | aawa /aːwa/ | aappaa /aːpːaː/ | abba /abba/ | oče /oːtʃɛ/ |
| ฉัน | ani /ani/ | ani /ani/ | ani /ani/ | taani /taːni/ | anti /anti/ | anu /ʔanu/ | jaz /jaːs/ |
| คุณ | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | neeni /neːni/ | atti /atti/ | atu /ʔatu/ | ti /tiː/ |
| ชื่อ | su'ma /suʔma/ | suʼma /suʔma/ | maqaa /makʼaː/ | sunttaa /suntːaː/ | maχχa /maχːa/ | migaq /miɡaːʕ/ | ime /iˈmeː/ |
| ตา | ille /ilːe/ | ille /ilːe/ | ija /idʒa/ | ayfee /ajfeː/ | ilta /ilta/ | inti /inti/ | oko /ɔˈkoː/ |
| มือ | anga /aŋɡa/ | anga /anɡa/ | harka /haɾka/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | harka /harka/ | gaba /ɡaba/ | roka /ɾɔːka/ |
| ใจ | wodana /wodana/ | wodanaa /wodanaː/ | onnee /onːeː/ | wozanaa /wozanaː/ | sataʔta /sataʔta/ | qalbe /qalbe/ | srce /sərtsɛ/ |
| รัก | baxxa /baxːa/ | baxa /batʼa/ | jaalala /dʒaːlala/ | siiqaa /siːqaː/ | ʄaalaɗiyaa /ʄaːlaɗijaː/ | kaxano /kaħano/ | ljubezen /ljubeːzɛn/ |
| ต้นไม้ | haqqa /haqːa/ | haqqe /haqːe/ | muka /muka/ | mittaa /mitːaː/ | ʛoyra /ʛojra/ | caar /ħaːr/ | drevo /dɾeːʋo/ |
| บ้าน | mine /mine/ | mine /mine/ | mana /mana/ | keettaa /keːtːaː/ | tika /tika/ | kalo /kalo/ | hiša /xiːʃa/ |
| หมา | kaneessa /kaneːsːa/ | minceeti /mintʃeːti/ | saree /saɾeː/ | kanaa /kanaː/ | kuta /kuta/ | kare /kaɾe/ | pes /pɛːs/ |
| แมว | adurre /aduɾːe/ | adurree /adurːeː/ | adurree /aduɾːeː/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | aturraata /aturːaːta/ | dummu /dummu/ | mačka /maːtʃka/ |
| กิน | ittu /itːu/ | itaa /itaː/ | nyaachuu /ɲaːtʃuː/ | miya /miːja/ | ɗamiyaa /ɗamijaː/ | niitan /niːtan/ | jesti /jɛːsti/ |
| ดื่ม | agittu /aɡitːu/ | aguraa /aɡuraː/ | dhuguu /ɗuɡuː/ | ushiya /uʃija/ | ikiyaa /ikijaː/ | yaaqab /jaːʕab/ | piti /piːti/ |
| หนึ่ง | mitto /mitːo/ | mitto /mitːo/ | tokko /tokːo/ | issino /isːino/ | takka /takːa/ | inki /inki/ | eden /ɛːdən/ |
| สอง | lame /lame/ | lame /lame/ | lama /lama/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | lakki /lakːi/ | lammá /lamˈma/ | dva /dʋaː/ |
| สวัสดี | mooye /moːje/ | nagaa yi'ne /naɡaː jiʔne/ | akkam /akːam/ | saro /saro/ | nakaytaa /nakajtaː/ | malaal /malaːl/ | živjo /ʒiːʋjo/ |
| ขอบคุณ | galaata /ɡalaːta/ | gali'ne /ɡaliʔne/ | galatoomi /ɡalatoːmi/ | galatay /ɡalataj/ | — /—/ | galatto /ɡalatto/ | hvala /xʋaːla/ |
| ดี | danee /daneː/ | danchu /dantʃu/ | gaarii /ɡaːriː/ | lo'o /loʔo/ | paʛaari /paʛaːri/ | meqe /meʕe/ | dober /doːbər/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก