Lokaiahn Pohnpei
Kipohnpei
Kiaustronesia (Micronesian)
Kipohnpei (lokaiahn Pohnpei) ni mojawapo ya lugha kubwa zaidi za Mikronesia, kinachozungumzwa na watu wapatao 30,000 katika Shirikisho la Mikronesia (jimbo la Pohnpei na visiwa vidogo vya matumbawe vinavyoizunguka), pamoja na jamii kubwa ya wahamiaji wa Kipohnpei huko Hawaii, Guam na bara la Marekani. Katika jimbo la Pohnpei ni lugha rasmi sambamba na Kiingereza. Kina mfumo wa hesabu wa msingi-20, mofolojia tata yenye matumizi mengi ya viambishi tamati, na rejista ya heshima iliyoundwa kwa umakini (meing) inayotumika kwa machifu wa jadi (Nahnmwarki, Nahnken). Kinaandikwa kwa hati ya Kilatini kwa kutumia vipande viwili vya herufi mw, ng, oa kwa fonimu maalum. Lugha ndugu zake ni pamoja na Kimokil (mkj) na Kipingelap.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kipohnpei
Maji
pihl
/pihl/
Moto
ahi
/ahi/
Jua
ketipin
/ketipin/
Mwezi
maram
/maram/
Nyota
usu
/usu/
Mama
nohno
/nohno/
Baba
pahpa
/paːpa/
Mimi
ngehi
/ŋɛhi/
Wewe
kowe
/kowe/
Jina
ede
/ɛdɛ/
Jicho
pwoarenmas
/pʷɔrɛnmas/
Mkono
peh
/peh/
Moyo
mohngiong
/moːŋioŋ/
Upendo
limpoak
/limpoːk/
Mti
tuhke
/tuhke/
Nyumba
ihmw
/ihmʷ/
Mbwa
kihdi
/kihdi/
Paka
kaht
/kaht/
Kula
mwenge
/mʷeŋe/
Kunywa
nim
/nim/
Moja
ehu
/ehu/
Mbili
riau
/riːau/
Habari
kaselehlie
/kaselehlie/
Asante
kalahngan
/kalahŋan/
Nzuri
mwahu
/mʷahu/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Austronesian (Micronesian) zinazohusiana
| Maana | Kipohnpei | Kikosrae | Kichuuk | Kikiribati | Kimaori cha Visiwa vya Cook | Kirapanui | Kimalay cha Ambon |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | pihl /pihl/ | kof /kof/ | kkonik /kːonik/ | ran /ɾan/ | vai /vai/ | vai /vai/ | aer /aer/ |
| Moto | ahi /ahi/ | e /e/ | ekkei /ekːei/ | ai /ai/ | ahi /ahi/ | ahi /ahi/ | api /api/ |
| Jua | ketipin /ketipin/ | faht /fæt/ | akkar /akːaɾ/ | taai /taːi/ | rā /raː/ | raʻā /raʔaː/ | mata hari /mata hari/ |
| Mwezi | maram /maram/ | malem /malem/ | maram /maɾam/ | namwakaina /namʷakaina/ | marama /marama/ | mahina /mahina/ | bulan /bulan/ |
| Nyota | usu /usu/ | itu /itu/ | fúú /fɨː/ | itoi /iˈtoi/ | etū /eˈtuː/ | hetuʻu /heˈtuʔu/ | bintang /bintaŋ/ |
| Mama | nohno /nohno/ | nina /nina/ | in /in/ | tinau /tinau/ | māmā /maːmaː/ | matuʻa vahine /matuʔa vahine/ | mama /mama/ |
| Baba | pahpa /paːpa/ | papa /papa/ | sam /sam/ | tamau /tamau/ | pāpā /paːpaː/ | matuʻa tāne /matuʔa taːne/ | papa /papa/ |
| Mimi | ngehi /ŋɛhi/ | nga /ŋa/ | ngang /ŋaŋ/ | ngai /ŋai/ | au /au/ | au /au/ | beta /beta/ |
| Wewe | kowe /kowe/ | kom /kom/ | en /en/ | ngkoe /ŋkoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ose /ose/ |
| Jina | ede /ɛdɛ/ | ine /ine/ | it /iːt/ | ara /ˈara/ | ingoa /iˈŋoa/ | ingoa /iˈŋoa/ | nama /nama/ |
| Jicho | pwoarenmas /pʷɔrɛnmas/ | mutahl /mutæl/ | maas /maːs/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Mkono | peh /peh/ | poun /poun/ | paaw /paːw/ | bai /bai/ | rima /ɾima/ | rima /ɾima/ | tangang /taŋaŋ/ |
| Moyo | mohngiong /moːŋioŋ/ | insiac /insiɛ/ | letip /letip/ | nano /nano/ | ngākau /ŋaːkau/ | mahatu /mahatu/ | hati /hati/ |
| Upendo | limpoak /limpoːk/ | lungse /luŋse/ | tóng /təŋ/ | tangira /taŋiɾa/ | aro'a /aɾoʔa/ | hanga /haŋa/ | sayang /sajaŋ/ |
| Mti | tuhke /tuhke/ | sak /sak/ | irá /iɾaː/ | kai /kai/ | rākau /raːkau/ | tumu rākau /tumu raːkau/ | pohon /pohon/ |
| Nyumba | ihmw /ihmʷ/ | lohm /lohm/ | imw /imʷ/ | auti /auti/ | 'are /ʔaɾe/ | hare /haɾe/ | ruma /ruma/ |
| Mbwa | kihdi /kihdi/ | kosro /kosɾo/ | kkoluk /kːoluk/ | kamea /kamea/ | kurī /kuɾiː/ | paihega /paiheŋa/ | anjing /andʒiŋ/ |
| Paka | kaht /kaht/ | katu /katu/ | kkááset /kːaːset/ | katu /katu/ | ngiao /ŋiao/ | kati /kati/ | kucing /kutʃiŋ/ |
| Kula | mwenge /mʷeŋe/ | mongo /moŋo/ | mwóngó /mʷəŋːə/ | amwarake /amʷaɾake/ | kai /kai/ | kai /kai/ | makang /makaŋ/ |
| Kunywa | nim /nim/ | nim /nim/ | nimwomw /nimʷomʷ/ | nima /nima/ | inu /inu/ | unu /unu/ | minong /minoŋ/ |
| Moja | ehu /ehu/ | sefac /sefats/ | éét /eːt/ | teuana /teuana/ | ta'i /taʔi/ | tahi /tahi/ | satu /satu/ |
| Mbili | riau /riːau/ | luo /luo/ | ruu /ruːw/ | uoua /uˈoua/ | rua /ˈrua/ | rua /ˈrua/ | dua /dua/ |
| Habari | kaselehlie /kaselehlie/ | lwen wo /lwen wo/ | ráán annim /raːn annim/ | mauri /mauɾi/ | kia orāna /kia oɾaːna/ | ʻiorana /ʔioɾana/ | hela /hela/ |
| Asante | kalahngan /kalahŋan/ | kulo /kulo/ | kinisou /kinisou/ | ko rabwa /ko ɾabʷa/ | meitaki /meitaki/ | maururu /mauɾuɾu/ | tarima kase /tarima kase/ |
| Nzuri | mwahu /mʷahu/ | wo /wo/ | múrinnó /muːɾinːo/ | raoiroi /ɾaoiɾoi/ | meitaki /meitaki/ | riva /ɾiva/ | bagus /baɡus/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.