dorerin Naoero
Kinauruan
Kiaustronesia (Micronesian)
Kinauru (kwa Kinauru: dorerin Naoero; ISO 639-1: na) ni lugha ya Wenyeji wa Nauru na ni sehemu ya tawi la Mikronesia katika familia ya Kiaustronesia. Utafiti wa kisasa wa kulinganisha unakitoa katika lugha ya Proto-Mikronesia, ingawa mabadiliko makubwa ya ndani ya sauti yalifanya kwa muda mrefu iwe vigumu kubaini mahali pake halisi katika tawi hilo. Mfumo wake wa sauti hutofautisha urefu wa irabu, una upambanuzi changamano kati ya konsonanti za midomo na hutumia mkazo unaotegemea uzito wa silabi; sifa hizi hufanya maelezo na tahajia za zamani kuwa ngumu kufasiri. Kinauru huandikwa kwa hati ya Kilatini, lakini matumizi hutofautiana kati ya tahajia ya zamani iliyotokana na wamisionari na mapendekezo ya baadaye ya marekebisho, hivyo tahajia mbadala bado ni za kawaida. Katiba haitaji lugha rasmi; Kinauru kinaendelea kuwa kiini cha utambulisho wa jamii na maisha ya kila siku, huku Kiingereza kikitumiwa sana serikalini, katika biashara na elimu na kuongeza shinikizo kwa urithishaji kati ya vizazi.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kinauruan
Maji
ebok
/ebɔk/
Moto
e
/ʔe/
Jua
ekwan
/ekwan/
Mwezi
maraman
/maraman/
Nyota
edetong
/edetoŋ/
Mama
inen
/inen/
Baba
etongin
/etongin/
Mimi
a
/a/
Wewe
awe
/awe/
Jina
eg
/eŋ/
Jicho
eme
/eme/
Mkono
ebe
/ebe/
Moyo
—
/—/
Upendo
ebonu
/ebonu/
Mti
—
/—/
Nyumba
—
/—/
Mbwa
robar
/roˈbaːr/
Paka
—
/—/
Kula
yeyi
/jeji/
Kunywa
ren
/ren/
Moja
aikwen
/aikwen/
Mbili
aro
/aro/
Habari
Ekamawir omo
/ekamawir omo/
Asante
tubwa kor
/tubwa kor/
Nzuri
omo
/omo/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Austronesian (Micronesian) zinazohusiana
| Maana | Kinauruan | Kituamotu | Kifrigia | Proaustroasia | Kiyangkaal | Protosinotibet | Kiskutia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ebok /ebɔk/ | vai /wai/ | — /—/ | *ɗaːk /ɗaːk/ | ngogo /ŋoɡo/ | — /—/ | ap /ap/ |
| Moto | e /ʔe/ | afi /afi/ | — /—/ | *ʔuːs /ʔuːs/ | ngida /ŋida/ | *mey /mey/ | ātar /aːtar/ |
| Jua | ekwan /ekwan/ | ra /ra/ | — /—/ | *tŋiːʔ /tŋiːʔ/ | wargu /waɾɡu/ | *nəy /nəy/ | hvar /xʷar/ |
| Mwezi | maraman /maraman/ | marama /marama/ | masê /maˈseː/ | — /—/ | waldar /waldaɾ/ | *s-la /s-la/ | māh /maːh/ |
| Nyota | edetong /edetoŋ/ | fetū /feˈtuː/ | — /—/ | — /—/ | thurara /t̪uɾaɾa/ | *s-kar /s-kar/ | star /staːr/ |
| Mama | inen /inen/ | metua vahine /metua vahine/ | mater /ˈmater/ | *maʔ /maʔ/ | ngama /ŋama/ | *ma /ma/ | mātar /maːtar/ |
| Baba | etongin /etongin/ | metua tane /metua tane/ | atas /aˈtas/ | — /—/ | kanda /kanda/ | *pa /pa/ | pitar /pitar/ |
| Mimi | a /a/ | au /au/ | az /az/ | *ʔaɲ /ʔaɲ/ | ngada /ŋada/ | *ŋa /ŋa/ | azu /azu/ |
| Wewe | awe /awe/ | koe /koe/ | — /—/ | — /—/ | nyingka /ɲiŋka/ | *naŋ /naŋ/ | tu /tuː/ |
| Jina | eg /eŋ/ | ingoa /iˈŋoa/ | — /—/ | — /—/ | warra /wara/ | *r-miŋ /r-miŋ/ | nama /naːma/ |
| Jicho | eme /eme/ | mata /mata/ | — /—/ | *mat /mat/ | miibul /miːbul/ | *s-mik /s-mik/ | čašm /tʃaʃm/ |
| Mkono | ebe /ebe/ | rima /rima/ | — /—/ | *tiːʔ /tiːʔ/ | — /—/ | *lak /lak/ | zasta /zasta/ |
| Moyo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | zard- /zard/ |
| Upendo | ebonu /ebonu/ | aroha /ʔaroha/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | — /—/ | rait /rait/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | *siŋ /siŋ/ | — /—/ |
| Nyumba | — /—/ | fare /fare/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbwa | robar /roˈbaːr/ | kuri /kuri/ | kan /kan/ | *cɔː /cɔː/ | — /—/ | *d-kʷəy /d-kʷəy/ | spaka /spaka/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kula | yeyi /jeji/ | kai /kai/ | — /—/ | *ɟaː /ɟaː/ | — /—/ | *dzya /dzya/ | xwartan /xʷartan/ |
| Kunywa | ren /ren/ | inu /inu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moja | aikwen /aikwen/ | tahi /tahi/ | — /—/ | *muːj /muːj/ | — /—/ | *tik /tik/ | aiwa /aiwa/ |
| Mbili | aro /aro/ | rua /rua/ | — /—/ | *ɓaːr /ɓaːr/ | kiyarrngka /kijaraŋka/ | *g-nis /g-nis/ | duva /duva/ |
| Habari | Ekamawir omo /ekamawir omo/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | tubwa kor /tubwa kor/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | omo /omo/ | maiata /maiata/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | vohu /wohu/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.