Woleaian

Kiwoleai

Kiaustronesia (Micronesian)

FamiliaKiaustronesia (Micronesian) Wasemaji~1.7–5K L1 (lugha mama) Hatialfabeti ya Kilatini (kisasa); hati ya kihistoria ya Visiwa vya Caroline / silabari ya Woleai Lugha rasmiLugha rasmi katika eneo la Woleai, Jimbo la Yap, Shirikisho la Mikronesia; si rasmi katika ngazi ya kitaifa ya FSM

Kiwolai ni lugha ya Kichuuk cha Kiini katika tawi la Kioseaniki la familia ya Kiaustronesia, inayozungumzwa Woleai, Eauripik, Faraulep, Ifalik, Elato na Lamotrek katika Jimbo la Yap, Shirikisho la Mikronesia, na katika jamii za ughaibuni. Utafiti wa hivi karibuni unakadiria wasemaji 3,000–6,000 na kueleza aina sita zinazohusiana kwa karibu na kila kisiwa duara. Urithishaji bado ni imara katika visiwa vya nje, ambako watoto hujifunza Kiwolai kama lugha ya kwanza na ndiyo lugha kuu katika nyanja nyingi za kila siku, hivyo tafiti za karibuni hazikiainishi kuwa hatarini. Kiwolai kina mfumo tajiri wa irabu, viainishaji vya nambari na umilikaji, na mpangilio nyumbufu lakini unaotawaliwa na mtendaji–kitenzi–mtendwa. Maandishi ya kisasa hutumia tahajia zinazotegemea Kilatini; mwandiko asilia wa silabi uliowahi kutumiwa hasa kwa mapambo na ibada ulikuwa karibu umetoweka kufikia mwisho wa karne ya ishirini.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiwoleai

Maji

shalú

/ʃaːlu/

Moto

yaafi

/jaːfi/

Jua

/—/

Mwezi

me-rame

/meraːme/

Nyota

fiiu

/fiːu/

Mama

sila

/sila/

Baba

taame

/taːme/

Mimi

gaang

/ɡaːŋ/

Wewe

geeli

/ɡeːli/

Jina

iit

/iːtʲ/

Jicho

maate

/maːte/

Mkono

paaú

/paːu/

Moyo

/—/

Upendo

/—/

Mti

/—/

Nyumba

iimʷe

/iːmwe/

Mbwa

/—/

Paka

/—/

Kula

mʷoŋoo

/mwoŋoː/

Kunywa

úlú

/uːlu/

Moja

yete

/jete/

Mbili

riuuw

/ɾiːuw/

Habari

/—/

Asante

/—/

Nzuri

/—/

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Austronesian (Micronesian) zinazohusiana

Maana KiwoleaiKioskaKibabuzaKiumbriaProto-AfroasiaProaustroasiaKidamin
Maji shalú /ʃaːlu/ /—/ zalum /zalum/ utur /ˈu.tur/ *maw- /maw-/ *ɗaːk /ɗaːk/ /—/
Moto yaafi /jaːfi/ /—/ apoi /apoi/ pir /pir/ /—/ *ʔuːs /ʔuːs/ l!ii /lǃiː/
Jua /—/ /—/ /—/ /—/ /—/ *tŋiːʔ /tŋiːʔ/ /—/
Mwezi me-rame /meraːme/ /—/ zilias /siliəs/ /—/ /—/ /—/ /—/
Nyota fiiu /fiːu/ /—/ botto /botːo/ /—/ /—/ /—/ l*i /ʎ͡ʘi/
Mama sila /sila/ maatúf /maːtof/ tina /tina/ matrer /ˈma.trer/ *ʔim- /ʔim-/ *maʔ /maʔ/ /—/
Baba taame /taːme/ patír /patiːr/ tama /tama/ patre /ˈpa.tre/ *ʔab- /ʔab-/ /—/ /—/
Mimi gaang /ɡaːŋ/ egom /egom/ ka-ina /kaina/ /—/ *ʔan- /ʔan-/ *ʔaɲ /ʔaɲ/ n!aa /ŋ͡ʘaː/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.