Suomi
Kifinlandi
Urali
Pia hujulikana kama: Finnish, Suomi
Kifini (Suomi) ni lugha ya Kifinniki ya familia ya Kiuralik yenye wazungumzaji wapatao milioni 5.5 — mojawapo ya lugha mbili za kitaifa za Ufini pamoja na Kiswidi (Kifini ndiyo lugha ya wengi, karibu asilimia 87–90, na Kiswidi ndiyo ya wachache, karibu asilimia 5), inayotambuliwa kama lugha ya wachache ya kitaifa nchini Uswidi, na kama lahaja ya Kitornedali kaskazini mwa Uswidi. Ina uhusiano wa karibu na Kiestonia na lugha za Kikareli. Inajulikana kwa mfumo wake mpana wa hali za nomino (hali 15 za kisarufi, ikiwemo hali za mahali kama inessive sisällä na illative sisään), upatanifu wa irabu, na upokezanaji wa konsonanti (mabadiliko ya kp/k, tt/t, pp/p). Hutumia hati ya Kilatini yenye tahajia ya kifonimu, mojawapo ya tahajia zilizo na mpangilio thabiti zaidi duniani.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kifinlandi
Maji
vesi
/ʋesi/
Moto
tuli
/tuli/
Jua
aurinko
/ɑuriŋko/
Mwezi
kuu
/kuː/
Nyota
tähti
/ˈtæhti/
Mama
äiti
/æiti/
Baba
isä
/isæ/
Mimi
minä
/ˈminæ/
Wewe
sinä
/ˈsinæ/
Jina
nimi
/ˈnimi/
Jicho
silmä
/silmæ/
Mkono
käsi
/kæsi/
Moyo
sydän
/sydæn/
Upendo
rakkaus
/rɑkkɑus/
Mti
puu
/puː/
Nyumba
talo
/tɑlo/
Mbwa
koira
/koirɑ/
Paka
kissa
/kissɑ/
Kula
syödä
/syødæ/
Kunywa
juoda
/juodɑ/
Moja
yksi
/yksi/
Mbili
kaksi
/ˈkɑksi/
Habari
hei
/hei/
Asante
kiitos
/kiːtos/
Nzuri
hyvä
/hyʋæ/
Kekeo
käki
/ˈkæki/
Woof
hau hau
/hɑu hɑu/
Kompyuta
tietokone
/ˈtie̯toˌkoneˣ/
Sushi
sushi
/ˈsuʃi/
Dopamini
dopamiini
/ˈdopɑmiːni/
Alama ya @
kissanhäntä
/ˈkisːɑnhæntæ/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Uralic zinazohusiana
| Maana | Kifinlandi | Kifini cha Kven | Meänkieli | Kiestonia | Kikarjala cha Livvi | Kivõro | Kikarelia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | vesi /ʋesi/ | vesi /ˈʋesi/ | vesi /ˈʋesi/ | vesi /vesi/ | vezi /ˈvezi/ | vesi /vesi/ | vesi /ˈvesi/ |
| Moto | tuli /tuli/ | tuli /ˈtuli/ | tuli /ˈtuli/ | tuli /tuli/ | tuli /ˈtuli/ | tuli /tuli/ | tuli /ˈtuli/ |
| Jua | aurinko /ɑuriŋko/ | aurinko /ˈɑuriŋko/ | aurinko /ˈɑuriŋko/ | päike /pæike/ | päivy /ˈpæivy/ | päiv /pæiv/ | päivy /ˈpæivy/ |
| Mwezi | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ |
| Nyota | tähti /ˈtæhti/ | tähti /ˈtæhti/ | tähti /ˈtæhti/ | täht /tæht/ | tähti /ˈtæhti/ | täht /tæht/ | tähti /ˈtæhti/ |
| Mama | äiti /æiti/ | äiti /ˈæiti/ | äiti /ˈæiti/ | ema /emɑ/ | mama /ˈmama/ | imä /imæ/ | muamo /ˈmuamo/ |
| Baba | isä /isæ/ | isä /ˈisæ/ | isä /ˈisæ/ | isa /isɑ/ | tuatto /ˈtuatto/ | esä /esæ/ | tuatto /ˈtuatto/ |
| Mimi | minä /ˈminæ/ | mie /mie/ | mie /mie/ | mina /ˈminɑ/ | minä /ˈminæ/ | ma /mɑ/ | mie /mie/ |
| Wewe | sinä /ˈsinæ/ | sie /sie/ | sie /sie/ | sina /ˈsinɑ/ | sinä /ˈsinæ/ | sa /sɑ/ | sie /sie/ |
| Jina | nimi /ˈnimi/ | nimi /ˈnimi/ | nimi /ˈnimi/ | nimi /ˈnimi/ | nimi /ˈnimi/ | nimi /nimi/ | nimi /ˈnimi/ |
| Jicho | silmä /silmæ/ | silmä /ˈsilmæ/ | silmä /ˈsilmæ/ | silm /silm/ | silmü /ˈsilmy/ | silm /silm/ | šilmä /ˈʃilmæ/ |
| Mkono | käsi /kæsi/ | käsi /ˈkæsi/ | käsi /ˈkæsi/ | käsi /kæsi/ | käzi /ˈkæzi/ | käsi /kæsi/ | käzi /ˈkæzi/ |
| Moyo | sydän /sydæn/ | syđän /ˈsyðæn/ | syän /ˈsyæn/ | süda /sydɑ/ | süväin /ˈsyvæin/ | süä /syæ/ | süväin /ˈsyvæin/ |
| Upendo | rakkaus /rɑkkɑus/ | rakkhaus /ˈrɑkːhɑus/ | rakhaus /ˈrɑkhɑus/ | armastus /ɑrmɑstus/ | suvaita /ˈsuvaita/ | armastus /ɑrmɑstus/ | suvaita /ˈsuvaita/ |
| Mti | puu /puː/ | puu /puː/ | puu /puː/ | puu /puː/ | puu /puː/ | puu /puː/ | puu /puː/ |
| Nyumba | talo /tɑlo/ | talo /ˈtɑlo/ | talo /ˈtɑlo/ | maja /mɑjɑ/ | koti /ˈkoti/ | kotus /kotus/ | kodi /ˈkodi/ |
| Mbwa | koira /koirɑ/ | koira /ˈkoirɑ/ | koira /ˈkoirɑ/ | koer /koer/ | koira /ˈkoiɾa/ | pini /pini/ | koiru /ˈkoiru/ |
| Paka | kissa /kissɑ/ | kissa /ˈkisːɑ/ | kissa /ˈkisːɑ/ | kass /kɑsː/ | kazi /ˈkazi/ | kass /kɑsː/ | kažin /ˈkaʒin/ |
| Kula | syödä /syødæ/ | syöđä /ˈsyøðæ/ | syyä /ˈsyːæ/ | sööma /søːmɑ/ | syvvä /ˈsyvvæ/ | süümä /syːmæ/ | syvvä /ˈsyvvæ/ |
| Kunywa | juoda /juodɑ/ | juođa /ˈjuoðɑ/ | juoa /ˈjuoɑ/ | jooma /joːmɑ/ | juvva /ˈjuvva/ | juuma /juːma/ | juvva /ˈjuvva/ |
| Moja | yksi /yksi/ | yksi /ˈyksi/ | yks /yks/ | üks /yks/ | yksi /ˈyksi/ | üts /yts/ | yksi /ˈyksi/ |
| Mbili | kaksi /ˈkɑksi/ | kaksi /ˈkɑksi/ | kaks /kɑks/ | kaks /kɑks/ | kaksi /ˈkaksi/ | katś /kɑtsʲ/ | kaksi /ˈkaksi/ |
| Habari | hei /hei/ | hei /hei/ | hei /hei/ | tere /tere/ | terveh /ˈterveh/ | tere /tere/ | terveh /ˈterveh/ |
| Asante | kiitos /kiːtos/ | kiitos /ˈkiːtos/ | kiitos /ˈkiːtos/ | tänan /tænɑn/ | passibo /ˈpassibo/ | aitäh /ɑitæh/ | passibo /ˈpassibo/ |
| Nzuri | hyvä /hyʋæ/ | hyvä /ˈhyʋæ/ | hyvä /ˈhyʋæ/ | hea /heɑ/ | hüvä /ˈhyvæ/ | hää /hæː/ | hyvä /ˈhyvæ/ |
| Kekeo | käki /ˈkæki/ | käki /ˈkæki/ | käki /ˈkæki/ | kägu /ˈkæɡu/ | kägöi /ˈkæɡøi/ | kägo /ˈkæɡo/ | käki /ˈkæki/ |
| Woof | hau hau /hɑu hɑu/ | — | — | auh auh /ɑuh ɑuh/ | — | — | — |
| Kompyuta | tietokone /ˈtie̯toˌkoneˣ/ | daattamasiini /ˈdɑːtːɑmɑˌsiːni/ | taattori /ˈtɑːtːori/ | arvuti /ˈɑrʋuti/ | — | puutri /ˈpuːtri/ | tiedokoneh /ˈtie̯dokoneh/ |
| Sushi | sushi /ˈsuʃi/ | — | susji /ˈsuʃi/ | suši /ˈsuʃi/ | — | — | — |
| Dopamini | dopamiini /ˈdopɑmiːni/ | — | — | dopamiin /ˈdopamiːn/ | — | — | — |
| Alama ya @ | kissanhäntä /ˈkisːɑnhæntæ/ | — | häntä-aa /ˈhæntæˌɑː/ | ätt /ætː/ | — | — | — |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha zenye uhusiano wa karibu
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.