meänkieli
Meänkieli
Uralic > Finnic
Meänkieli, kwa tafsiri sisisi 'lugha yetu', ni lahaja ya Kifinniki ya mabonde ya Torne, Muonio na Kalix kaskazini kabisa mwa Uswidi, iliyotenganishwa na Kifini pale mpaka wa mwaka 1809 ulipoacha ukingo wa magharibi wa mto Torne chini ya utawala wa Uswidi. Huendeleza lahaja za Peräpohjola — mie 'mimi', sie 'wewe', syän 'moyo', hään 'yeye', na nambari zilizokatwa mwisho (apokopi) yks na kaks — huku msamiati wake ukibeba tabaka nzito la Kiswidi (taattori 'kompyuta' kutoka dator, häntä-aa kwa alama ya @, pruukata 'kuwa na mazoea ya') na tabaka jembamba lakini la pekee la Kisami likijumuisha juttaa 'kuhama na msafara wa kulungu' na katnanen 'mfupa wa nyonga'. Karne moja ya elimu ya Kiswidi peke yake na unyanyapaa vilikaribia kumaliza urithishaji, na wengi wa wasemaji fasaha leo ni wa umri wa makamo au zaidi. Tangu kutambuliwa kama lugha ya wachache mwaka 2000, imepata tahajia sanifu, matangazo ya redio na televisheni, fasihi inayoongozwa na waandishi kama Bengt Pohjanen, na kamusi ya maneno 68,000 iliyohaririwa na umma, Meänkielen sanakirja.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Meänkieli
Maji
vesi
/ˈʋesi/
Moto
tuli
/ˈtuli/
Jua
aurinko
/ˈɑuriŋko/
Mwezi
kuu
/kuː/
Nyota
tähti
/ˈtæhti/
Mama
äiti
/ˈæiti/
Baba
isä
/ˈisæ/
Mimi
mie
/mie/
Wewe
sie
/sie/
Jina
nimi
/ˈnimi/
Jicho
silmä
/ˈsilmæ/
Mkono
käsi
/ˈkæsi/
Moyo
syän
/ˈsyæn/
Upendo
rakhaus
/ˈrɑkhɑus/
Mti
puu
/puː/
Nyumba
talo
/ˈtɑlo/
Mbwa
koira
/ˈkoirɑ/
Paka
kissa
/ˈkisːɑ/
Kula
syyä
/ˈsyːæ/
Kunywa
juoa
/ˈjuoɑ/
Moja
yks
/yks/
Mbili
kaks
/kɑks/
Habari
hei
/hei/
Asante
kiitos
/ˈkiːtos/
Nzuri
hyvä
/ˈhyʋæ/
Kekeo
käki
/ˈkæki/
Kompyuta
taattori
/ˈtɑːtːori/
Sushi
susji
/ˈsuʃi/
Alama ya @
häntä-aa
/ˈhæntæˌɑː/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Uralic > Finnic zinazohusiana
| Maana | Meänkieli | Kifini cha Kven | Kifinlandi | Kikarelia | Kivoti | Kikarjala cha Livvi | Kiestonia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | vesi /ˈʋesi/ | vesi /ˈʋesi/ | vesi /ʋesi/ | vesi /ˈvesi/ | vesi /ˈvesi/ | vezi /ˈvezi/ | vesi /vesi/ |
| Moto | tuli /ˈtuli/ | tuli /ˈtuli/ | tuli /tuli/ | tuli /ˈtuli/ | tuli /ˈtuli/ | tuli /ˈtuli/ | tuli /tuli/ |
| Jua | aurinko /ˈɑuriŋko/ | aurinko /ˈɑuriŋko/ | aurinko /ɑuriŋko/ | päivy /ˈpæivy/ | päivä /ˈpæivæ/ | päivy /ˈpæivy/ | päike /pæike/ |
| Mwezi | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ | kuu /kuː/ |
| Nyota | tähti /ˈtæhti/ | tähti /ˈtæhti/ | tähti /ˈtæhti/ | tähti /ˈtæhti/ | tähti /ˈtæhti/ | tähti /ˈtæhti/ | täht /tæht/ |
| Mama | äiti /ˈæiti/ | äiti /ˈæiti/ | äiti /æiti/ | muamo /ˈmuamo/ | emä /ˈemæ/ | mama /ˈmama/ | ema /emɑ/ |
| Baba | isä /ˈisæ/ | isä /ˈisæ/ | isä /isæ/ | tuatto /ˈtuatto/ | izä /ˈizæ/ | tuatto /ˈtuatto/ | isa /isɑ/ |
| Mimi | mie /mie/ | mie /mie/ | minä /ˈminæ/ | mie /mie/ | miä /miæ/ | minä /ˈminæ/ | mina /ˈminɑ/ |
| Wewe | sie /sie/ | sie /sie/ | sinä /ˈsinæ/ | sie /sie/ | siä /siæ/ | sinä /ˈsinæ/ | sina /ˈsinɑ/ |
| Jina | nimi /ˈnimi/ | nimi /ˈnimi/ | nimi /ˈnimi/ | nimi /ˈnimi/ | nimi /ˈnimi/ | nimi /ˈnimi/ | nimi /ˈnimi/ |
| Jicho | silmä /ˈsilmæ/ | silmä /ˈsilmæ/ | silmä /silmæ/ | šilmä /ˈʃilmæ/ | silmä /ˈsilmæ/ | silmü /ˈsilmy/ | silm /silm/ |
| Mkono | käsi /ˈkæsi/ | käsi /ˈkæsi/ | käsi /kæsi/ | käzi /ˈkæzi/ | tšäsi /ˈtʃæsi/ | käzi /ˈkæzi/ | käsi /kæsi/ |
| Moyo | syän /ˈsyæn/ | syđän /ˈsyðæn/ | sydän /sydæn/ | süväin /ˈsyvæin/ | süä /ˈsyæ/ | süväin /ˈsyvæin/ | süda /sydɑ/ |
| Upendo | rakhaus /ˈrɑkhɑus/ | rakkhaus /ˈrɑkːhɑus/ | rakkaus /rɑkkɑus/ | suvaita /ˈsuvaita/ | suvata /ˈsuvata/ | suvaita /ˈsuvaita/ | armastus /ɑrmɑstus/ |
| Mti | puu /puː/ | puu /puː/ | puu /puː/ | puu /puː/ | puu /puː/ | puu /puː/ | puu /puː/ |
| Nyumba | talo /ˈtɑlo/ | talo /ˈtɑlo/ | talo /tɑlo/ | kodi /ˈkodi/ | kotto /ˈkotːo/ | koti /ˈkoti/ | maja /mɑjɑ/ |
| Mbwa | koira /ˈkoirɑ/ | koira /ˈkoirɑ/ | koira /koirɑ/ | koiru /ˈkoiru/ | koira /ˈkoira/ | koira /ˈkoiɾa/ | koer /koer/ |
| Paka | kissa /ˈkisːɑ/ | kissa /ˈkisːɑ/ | kissa /kissɑ/ | kažin /ˈkaʒin/ | kassi /ˈkasːi/ | kazi /ˈkazi/ | kass /kɑsː/ |
| Kula | syyä /ˈsyːæ/ | syöđä /ˈsyøðæ/ | syödä /syødæ/ | syvvä /ˈsyvvæ/ | süüvvä /ˈsyːvːæ/ | syvvä /ˈsyvvæ/ | sööma /søːmɑ/ |
| Kunywa | juoa /ˈjuoɑ/ | juođa /ˈjuoðɑ/ | juoda /juodɑ/ | juvva /ˈjuvva/ | jooda /ˈjoːda/ | juvva /ˈjuvva/ | jooma /joːmɑ/ |
| Moja | yks /yks/ | yksi /ˈyksi/ | yksi /yksi/ | yksi /ˈyksi/ | ühte /ˈyhte/ | yksi /ˈyksi/ | üks /yks/ |
| Mbili | kaks /kɑks/ | kaksi /ˈkɑksi/ | kaksi /ˈkɑksi/ | kaksi /ˈkaksi/ | kahsi /ˈkahsi/ | kaksi /ˈkaksi/ | kaks /kɑks/ |
| Habari | hei /hei/ | hei /hei/ | hei /hei/ | terveh /ˈterveh/ | tervetä /ˈtervetæ/ | terveh /ˈterveh/ | tere /tere/ |
| Asante | kiitos /ˈkiːtos/ | kiitos /ˈkiːtos/ | kiitos /kiːtos/ | passibo /ˈpassibo/ | passibo /ˈpasːibo/ | passibo /ˈpassibo/ | tänan /tænɑn/ |
| Nzuri | hyvä /ˈhyʋæ/ | hyvä /ˈhyʋæ/ | hyvä /hyʋæ/ | hyvä /ˈhyvæ/ | üvä /ˈyvæ/ | hüvä /ˈhyvæ/ | hea /heɑ/ |
| Kekeo | käki /ˈkæki/ | käki /ˈkæki/ | käki /ˈkæki/ | käki /ˈkæki/ | tšäko /ˈtʃæko/ | kägöi /ˈkæɡøi/ | kägu /ˈkæɡu/ |
| Kompyuta | taattori /ˈtɑːtːori/ | daattamasiini /ˈdɑːtːɑmɑˌsiːni/ | tietokone /ˈtie̯toˌkoneˣ/ | tiedokoneh /ˈtie̯dokoneh/ | — | — | arvuti /ˈɑrʋuti/ |
| Sushi | susji /ˈsuʃi/ | — | sushi /ˈsuʃi/ | — | — | — | suši /ˈsuʃi/ |
| Alama ya @ | häntä-aa /ˈhæntæˌɑː/ | — | kissanhäntä /ˈkisːɑnhæntæ/ | — | — | — | ätt /ætː/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.