Tule

Kikuna cha San Blas

Lugha za Chibcha

FamiliaLugha za Chibcha Wasemaji~60K (inashamiri) HatiKilatini NchiPanama Lugha rasmiHapana (Kihispania ndiyo lugha rasmi ya Panama; Kiguna hutumika katika comarca ya Guna Yala na katika elimu ya lugha mbili) Uhai wa lughailiyo katika hatari ISO 639-3cuk

Kikuna cha San Blas (kwa jina la kujiita Tule, pia huandikwa Kuna au Guna) ni lugha ya watu wa Guna wa pwani ya Karibea ya Panama na maeneo ya mpakani mwa Kolombia. Wakuna huishi hasa katika Comarca ya Guna Yala (San Blas), eneo huru la wenyeji lililoanzishwa mwaka 1953 baada ya Mapinduzi ya Tule ya 1925 yaliyowapa Wakuna utawala wa kujiamulia. Kiisimu, Kikuna ni lugha ya Kichibcha ingawa nafasi yake ndani ya Kichibcha inajadiliwa — inaonyesha tofauti kubwa na lugha nyingine za Kichibcha na huenda ikawakilisha tawi la mapema kwenye mti wa familia. Wakuna ni mashuhuri ulimwenguni kote kwa vitu vyao tofauti vya kitamaduni: molas (paneli za kitambaa zilizotengenezwa kwa ufundi tata wa aplike-kinyume na wanawake wa Kikuna) ambazo sasa hukusanywa kama sanaa ya kienyeji duniani kote, na mpangilio wa kitamaduni wa kifuasi-mama unaowapa wanawake wa Kikuna mamlaka kubwa ya kiuchumi na kisiasa. Wakuna wana mojawapo ya mifumo imara zaidi ya kisiasa ya wenyeji katika Amerika, wenye Kongamano la Kitamaduni linaloendelea linalochapisha vitabu kwa lugha ya Kikuna na kulinda haki miliki juu ya michoro ya kitamaduni ya Kikuna.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kikuna cha San Blas

Maji

di

/di/

Moto

so

/so/

Jua

olo

/olo/

Mwezi

nii

/niː/

Nyota

bisir

/pisiɾ/

Mama

nan

/nan/

Baba

baba

/baba/

Mimi

an

/an/

Wewe

be

/pe/

Jina

nug

/nuk/

Jicho

ibya

/ibja/

Mkono

arigan

/aɾiɡan/

Moyo

kurgin

/kuɾɡin/

Upendo

sabbi

/sabːi/

Mti

sappi

/sapːi/

Nyumba

nega

/neɡa/

Mbwa

achu

/atʃu/

Paka

miji

/midʒi/

Kula

gunne

/ɡune/

Kunywa

gobe

/ɡobe/

Moja

kuenki

/kweŋki/

Mbili

bo

/po/

Habari

nuedi

/nweðiː/

Asante

nuedi malo

/nweðiː malo/

Nzuri

nuegan

/nweɡan/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Chibchan zinazohusiana

Maana Kikuna cha San BlasKikaniteKipapiamentoKisusuKikaribKibakhtiariKiotomi
Maji di /di/ nai /nai/ awa /awa/ yi /ji/ tuna /tuna/ ئاو /aw/ dehe /tehe/
Moto so /so/ lo /lo/ kandela /kandela/ te /te/ wàto /wahto/ تش /teʃ/ tsibi /tsibi/
Jua olo /olo/ suka /suka/ solo /solo/ soge /soɡe/ weju /weju/ خور /xor/ hyadi /hjadi/
Mwezi nii /niː/ ika /ika/ luna /luna/ kike /kike/ nuno /nuno/ مانگ /mãŋ/ zänä /zãnã/
Nyota bisir /pisiɾ/ ka'nefi /kaʔnefi/ strea /ˈstre.a/ tunbi /tunbi/ siriko /siɾiko/ ئستاره /estɒːɾe/ tsʼe /tsʼe/
Mama nan /nan/ nene /nene/ mama /mama/ nga /ŋɡa/ sano /sano/ دا /daː/ nänä /nãnã/
Baba baba /baba/ nafa /nafa/ tata /tata/ baba /baba/ papa /papa/ بوا /bowa/ tada /tada/
Mimi an /an/ nagaya /naɡaja/ mi /mi/ n /n/ au /au/ مو /mo/ nugä /nuɡæ/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.