Muysccubun
Kichibcha
Chibchan · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Chibcha (Muysccubun) ilikuwa lugha ya Shirikisho la Muisca katika nyanda za juu za kati za Kolombia. Iliyorekodiwa katika sarufi ya Lugo (1619) na sarufi isiyojulikana. Ilipotea mwishoni mwa karne ya 18. Majina mengi ya mahali Kolombia (Bogotá, Bacatá) yana asili ya Kichibcha.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kichibcha
Maji
sié
/sje/
Moto
gata
/ɡata/
Jua
súa
/sua/
Mwezi
chía
/tʃia/
Mama
waia
/waia/
Baba
paba
/paba/
Kula
quychua
/kʷitʃwa/
Kunywa
biohotysuca
/bjohotɨsuka/
Upendo
chihizagosqua
/tʃihizaɡoskwa/
Moyo
puyquy
/pujkʷɨ/
Mti
quye
/kʷye/
Nyumba
gué
/ɡwe/
Mbwa
to
/to/
Paka
—
/—/
Mkono
ytaca
/ytaka/
Jicho
upcua
/upkʷa/
Habari
chibu
/tʃibu/
Asante
—
/—/
Moja
ata
/ata/
Nzuri
choin
/tʃoin/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Chibchan zinazohusiana
| Maana | Kichibcha | Kialbania cha Kaukasia | Kimakasae | Kikryz | Kihajong | Kiavestiani | Kiajemi cha kale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | sié /sje/ | xe /xe/ | ira /ˈira/ | xed /xed/ | pani /pa.ni/ | 𐬁𐬞 /aːp/ | 𐎠𐎱 /aːpi/ |
| Moto | gata /ɡata/ | ow /oʊ/ | ata /ˈata/ | ts'a /t͡sʼa/ | ag /aɡ/ | 𐬁𐬙𐬀𐬭 /aːtar/ | 𐎠𐎫𐎼 /aːtar/ |
| Jua | súa /sua/ | beɣ /beɣ/ | watu /ˈwatu/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | bela /be.la/ | 𐬵𐬎𐬎𐬀𐬭𐬆 /huwarə/ | 𐏃𐎢𐎺𐎼 /huwar/ |
| Mwezi | chía /tʃia/ | ḳac̣ḳac̣ /kʼat͡sʼkʼat͡sʼ/ | uru /ˈuru/ | vats /vat͡s/ | jon /dʒon/ | 𐬨𐬁𐬵 /maːh/ | 𐎶𐎠𐏃 /maːha/ |
| Mama | waia /waia/ | nana /nana/ | ina /ˈina/ | dada /dada/ | ma /ma/ | 𐬨𐬁𐬙𐬀𐬭 /maːtar/ | 𐎶𐎠𐎫𐎼 /maːtar/ |
| Baba | paba /paba/ | baba /baba/ | baba /ˈbaba/ | buba /buba/ | baba /baba/ | 𐬞𐬌𐬙𐬀𐬭 /pitar/ | 𐎱𐎡𐎫𐎠 /pitaː/ |
| Kula | quychua /kʷitʃwa/ | ows- /us/ | nawa /ˈnawa/ | ulkura /ulˈkura/ | kha /kʰa/ | 𐬑𐬬𐬀𐬭 /xwar/ | 𐎧𐎼 /xar/ |
| Kunywa | biohotysuca /bjohotɨsuka/ | owɣ- /uɣ/ | gehe /ˈɡɛhɛ/ | hatsra /hat͡sˈra/ | pi /pi/ | 𐬞𐬁 /paː/ | 𐎱𐎠 /paː/ |
| Upendo | chihizagosqua /tʃihizaɡoskwa/ | besown /besun/ | — /—/ | mukan /muˈkan/ | — /—/ | 𐬟𐬭𐬌𐬌𐬀 /frija/ | 𐎳𐎼𐎡𐎹 /frija/ |
| Moyo | puyquy /pujkʷɨ/ | ükʼ /ykʼ/ | — /—/ | rikʼ /rikʼ/ | mon /mon/ | 𐬰𐬆𐬭𐬆𐬛 /zərəd/ | 𐏀𐎼𐎭 /zard/ |
| Mti | quye /kʷye/ | xod /xod/ | ate /ˈate/ | xer /xer/ | gas /ɡas/ | 𐬬𐬀𐬉𐬯𐬀 /waesa/ | — /—/ |
| Nyumba | gué /ɡwe/ | ḳoǰ /kʼod͡ʒ/ | oma /ˈoma/ | xal /xal/ | ghor /ɡʱoɾ/ | 𐬥𐬨𐬁𐬥𐬀 /nmaːna/ | 𐎶𐎠𐎴𐎡𐎹 /maːnija/ |
| Mbwa | to /to/ | xa /xa/ | defa /ˈdɛfa/ | xveqʼ /χveqʼ/ | kuthura /kutʰuɾa/ | 𐬯𐬞𐬁 /spaː/ | 𐎿𐎱𐎣 /spaka/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | ytaca /ytaka/ | kʼul /kʼul/ | tana /ˈtana/ | kul /kul/ | hat /hat/ | 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀 /zasta/ | 𐎭𐎿𐎫 /dasta/ |
| Jicho | upcua /upkʷa/ | pʼul /pʼul/ | nana /ˈnana/ | ul /ul/ | চকু /sɔku/ | 𐬗𐬀𐬱𐬨𐬀𐬥 /tʃaʃman/ | 𐏂𐏁𐎶𐎴 /tʃaʃman/ |
| Habari | chibu /tʃibu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moja | ata /ata/ | sa /sa/ | u /ʔu/ | sa /sa/ | ek /ek/ | 𐬀𐬉𐬬𐬀 /aewa/ | 𐎠𐎡𐎺 /aiwa/ |
| Nzuri | choin /tʃoin/ | kʼačʼal /kʼat͡ʃʼal/ | rau /rau/ | yiğin /jiˈʁin/ | bhalo /bʱalo/ | 𐬬𐬊𐬵𐬎 /vohu/ | 𐎴𐎡𐎲 /naiba/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.