Kari'na

Kikarib

familia ya Kikaribu

Familiafamilia ya Kikaribu Wasemaji~7K (definitely endangered) HatiKilatini NchiSuriname, Guiana ya Ufaransa, Venezuela, Guyana, Brazili Lugha rasmiSuriname Uhai wa lughahatari iliyo wazi ISO 639-3car

Kikaribi cha Galibi (kwa jina la kujiita Kari'na, pia hujulikana kama Kalinha au Karina) ni lugha kielelezo ya familia nzima ya lugha za Kikaribi — neno la Kihispania «caribe» limetokana na jina la kujiita la Wakaribi, na lilizua maneno yote mawili «Caribbean» (eneo la kijiografia la Karibi) na «cannibal» (mlaji wa nyama ya binadamu) — Wakaribi walikuwa watu wapiganaji walioogopwa katika simulizi za kikoloni za Kihispania. Lugha ya Kikaribi cha Galibi huzungumzwa na watu wapatao 7,000 kotekote Suriname, Guiana ya Ufaransa, Venezuela, Guyana, na kaskazini mwa Brazili. Watu wa Kikaribi walikuwa kundi kuu la kiasili la kusini mwa Karibi na pwani ya kaskazini ya Amerika Kusini wakati wa mawasiliano ya Wazungu katika miaka ya 1490, baada ya kuhamia kaskazini kutoka bonde la Amazoni ili kuwaondoa watu wa awali wa Arawak. Lugha ya Kikaribi ilikuwa lingua franca ya kusini mwa Karibi kabla ya kubadilishwa kwa kiasi kikubwa na lugha za kikoloni, ambapo jamii za wazungumzaji wa Kikaribi zilizosalia sasa zimejikita kandokando ya pwani ya Atlantiki ya Guiana na Antili Ndogo (ambapo Kikaribi kimebadilishwa kwa hakika na Kigarifuna cab — kilichotokana na lugha ya krioli ya Kikaribi-Kiarawak-Kihispania-Kifaransa iliyositawi katika kisiwa cha St. Vincent).

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kikarib

Maji

tuna

/tuna/

Moto

wàto

/wahto/

Jua

weju

/weju/

Mwezi

nuno

/nuno/

Nyota

siriko

/siɾiko/

Mama

sano

/sano/

Baba

papa

/papa/

Mimi

au

/au/

Wewe

amoro

/amoɾo/

Jina

eeti

/eːti/

Jicho

enu

/enu/

Mkono

aina

/aina/

Moyo

emanga

/emaŋɡa/

Upendo

kataneko

/kataneko/

Mti

wewe

/wewe/

Nyumba

paty

/pati/

Mbwa

pero

/peɾo/

Paka

meu

/meu/

Kula

onökö

/onøkø/

Kunywa

ëne

/ɘne/

Moja

o:wi

/oːwi/

Mbili

oko

/oko/

Habari

mary

/maɾi/

Asante

irombo

/iɾombo/

Nzuri

epoja

/epoja/

Kekeo

pika

/piˈka/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Cariban zinazohusiana

Maana KikaribLugha ya AkawaioKigarifunaKimaquiritariKipemónKimaoriKimarquesa
Maji tuna /tuna/ tuna /tu.na/ huya /huja/ tuna /tuna/ /ky/ wai /wai/ vai /vai/
Moto wàto /wahto/ abɔk /ə.bɔk/ watu /watu/ kayuwane /kajuwane/ apok /apɔk/ ahi /ahi/ ahi /ahi/
Jua weju /weju/ weyu /we.ju/ weyu /weju/ shi /ʃi/ wato /watɯ/ /ɾaː/ ʻoumati /ʔoumati/
Mwezi nuno /nuno/ nuno /nu.no/ hati /hati/ nuna /nuna/ karo /kaɾɯ/ marama /maɾama/ mahina /mahina/
Nyota siriko /siɾiko/ sirikö /siɾikɯ/ waruguma /waɾuɡuma/ sirikö /ʃirikœ/ chirikö /tʃiɾikø/ whetū /ɸɛtuː/ hetu /hetu/
Mama sano /sano/ saŋ /sɑŋ/ úguchu /uɡutʃu/ ñawi /ɲawi/ mamã /mamɑ̃/ whaea /ɸaea/ kuʻa /kuʔa/
Baba papa /papa/ papai /pa.pai/ úguchili /uɡutʃili/ baba /baba/ papai /papɑ̃i/ matua /matua/ motua /motua/
Mimi au /au/ üürü /ɯːɾɯ/ au /au/ üwü /ɨwɨ/ yuurö /juːɾø/ au /au/ au /au/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.