𐎠𐎼𐎹
Kiajemi cha kale
Indo-European (Iranian, Old, Southwestern) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kiajemi cha kale ni lugha ya Milki ya Akhemeni (takriban 550–330 KK), iliyohifadhiwa katika maandishi ya kifalme ya lugha tatu kama yale ya Behistun. Hutumia maandishi ya msumari ya silabi ya pekee yaliyotokana na msumari wa Kiakadia, karibu peke yake katika maandishi makuu ya kumbukumbu za kifalme. Ni babu wa moja kwa moja wa Kiajemi cha kati na cha kisasa.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kiajemi cha kale
Maji
𐎠𐎱
/aːpi/
Moto
𐎠𐎫𐎼
/aːtar/
Jua
𐏃𐎢𐎺𐎼
/huwar/
Mwezi
𐎶𐎠𐏃
/maːha/
Mama
𐎶𐎠𐎫𐎼
/maːtar/
Baba
𐎱𐎡𐎫𐎠
/pitaː/
Kula
𐎧𐎼
/xar/
Kunywa
𐎱𐎠
/paː/
Upendo
𐎳𐎼𐎡𐎹
/frija/
Moyo
𐏀𐎼𐎭
/zard/
Mti
—
/—/
Nyumba
𐎶𐎠𐎴𐎡𐎹
/maːnija/
Mbwa
𐎿𐎱𐎣
/spaka/
Paka
—
/—/
Mkono
𐎭𐎿𐎫
/dasta/
Jicho
𐏂𐏁𐎶𐎴
/tʃaʃman/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Moja
𐎠𐎡𐎺
/aiwa/
Nzuri
𐎴𐎡𐎲
/naiba/
Vyanzo
- Kent (1953) Old Persian: Grammar, Texts, Lexicon
- Schmitt (2014) Wörterbuch der altpersischen Königsinschriften
- Glottolog: oldp1254
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European (Iranian, Old, Southwestern) zinazohusiana
| Maana | Kiajemi cha kale | Kiavestiani | Kiskutia | Kiparthi | Kisogdian | Kiluvian | Kikhotani |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | 𐎠𐎱 /aːpi/ | 𐬁𐬞 /aːp/ | ap /ap/ | āb /aːb/ | ʾāp /aːp/ | 𔓷𔗬𔖻𔑯 /wadar/ | 𑀊𑀤𑀸 /uːdaː/ |
| Moto | 𐎠𐎫𐎼 /aːtar/ | 𐬁𐬙𐬀𐬭 /aːtar/ | ātar /aːtar/ | ādar /aːdar/ | ʾātar /aːtar/ | 𔑭𔖖𔖖𔗬 /paːhːur/ | 𑀆𑀢𑀭 /aːtar/ |
| Jua | 𐏃𐎢𐎺𐎼 /huwar/ | 𐬵𐬎𐬎𐬀𐬭𐬆 /huwarə/ | hvar /xʷar/ | xwar /xwar/ | xwr /xwar/ | 𔖻𔗬𔑯 /tiwad/ | 𑀉𑀭𑁆𑀫 /urma/ |
| Mwezi | 𐎶𐎠𐏃 /maːha/ | 𐬨𐬁𐬵 /maːh/ | māh /maːh/ | māh /maːh/ | mʾx /maːx/ | 𔓯𔗬 /arma/ | 𑀫𑀸𑀲𑁆𑀢 /maːsta/ |
| Mama | 𐎶𐎠𐎫𐎼 /maːtar/ | 𐬨𐬁𐬙𐬀𐬭 /maːtar/ | mātar /maːtar/ | mād /maːd/ | mʾtr /maːtar/ | 𔑯𔑯 /anna/ | 𑀫𑀸𑀢 /maːta/ |
| Baba | 𐎱𐎡𐎫𐎠 /pitaː/ | 𐬞𐬌𐬙𐬀𐬭 /pitar/ | pitar /pitar/ | pid /pid/ | ptr /pitar/ | 𔑯𔑯𔗬 /tati/ | 𑀧𑀺𑀢 /pita/ |
| Kula | 𐎧𐎼 /xar/ | 𐬑𐬬𐬀𐬭 /xwar/ | xwartan /xʷartan/ | xward- /xward/ | xwartan /xwartan/ | 𔑯𔗬 /ad/ | 𑀧𑀭𑀢 /parætæ/ |
| Kunywa | 𐎱𐎠 /paː/ | 𐬞𐬁 /paː/ | — /—/ | pī- /piː/ | pi- /pi/ | 𔑯𔓷 /aku/ | 𑀧𑀻𑀅 /piːa/ |
| Upendo | 𐎳𐎼𐎡𐎹 /frija/ | 𐬟𐬭𐬌𐬌𐬀 /frija/ | — /—/ | friyādan /frijaːdan/ | frytk /friːtak/ | 𔓷𔗬𔓯 /walaːhi/ | 𑀅𑀭𑁆𑀭𑀽 /arːuː/ |
| Moyo | 𐏀𐎼𐎭 /zard/ | 𐬰𐬆𐬭𐬆𐬛 /zərəd/ | zard- /zard/ | zyrd /zird/ | dyl /dil/ | 𔓷𔗬𔖻 /kard/ | 𑀬𑀲𑀻 /jasiː/ |
| Mti | — /—/ | 𐬬𐬀𐬉𐬯𐬀 /waesa/ | — /—/ | dār /daːr/ | drxt /draxt/ | 𔑯𔓯 /alana/ | 𑀤𑁆𑀭𑀼 /drːu/ |
| Nyumba | 𐎶𐎠𐎴𐎡𐎹 /maːnija/ | 𐬥𐬨𐬁𐬥𐬀 /nmaːna/ | — /—/ | xānag /xaːnaɡ/ | kṯʾk /kaθaːk/ | 𔑭𔗬𔑯 /parna/ | 𑀩𑁆𑀬𑀸𑀳 /bjaːha/ |
| Mbwa | 𐎿𐎱𐎣 /spaka/ | 𐬯𐬞𐬁 /spaː/ | spaka /spaka/ | spag /spaɡ/ | ʾkw /aːkuː/ | 𔖻𔓷𔑯 /zuwana/ | 𑀰𑀼 /ʂu/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𑀰𑁆𑀰𑁆𑀭𑀅𑀼 /ʂʂarau/ |
| Mkono | 𐎭𐎿𐎫 /dasta/ | 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀 /zasta/ | zasta /zasta/ | dast /dast/ | dst /dast/ | 𔖻𔑯 /iʃʃa/ | 𑀤𑀲𑁆𑀢 /dasta/ |
| Jicho | 𐏂𐏁𐎶𐎴 /tʃaʃman/ | 𐬗𐬀𐬱𐬨𐬀𐬥 /tʃaʃman/ | čašm /tʃaʃm/ | čašm /tʃaʃm/ | cšm /tʃaʃm/ | 𔖖𔗬 /hidu/ | 𑀘𑁂𑀰𑁆𑀫𑀦𑁆 /tʃʰeʃman/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | drōd /droːd/ | drwd /druːd/ | — /—/ | 𑀤𑁆𑀭𑀽𑀤𑀻 /drːuːdiː/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | spās /spaːs/ | — /—/ | — /—/ | 𑀧𑁆𑀬𑀰𑁆𑀢 /pjaʃta/ |
| Moja | 𐎠𐎡𐎺 /aiwa/ | 𐬀𐬉𐬬𐬀 /aewa/ | aiwa /aiwa/ | ēw /eːw/ | yw /jɛw/ | 𔑯 /as/ | 𑀰𑁆𑀰𑀅𑀼 /ɕːau/ |
| Nzuri | 𐎴𐎡𐎲 /naiba/ | 𐬬𐬊𐬵𐬎 /vohu/ | vohu /wohu/ | nēw /neːw/ | nyk /neːk/ | 𔓷𔓷 /walwa/ | 𑀯𑀺𑀭𑀢𑁆𑀢 /viratːa/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.