𐎠𐎼𐎹
Kiajemi cha kale
Kihindi-Ulaya (Kiirani, Old, Southwestern) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kiajemi cha kale ni lugha ya Milki ya Akhemeni (takriban 550–330 KK), iliyohifadhiwa katika maandishi ya kifalme ya lugha tatu kama yale ya Behistun. Hutumia maandishi ya msumari ya silabi ya pekee yaliyotokana na msumari wa Kiakadia, karibu peke yake katika maandishi makuu ya kumbukumbu za kifalme. Ni babu wa moja kwa moja wa Kiajemi cha kati na cha kisasa.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiajemi cha kale
Maji
𐎠𐎱
/aːpi/
Moto
𐎠𐎫𐎼
/aːtar/
Jua
𐏃𐎢𐎺𐎼
/huwar/
Mwezi
𐎶𐎠𐏃
/maːha/
Nyota
𐎿𐎫𐎠𐎼
/staːra/
Mama
𐎶𐎠𐎫𐎼
/maːtar/
Baba
𐎱𐎡𐎫𐎠
/pitaː/
Mimi
𐎠𐎭𐎶
/adam/
Wewe
𐎬𐎢𐎺𐎶
/tuvam/
Jina
𐎴𐎠𐎶
/naːma/
Jicho
𐏂𐏁𐎶𐎴
/tʃaʃman/
Mkono
𐎭𐎿𐎫
/dasta/
Moyo
𐏀𐎼𐎭
/zard/
Upendo
𐎳𐎼𐎡𐎹
/frija/
Mti
—
/—/
Nyumba
𐎶𐎠𐎴𐎡𐎹
/maːnija/
Mbwa
𐎿𐎱𐎣
/spaka/
Paka
—
/—/
Kula
𐎧𐎼
/xar/
Kunywa
𐎱𐎠
/paː/
Moja
𐎠𐎡𐎺
/aiwa/
Mbili
𐎯𐎢𐎺
/duva/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
𐎴𐎡𐎲
/naiba/
Vyanzo
- Kent (1953) Old Persian: Grammar, Texts, Lexicon
- Schmitt (2014) Wörterbuch der altpersischen Königsinschriften
- Glottolog: oldp1254
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European (Iranian, Old, Southwestern) zinazohusiana
| Maana | Kiajemi cha kale | Kiavestiani | Kiskutia | Kiparthi | Kisogdian | Kikhotani | Kiajemi (Cha Kale) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | 𐎠𐎱 /aːpi/ | 𐬁𐬞 /aːp/ | ap /ap/ | āb /aːb/ | ʾāp /aːp/ | 𑀊𑀤𑀸 /uːdaː/ | آب /aːb/ |
| Moto | 𐎠𐎫𐎼 /aːtar/ | 𐬁𐬙𐬀𐬭 /aːtar/ | ātar /aːtar/ | ādar /aːdar/ | ʾātar /aːtar/ | 𑀆𑀢𑀭 /aːtar/ | آتش /aːtaʃ/ |
| Jua | 𐏃𐎢𐎺𐎼 /huwar/ | 𐬵𐬎𐬎𐬀𐬭𐬆 /huwarə/ | hvar /xʷar/ | xwar /xwar/ | xwr /xwar/ | 𑀉𑀭𑁆𑀫 /urma/ | خورشید /xʷarʃeːd/ |
| Mwezi | 𐎶𐎠𐏃 /maːha/ | 𐬨𐬁𐬵 /maːh/ | māh /maːh/ | māh /maːh/ | mʾx /maːx/ | 𑀫𑀸𑀲𑁆𑀢 /maːsta/ | ماه /maːh/ |
| Nyota | 𐎿𐎫𐎠𐎼 /staːra/ | 𐬯𐬙𐬀𐬭 /star/ | star /staːr/ | astārag /asˈtaːraɡ/ | stāre /staːre/ | 𑀲𑁆𑀢𑀸𑀭 /staːra/ | ستاره /sitaːra/ |
| Mama | 𐎶𐎠𐎫𐎼 /maːtar/ | 𐬨𐬁𐬙𐬀𐬭 /maːtar/ | mātar /maːtar/ | mād /maːd/ | mʾtr /maːtar/ | 𑀫𑀸𑀢 /maːta/ | مادر /maːdar/ |
| Baba | 𐎱𐎡𐎫𐎠 /pitaː/ | 𐬞𐬌𐬙𐬀𐬭 /pitar/ | pitar /pitar/ | pid /pid/ | ptr /pitar/ | 𑀧𑀺𑀢 /pita/ | پدر /pidar/ |
| Mimi | 𐎠𐎭𐎶 /adam/ | 𐬀𐬰𐬆𐬨 /azəm/ | azu /azu/ | az /az/ | azu /azu/ | aä /aːə/ | من /man/ |
| Wewe | 𐎬𐎢𐎺𐎶 /tuvam/ | 𐬙𐬏𐬨 /tuːm/ | tu /tuː/ | tu /tuː/ | tγu /tɣu/ | 𑀢𑀽 /tuː/ | تو /toː/ |
| Jina | 𐎴𐎠𐎶 /naːma/ | 𐬥𐬁𐬨𐬀𐬥 /naːman/ | nama /naːma/ | nām /naːm/ | nām /naːm/ | 𑀦𑀸𑀫 /naːma/ | نام /naːm/ |
| Jicho | 𐏂𐏁𐎶𐎴 /tʃaʃman/ | 𐬗𐬀𐬱𐬨𐬀𐬥 /tʃaʃman/ | čašm /tʃaʃm/ | čašm /tʃaʃm/ | cšm /tʃaʃm/ | 𑀘𑁂𑀰𑁆𑀫𑀦𑁆 /tʃʰeʃman/ | چشم /tʃaʃm/ |
| Mkono | 𐎭𐎿𐎫 /dasta/ | 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀 /zasta/ | zasta /zasta/ | dast /dast/ | dst /dast/ | 𑀤𑀲𑁆𑀢 /dasta/ | دست /dast/ |
| Moyo | 𐏀𐎼𐎭 /zard/ | 𐬰𐬆𐬭𐬆𐬛 /zərəd/ | zard- /zard/ | zyrd /zird/ | δrzy /ðərʒeː/ | 𑀬𑀲𑀭 (ysära) /zəra/ | دل /dil/ |
| Upendo | 𐎳𐎼𐎡𐎹 /frija/ | 𐬟𐬭𐬌𐬌𐬀 /frija/ | — /—/ | friyādan /frijaːdan/ | frytk /friːtak/ | 𑀅𑀭𑁆𑀭𑀽 /arːuː/ | عشق /ʔiʃq/ |
| Mti | — /—/ | 𐬬𐬀𐬉𐬯𐬀 /waesa/ | — /—/ | dār /daːr/ | drxt /draxt/ | 𑀤𑁆𑀭𑀼 /drːu/ | درخت /diraxt/ |
| Nyumba | 𐎶𐎠𐎴𐎡𐎹 /maːnija/ | 𐬥𐬨𐬁𐬥𐬀 /nmaːna/ | — /—/ | xānag /xaːnaɡ/ | kṯʾk /kaθaːk/ | 𑀩𑁆𑀬𑀸𑀳 /bjaːha/ | خانه /xaːna/ |
| Mbwa | 𐎿𐎱𐎣 /spaka/ | 𐬯𐬞𐬁 /spaː/ | spaka /spaka/ | spag /spaɡ/ | ʾkw /aːkuː/ | 𑀰𑀼 /ʂu/ | سگ /saɡ/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𑀰𑁆𑀰𑁆𑀭𑀅𑀼 /ʂʂarau/ | گربه /ɡurba/ |
| Kula | 𐎧𐎼 /xar/ | 𐬑𐬬𐬀𐬭 /xwar/ | xwartan /xʷartan/ | xward- /xward/ | xwartan /xwartan/ | 𑀧𑀭𑀢 /parætæ/ | خوردن /xʷurdan/ |
| Kunywa | 𐎱𐎠 /paː/ | 𐬞𐬁 /paː/ | — /—/ | pī- /piː/ | pi- /pi/ | 𑀧𑀻𑀅 /piːa/ | آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ |
| Moja | 𐎠𐎡𐎺 /aiwa/ | 𐬀𐬉𐬬𐬀 /aewa/ | aiwa /aiwa/ | ēw /eːw/ | yw /jɛw/ | 𑀰𑁆𑀰𑀅𑀼 /ɕːau/ | یک /jak/ |
| Mbili | 𐎯𐎢𐎺 /duva/ | 𐬛𐬬𐬀 /dva/ | duva /duva/ | dō /doː/ | aδwa /aðwa/ | 𑀤𑀼𑀯 /duva/ | دو /doː/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | drōd /droːd/ | drwd /druːd/ | 𑀤𑁆𑀭𑀽𑀤𑀻 /drːuːdiː/ | درود /duruːd/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | spās /spaːs/ | — /—/ | 𑀧𑁆𑀬𑀰𑁆𑀢 /pjaʃta/ | سپاس /sipaːs/ |
| Nzuri | 𐎴𐎡𐎲 /naiba/ | 𐬬𐬊𐬵𐬎 /vohu/ | vohu /wohu/ | nēw /neːw/ | nyk /neːk/ | 𑀯𑀺𑀭𑀢𑁆𑀢 /viratːa/ | نیک /neːk/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.