𐬀𐬬𐬈𐬯𐬙𐬁
Kiavestiani
Kihindi-Ulaya (Kiirani, Old, mashariki) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kiavestiani ni lugha ya kitabu kitakatifu cha Uzaroasti "Avesta". Imegawanyika katika Kiavestiani cha kale (mashairi ya Gatha yanayodhaniwa kuandikwa na Zarathustra, takriban 1500–1000 KK) na Kiavestiani kipya (takriban 700–300 KK). Hati ya Kiavestiani iliundwa katika kipindi cha Wasasani ili kunakili ibada zilizopokewa kwa mdomo.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiavestiani
Maji
𐬁𐬞
/aːp/
Moto
𐬁𐬙𐬀𐬭
/aːtar/
Jua
𐬵𐬎𐬎𐬀𐬭𐬆
/huwarə/
Mwezi
𐬨𐬁𐬵
/maːh/
Nyota
𐬯𐬙𐬀𐬭
/star/
Mama
𐬨𐬁𐬙𐬀𐬭
/maːtar/
Baba
𐬞𐬌𐬙𐬀𐬭
/pitar/
Mimi
𐬀𐬰𐬆𐬨
/azəm/
Wewe
𐬙𐬏𐬨
/tuːm/
Jina
𐬥𐬁𐬨𐬀𐬥
/naːman/
Jicho
𐬗𐬀𐬱𐬨𐬀𐬥
/tʃaʃman/
Mkono
𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀
/zasta/
Moyo
𐬰𐬆𐬭𐬆𐬛
/zərəd/
Upendo
𐬟𐬭𐬌𐬌𐬀
/frija/
Mti
𐬬𐬀𐬉𐬯𐬀
/waesa/
Nyumba
𐬥𐬨𐬁𐬥𐬀
/nmaːna/
Mbwa
𐬯𐬞𐬁
/spaː/
Paka
—
/—/
Kula
𐬑𐬬𐬀𐬭
/xwar/
Kunywa
𐬞𐬁
/paː/
Moja
𐬀𐬉𐬬𐬀
/aewa/
Mbili
𐬛𐬬𐬀
/dva/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
𐬬𐬊𐬵𐬎
/vohu/
Vyanzo
- Hoffmann & Forssman (1996) Avestische Laut- und Flexionslehre
- Beekes (1988) A Grammar of Gatha-Avestan
- Glottolog: aves1237
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European (Iranian, Old, Eastern) zinazohusiana
| Maana | Kiavestiani | Kiajemi cha kale | Kiskutia | Kisogdian | Kiparthi | Kikhotani | Kiajemi cha kati (Pahlavi) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | 𐬁𐬞 /aːp/ | 𐎠𐎱 /aːpi/ | ap /ap/ | ʾāp /aːp/ | āb /aːb/ | 𑀊𑀤𑀸 /uːdaː/ | 𐭠𐭯 /aːb/ |
| Moto | 𐬁𐬙𐬀𐬭 /aːtar/ | 𐎠𐎫𐎼 /aːtar/ | ātar /aːtar/ | ʾātar /aːtar/ | ādar /aːdar/ | 𑀆𑀢𑀭 /aːtar/ | 𐭠𐭲𐭱 /aːtaʃ/ |
| Jua | 𐬵𐬎𐬎𐬀𐬭𐬆 /huwarə/ | 𐏃𐎢𐎺𐎼 /huwar/ | hvar /xʷar/ | xwr /xwar/ | xwar /xwar/ | 𑀉𑀭𑁆𑀫 /urma/ | 𐭧𐭥𐭫𐭱𐭩𐭲 /xwarʃeːd/ |
| Mwezi | 𐬨𐬁𐬵 /maːh/ | 𐎶𐎠𐏃 /maːha/ | māh /maːh/ | mʾx /maːx/ | māh /maːh/ | 𑀫𑀸𑀲𑁆𑀢 /maːsta/ | 𐭬𐭠𐭧 /maːh/ |
| Nyota | 𐬯𐬙𐬀𐬭 /star/ | 𐎿𐎫𐎠𐎼 /staːra/ | star /staːr/ | stāre /staːre/ | astārag /asˈtaːraɡ/ | 𑀲𑁆𑀢𑀸𑀭 /staːra/ | 𐭮𐭲𐭠𐭫𐭪 /staːrag/ |
| Mama | 𐬨𐬁𐬙𐬀𐬭 /maːtar/ | 𐎶𐎠𐎫𐎼 /maːtar/ | mātar /maːtar/ | mʾtr /maːtar/ | mād /maːd/ | 𑀫𑀸𑀢 /maːta/ | 𐭬𐭠𐭲𐭫 /maːdar/ |
| Baba | 𐬞𐬌𐬙𐬀𐬭 /pitar/ | 𐎱𐎡𐎫𐎠 /pitaː/ | pitar /pitar/ | ptr /pitar/ | pid /pid/ | 𑀧𑀺𑀢 /pita/ | 𐭯𐭩𐭲𐭫 /pidar/ |
| Mimi | 𐬀𐬰𐬆𐬨 /azəm/ | 𐎠𐎭𐎶 /adam/ | azu /azu/ | azu /azu/ | az /az/ | aä /aːə/ | 𐭠𐭭 /an/ |
| Wewe | 𐬙𐬏𐬨 /tuːm/ | 𐎬𐎢𐎺𐎶 /tuvam/ | tu /tuː/ | tγu /tɣu/ | tu /tuː/ | 𑀢𑀽 /tuː/ | 𐭲𐭥 /toː/ |
| Jina | 𐬥𐬁𐬨𐬀𐬥 /naːman/ | 𐎴𐎠𐎶 /naːma/ | nama /naːma/ | nām /naːm/ | nām /naːm/ | 𑀦𑀸𑀫 /naːma/ | 𐭭𐭠𐭬 /naːm/ |
| Jicho | 𐬗𐬀𐬱𐬨𐬀𐬥 /tʃaʃman/ | 𐏂𐏁𐎶𐎴 /tʃaʃman/ | čašm /tʃaʃm/ | cšm /tʃaʃm/ | čašm /tʃaʃm/ | 𑀘𑁂𑀰𑁆𑀫𑀦𑁆 /tʃʰeʃman/ | 𐭰𐭱𐭬 /tʃaʃm/ |
| Mkono | 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀 /zasta/ | 𐎭𐎿𐎫 /dasta/ | zasta /zasta/ | dst /dast/ | dast /dast/ | 𑀤𑀲𑁆𑀢 /dasta/ | 𐭣𐭮𐭲 /dast/ |
| Moyo | 𐬰𐬆𐬭𐬆𐬛 /zərəd/ | 𐏀𐎼𐎭 /zard/ | zard- /zard/ | δrzy /ðərʒeː/ | zyrd /zird/ | 𑀬𑀲𑀭 (ysära) /zəra/ | 𐭣𐭩𐭫 /dil/ |
| Upendo | 𐬟𐬭𐬌𐬌𐬀 /frija/ | 𐎳𐎼𐎡𐎹 /frija/ | — /—/ | frytk /friːtak/ | friyādan /frijaːdan/ | 𑀅𑀭𑁆𑀭𑀽 /arːuː/ | 𐭲𐭥𐭱𐭩 /doːʃiː/ |
| Mti | 𐬬𐬀𐬉𐬯𐬀 /waesa/ | — /—/ | — /—/ | drxt /draxt/ | dār /daːr/ | 𑀤𑁆𑀭𑀼 /drːu/ | 𐭣𐭫𐭧𐭲 /draxt/ |
| Nyumba | 𐬥𐬨𐬁𐬥𐬀 /nmaːna/ | 𐎶𐎠𐎴𐎡𐎹 /maːnija/ | — /—/ | kṯʾk /kaθaːk/ | xānag /xaːnaɡ/ | 𑀩𑁆𑀬𑀸𑀳 /bjaːha/ | 𐭧𐭠𐭭𐭪 /xaːnaɡ/ |
| Mbwa | 𐬯𐬞𐬁 /spaː/ | 𐎿𐎱𐎣 /spaka/ | spaka /spaka/ | ʾkw /aːkuː/ | spag /spaɡ/ | 𑀰𑀼 /ʂu/ | 𐭮𐭢 /saɡ/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𑀰𑁆𑀰𑁆𑀭𑀅𑀼 /ʂʂarau/ | 𐭢𐭥𐭫𐭡𐭢 /ɡurbaɡ/ |
| Kula | 𐬑𐬬𐬀𐬭 /xwar/ | 𐎧𐎼 /xar/ | xwartan /xʷartan/ | xwartan /xwartan/ | xward- /xward/ | 𑀧𑀭𑀢 /parætæ/ | 𐭧𐭥𐭫𐭲𐭭 /xwardan/ |
| Kunywa | 𐬞𐬁 /paː/ | 𐎱𐎠 /paː/ | — /—/ | pi- /pi/ | pī- /piː/ | 𑀧𑀻𑀅 /piːa/ | 𐭭𐭥𐭱𐭩𐭲𐭭 /noːʃiːdan/ |
| Moja | 𐬀𐬉𐬬𐬀 /aewa/ | 𐎠𐎡𐎺 /aiwa/ | aiwa /aiwa/ | yw /jɛw/ | ēw /eːw/ | 𑀰𑁆𑀰𑀅𑀼 /ɕːau/ | 𐭠𐭩𐭪 /eːk/ |
| Mbili | 𐬛𐬬𐬀 /dva/ | 𐎯𐎢𐎺 /duva/ | duva /duva/ | aδwa /aðwa/ | dō /doː/ | 𑀤𑀼𑀯 /duva/ | 𐭣𐭥 /doː/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | drwd /druːd/ | drōd /droːd/ | 𑀤𑁆𑀭𑀽𑀤𑀻 /drːuːdiː/ | 𐭣𐭫𐭥𐭲 /droːd/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | spās /spaːs/ | 𑀧𑁆𑀬𑀰𑁆𑀢 /pjaʃta/ | 𐭮𐭯𐭠𐭮 /spaːs/ |
| Nzuri | 𐬬𐬊𐬵𐬎 /vohu/ | 𐎴𐎡𐎲 /naiba/ | vohu /wohu/ | nyk /neːk/ | nēw /neːw/ | 𑀯𑀺𑀭𑀢𑁆𑀢 /viratːa/ | 𐭥𐭩𐭧 /weh/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.