Buang
Buang di Mapos
Austronesiana
Il mapos buang è una lingua oceanica del gruppo linguistico buang nella provincia di Morobe in Papua Nuova Guinea, parlata nella valle del fiume Snake da circa 10.000 persone nelle aree comunitarie di Mapos e Manga. Le varietà buang (mapos, manga, mumeng) formano un continuum dialettale la cui intelligibilità reciproca diminuisce con la distanza. In quanto lingua oceanica occidentale, il buang conserva tratti oceanici tipici (dimostrativi a tre gradi di distanza, marcatori di soggetto preverbali, frasi con verbo finale), pur mostrando una certa influenza di substrato degli altopiani della Nuova Guinea. La comunità mapos buang possiede una forte tradizione orale e il Nuovo Testamento fu tradotto in mapos buang nel 1989 (rivisto nel 2005).
Dove si parla
31 parole essenziali in Buang di Mapos
Acqua
vuur
/vuːr/
Fuoco
ehe
/ehe/
Sole
gum
/ɡum/
Luna
mha
/mha/
Stella
betuheng
/betuheŋ/
Madre
ne
/ne/
Padre
ma
/ma/
Io
sa
/sa/
Tu
honġ
/hoŋ/
Nome
arë
/arə/
Occhio
mata
/mata/
Mano
mok
/mok/
Cuore
minga
/miŋa/
Amore
vong
/voŋ/
Albero
leng
/leŋ/
Casa
ya
/ja/
Cane
nyam
/ɲam/
Gatto
pus
/pus/
Mangiare
gen
/ɡen/
Bere
nung
/nuŋ/
Uno
lon
/lon/
Due
luu
/luː/
Ciao
miig
/miːɡ/
Grazie
vog ehog
/voɡ ehoɡ/
Buono
vovo
/vovo/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Austronesian correlate
| Significato | Buang di Mapos | Hote | Mandar | Batak toba | Sakizaya | Tokelauano | Bikol centrale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | vuur /vuːr/ | lua /lua/ | uai /uai/ | aek /aek/ | nanum /nanum/ | vai /vai/ | tubig /tubiɡ/ |
| Fuoco | ehe /ehe/ | eve /eve/ | api /api/ | api /api/ | lamal /lamal/ | afi /afi/ | kalayo /kalajo/ |
| Sole | gum /ɡum/ | ari /aɾi/ | mata allo /mata alːo/ | mata ni ari /mata ni ari/ | cidal /tʃidal/ | la /la/ | saldang /salˈdaŋ/ |
| Luna | mha /mha/ | kalam /kalam/ | bulang /bulaŋ/ | bulan /bulan/ | bulad /bulad/ | malama /malama/ | bulan /bulan/ |
| Stella | betuheng /betuheŋ/ | puling /puliŋ/ | bittoeng /bittoeŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bo'is /boʔis/ | fetu /fetu/ | bitoon /bituʔon/ |
| Madre | ne /ne/ | ne /ne/ | indo /indo/ | ina /ina/ | ina /ina/ | mātua /maːtua/ | nanay /nanaj/ |
| Padre | ma /ma/ | ma /ma/ | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | tamana /tamana/ | tatay /tataj/ |
| Io | sa /sa/ | yah /jah/ | iyau /ijau/ | au /au/ | zaku /ʐaku/ | au /au/ | ako /ʔako/ |
| Tu | honġ /hoŋ/ | oh /ʔoh/ | io /iʔo/ | ho /ho/ | kisu /kisu/ | koe /koe/ | ika /ʔika/ |
| Nome | arë /arə/ | aling /aliŋ/ | sanga /saŋa/ | goar /goar/ | ngangan /ŋaŋan/ | igoa /iŋoa/ | ngaran /ŋaran/ |
| Occhio | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Mano | mok /mok/ | mok /mok/ | lima /lima/ | tangan /taŋan/ | kamay /kamai/ | lima /lima/ | kamot /kamot/ |
| Cuore | minga /miŋa/ | mun /mun/ | ate /ate/ | roha /roha/ | gawang /ɡawaŋ/ | fatu /fatu/ | puso /puso/ |
| Amore | vong /voŋ/ | voŋ /voŋ/ | mappinawa /mapːinawa/ | holong /holoŋ/ | maolah /maolah/ | alofa /alofa/ | pagkamoot /paɡkamoʔot/ |
| Albero | leng /leŋ/ | len /len/ | kaju /kaju/ | hau /hau/ | kilang /kilaŋ/ | lakau /lakau/ | kahoy /kahoj/ |
| Casa | ya /ja/ | ya /ja/ | boyang /bojaŋ/ | jabu /dʒabu/ | luma /luma/ | fale /fale/ | harong /haɾoŋ/ |
| Cane | nyam /ɲam/ | nyam /ɲam/ | asu /asu/ | biang /biaŋ/ | waco /watʃo/ | kuli /kuli/ | ayam /ajam/ |
| Gatto | pus /pus/ | pus /pus/ | mio /mio/ | huting /hutiŋ/ | posi /posi/ | pusi /pusi/ | ikos /ikos/ |
| Mangiare | gen /ɡen/ | gen /ɡen/ | ma'ande /maʔande/ | mangan /maŋan/ | hekal /hekal/ | kai /kai/ | kakanon /kakanon/ |
| Bere | nung /nuŋ/ | nun /nun/ | minung /minuŋ/ | minum /minum/ | mihecak /mihetʃak/ | inu /inu/ | inumon /inumon/ |
| Uno | lon /lon/ | lon /lon/ | mesa /mesa/ | sada /sada/ | cacay /tʃatʃai/ | tahi /tahi/ | saro /saɾo/ |
| Due | luu /luː/ | yu /ju/ | dua /dua/ | dua /dua/ | tusa /tusa/ | lua /lua/ | duwa /duwa/ |
| Ciao | miig /miːɡ/ | kaye /kaje/ | salama' ma'ondong /salamaʔ maʔondoŋ/ | horas /horas/ | marayas /maɾajas/ | malo ni /malo ni/ | kumusta /kumusta/ |
| Grazie | vog ehog /voɡ ehoɡ/ | fau /fau/ | kuru' sumanga' /kuɾuʔ sumaŋaʔ/ | mauliate /mauliate/ | lalumahan /lalumahan/ | fakafetai /fakafetai/ | dios mabalos /dios mabalos/ |
| Buono | vovo /vovo/ | vovo /vovo/ | macoa /matʃoa/ | denggan /deŋɡan/ | kapah /kapah/ | lelei /lelei/ | marhay /maɾhaj/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.