Hiri Motu
Austronesiana
L'hiri motu (motu della polizia) è una varietà di contatto semplificata della lingua motu della Papua Nuova Guinea, sviluppata in origine come lingua franca commerciale per le spedizioni commerciali hiri tra il popolo motu di Port Moresby e i popoli della Provincia del Golfo. La varietà fu ulteriormente semplificata e standardizzata dalla Royal Papuan Constabulary (motu della polizia) e dall'amministrazione coloniale australiana tra il XIX e l'inizio del XX secolo per fungere da lingua franca regionale. L'hiri motu divenne una delle tre lingue ufficiali della Papua Nuova Guinea in virtù della Costituzione dell'indipendenza del 1975, accanto all'inglese e al tok pisin. Tuttavia, dall'indipendenza l'hiri motu ha costantemente perso terreno a favore del tok pisin (tpi), che si è affermato come la lingua franca dominante a livello pan-PNG, in particolare nelle generazioni più giovani. Dal punto di vista linguistico, l'hiri motu impiega una fonologia e una grammatica motu semplificate con prestiti derivati dall'inglese australiano per la tecnologia moderna.
Dove si parla
31 parole essenziali in Hiri Motu
Acqua
ranu
/ɾanu/
Fuoco
lahi
/lahi/
Sole
dina
/dina/
Luna
hua
/hua/
Stella
hisiu
/hisiu/
Madre
sina
/sina/
Padre
tama
/tama/
Io
lau
/lau/
Tu
oi
/oi/
Nome
ladana
/laˈdana/
Occhio
matana
/matana/
Mano
ima
/ima/
Cuore
kudouna
/kudouna/
Amore
lalokau
/lalokau/
Albero
au
/au/
Casa
ruma
/ɾuma/
Cane
sisia
/sisia/
Gatto
pusi
/pusi/
Mangiare
ania
/ania/
Bere
inua
/inua/
Uno
ta
/ta/
Due
rua
/rua/
Ciao
namona
/namona/
Grazie
tanikiu
/tanikiu/
Buono
namo
/namo/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Austronesian correlate
| Significato | Hiri Motu | Motu | Figiano | Tokelauano | Niueano | Tuvaluano | Puyuma |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | ranu /ɾanu/ | ranu /ɾanu/ | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | enay /enai/ |
| Fuoco | lahi /lahi/ | lahi /lahi/ | buka /mbuka/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | apuy /apui/ |
| Sole | dina /dina/ | dina /dina/ | matanisiga /matanisiŋa/ | la /la/ | lā /laː/ | laa /laː/ | kadaw /kadaw/ |
| Luna | hua /hua/ | hua /hua/ | vula /βula/ | malama /malama/ | mahina /mahina/ | masina /masina/ | bulan /buɭan/ |
| Stella | hisiu /hisiu/ | hisiu /hisiu/ | kalokalo /kalokalo/ | fetu /fetu/ | fetū /feˈtuː/ | fetū /feˈtuː/ | vituwan /vituwan/ |
| Madre | sina /sina/ | sinana /sinana/ | tina /tina/ | mātua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | maatua /maːtua/ | ina /ina/ |
| Padre | tama /tama/ | tamana /tamana/ | tama /tama/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamana /tamana/ | ama /ama/ |
| Io | lau /lau/ | lau /lau/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | kuiku /kuiku/ |
| Tu | oi /oi/ | oi /oi/ | iko /iko/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | yu /ju/ |
| Nome | ladana /laˈdana/ | ladana /ladana/ | yaca /jaða/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | ngadan /ŋadan/ |
| Occhio | matana /matana/ | matana /matana/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Mano | ima /ima/ | ima /ima/ | liga /liŋa/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Cuore | kudouna /kudouna/ | kudouna /kudouna/ | uto /uto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | kalumetan /kalumetan/ |
| Amore | lalokau /lalokau/ | lalokau /lalokau/ | loloma /loloma/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | ulaw /ulaw/ |
| Albero | au /au/ | au /au/ | kau /kau/ | lakau /lakau/ | akau /akau/ | laakau /laːkau/ | kawi /kawi/ |
| Casa | ruma /ɾuma/ | ruma /ɾuma/ | vale /βale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | ruma /ɾuma/ |
| Cane | sisia /sisia/ | sisia /sisia/ | koli /koli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | suwan /suwan/ |
| Gatto | pusi /pusi/ | gosi /ɡosi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | kating /katiŋ/ |
| Mangiare | ania /ania/ | aniani /aniani/ | kana /kana/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kuman /kuman/ |
| Bere | inua /inua/ | inuinu /inuinu/ | gunu /ŋunu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | enpa /enpa/ |
| Uno | ta /ta/ | ta /ta/ | dua /ndua/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | sa /sa/ |
| Due | rua /rua/ | rua /rua/ | rua /rua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /ˈlua/ | zua /ʐua/ |
| Ciao | namona /namona/ | namo gida /namo ɡida/ | bula /mbula/ | malo ni /malo ni/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | taalofa /taːlofa/ | marayas /maɾajas/ |
| Grazie | tanikiu /tanikiu/ | oi namo /oi namo/ | vinaka /βinaka/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | fakafetai /fakafetai/ | kasapakan /kasapakan/ |
| Buono | namo /namo/ | namo /namo/ | vinaka /βinaka/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | lei /lei/ | mauruway /mauɾuwai/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.