Kikaonde
Bahasa Kaonde
Niger-Kongo
Bahasa Kaonde (Kikaonde) adalah bahasa Bantu (Glottolog L41) yang dituturkan oleh sekitar 400.000 orang di Provinsi Barat Laut Zambia, dengan populasi kecil di seberang perbatasan RDK di Katanga. Bahasa Kaonde adalah salah satu dari tujuh bahasa daerah yang diakui secara resmi di Zambia dan digunakan dalam pendidikan dasar serta penyiaran ZNBC bersama dengan Bemba, Nyanja, Tonga, Lozi, Lunda, dan Luvale. Dalam subkelompok L40 Lunda-Kaonde, bahasa Kaonde berbagi banyak unsur leksikal dengan bahasa-bahasa kerabat Lunda (lun) dan Luvale (lue), yang mencerminkan migrasi mfecane Lunda-Luba dari sabana Kongo tengah pada abad ke-18. Secara linguistik, bahasa Kaonde memiliki ciri-ciri Bantu yang khas (16+ kelas nomina, morfologi verbal yang kompleks dengan beberapa kala serta penanda aspek-modus, sistem register dua nada). Kaonde-English Dictionary karya Wright (1985) merupakan rujukan standar.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Kaonde
Air
mema
/mema/
Api
mujilo
/mudʒilo/
Matahari
juba
/dʒuba/
Bulan
ñondo
/ɲondo/
Bintang
lutanda
/lutanda/
Ibu
bama
/bama/
Ayah
batata
/batata/
Saya
amiwa
/amiwa/
Kamu
obewa
/obewa/
Nama
jizhina
/dʒiʒina/
Mata
jiso
/dʒiso/
Tangan
kuboko
/kuboko/
Hati
muchima
/mutʃima/
Cinta
butemwe
/butemwe/
Pohon
kichi
/kitʃi/
Rumah
nzubo
/nzubo/
Anjing
mbwa
/mbwa/
Kucing
kapuso
/kapuso/
Makan
kuja
/kudʒa/
Minum
kutoma
/kutoma/
Satu
umo
/umo/
Dua
bibili
/bibili/
Halo
mwapoñai
/mwapoɲai/
Terima kasih
nasakwilila
/nasakwilila/
Baik
kyawama
/kjawama/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Niger-Congo terkait
| Arti | Bahasa Kaonde | Luvale | Bahasa Bemba | Bahasa Luba-Kasai | Lunda | Bahasa Tonga (Zambia) | Bahasa Kimbundu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | mema /mema/ | meya /meja/ | amenshi /amenʃi/ | mâyi /maːji/ | meji /medʒi/ | meenda /meːnda/ | menha /meɲa/ |
| Api | mujilo /mudʒilo/ | kakahya /kakahja/ | umulilo /umulilo/ | kapia /kapia/ | kesi /kesi/ | mulilo /mulilo/ | tubia /tubja/ |
| Matahari | juba /dʒuba/ | likumbi /likumbi/ | akasuba /akasuba/ | dîba /diːba/ | itaŋwa /itaŋwa/ | zuba /zuba/ | muanya /mwaɲa/ |
| Bulan | ñondo /ɲondo/ | kakweji /kakwedʒi/ | umweshi /umweʃi/ | ngondo /ŋɡondo/ | kakweji /kakwedʒi/ | mwezi /mwezi/ | ngonde /ŋɡonde/ |
| Bintang | lutanda /lutanda/ | tanganyeka /taŋɡaˈɲeka/ | intanda /intanda/ | mutoto /mutoto/ | katumbwa /katumbwa/ | nyenyezi /ɲeˈɲezi/ | tetembwa /teˈtembwa/ |
| Ibu | bama /bama/ | mama /mama/ | bamayo /bamajo/ | mâmu /maːmu/ | mama /mama/ | bama /bama/ | mama /mama/ |
| Ayah | batata /batata/ | tata /tata/ | bataata /bataːta/ | tâtu /taːtu/ | tata /tata/ | bataata /bataːta/ | tata /tata/ |
| Saya | amiwa /amiwa/ | ami /ami/ | ine /ine/ | meme /meme/ | ami /ami/ | ime /ime/ | eme /eme/ |
| Kamu | obewa /obewa/ | ove /ove/ | iwe /iwe/ | wewe /wewe/ | eyi /eji/ | iwe /iwe/ | eie /eje/ |
| Nama | jizhina /dʒiʒina/ | lijina /liˈʒina/ | ishina /iʃina/ | dîna /diːna/ | ijina /idʒina/ | izina /iˈziːna/ | dijina /diˈʒina/ |
| Mata | jiso /dʒiso/ | liso /liso/ | ilinso /ilinso/ | dîsu /diːsu/ | disu /disu/ | liso /liso/ | dixi /diʃi/ |
| Tangan | kuboko /kuboko/ | livoko /livoko/ | ukuboko /ukuboko/ | tshianza /tʃianza/ | chikasa /tʃikasa/ | kuboko /kuboko/ | lukwaku /lukwaku/ |
| Hati | muchima /mutʃima/ | mutima /mutima/ | umutima /umutima/ | mucima /mutʃima/ | muchima /mutʃima/ | moyo /mojo/ | muxima /muʃima/ |
| Cinta | butemwe /butemwe/ | zangi /zaŋɡi/ | ukutemwa /ukutemwa/ | dinanga /dinaŋɡa/ | kukeŋa /kukeŋa/ | luyando /lujando/ | henda /henda/ |
| Pohon | kichi /kitʃi/ | mutondo /mutondo/ | icimuti /itʃimuti/ | mutshi /mutʃi/ | mutondu /mutondu/ | cisamu /tʃisamu/ | mukune /mukune/ |
| Rumah | nzubo /nzubo/ | zuvo /zuvo/ | ing'anda /iŋːanda/ | nzubu /nzubu/ | itala /itala/ | ng'anda /ŋanda/ | inzo /inzo/ |
| Anjing | mbwa /mbwa/ | kawa /kawa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | kawa /kawa/ | muvwa /muvwa/ | imbwa /imbwa/ |
| Kucing | kapuso /kapuso/ | katako /katako/ | pushi /puʃi/ | nyao /ɲao/ | — /—/ | kaaze /kaːze/ | kasalu /kasalu/ |
| Makan | kuja /kudʒa/ | kulya /kuʎa/ | ukulya /ukulja/ | kudia /kudia/ | kudya /kudja/ | kulya /kulja/ | kudya /kudja/ |
| Minum | kutoma /kutoma/ | kunwa /kunwa/ | ukunwa /ukunwa/ | kunua /kunua/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ |
| Satu | umo /umo/ | -mwe /mwe/ | cimo /tʃimo/ | umue /umue/ | wumu /wumu/ | -mwi /mwi/ | -moxi /moʃi/ |
| Dua | bibili /bibili/ | -vali /vali/ | fibili /fibili/ | bibidi /bibidi/ | ayedi /ajedi/ | -bili /bili/ | -iadi /jaːdi/ |
| Halo | mwapoñai /mwapoɲai/ | mwane /mwane/ | muli shani /muli ʃani/ | moyo /mojo/ | mwani /mwani/ | mwabuka buti /mwabuka buti/ | kiebi /kiebi/ |
| Terima kasih | nasakwilila /nasakwilila/ | nasakwilila /nasakwilila/ | natotela /natotela/ | tuasakidila /tuasakidila/ | nasakalili /nasakalili/ | twalumba /twalumba/ | kishukutu /kiʃukutu/ |
| Baik | kyawama /kjawama/ | -mwaza /mwaza/ | chisuma /tʃisuma/ | bimpe /bimpe/ | chachiwahi /tʃatʃiwahi/ | kabotu /kabotu/ | kiá /kja/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.