Agta
Bahasa Agta Cagayan Tengah
Austronesia
Agta Cagayan Tengah adalah salah satu bahasa Austronesia kecil yang berkaitan dengan Negrito di Luzon Utara, Filipina, dituturkan oleh ~600 orang Agta pemburu-peramu di Lembah Cagayan dan Provinsi Isabela. Meskipun penuturnya memiliki fenotipe fisik Negrito (keturunan Australo-Melanesia), bahasanya sendiri sepenuhnya Austronesia — hasil dari pergeseran bahasa selama berabad-abad setelah kontak dengan penduduk dataran rendah penutur Austronesia, sementara secara genetik orang Agta mewakili salah satu garis keturunan manusia tertua di Filipina (~30.000-50.000 tahun). Secara linguistik, Agta Cagayan Tengah berbagi ciri Filipina Utara dengan bahasa Ibanag dan Itawit di sekitarnya, tetapi dengan retensi leksikal yang khas dan kosakata tradisional Negrito. Kerja lapangan SIL oleh Mayfield (1972) merupakan dokumentasi linguistik utama. UNESCO mengklasifikasikannya sebagai sangat terancam punah karena jumlah penutur yang sedikit, pergeseran bahasa yang terus berlangsung ke Ilocano dan Tagalog, serta marginalisasi komunitas Negrito.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Agta Cagayan Tengah
Air
danum
/danum/
Api
apuy
/ʔaˈpuj/
Matahari
agew
/ˈʔaɡew/
Bulan
bulan
/bulan/
Bintang
bituen
/biˈtuʔen/
Ibu
ina
/ʔiˈna/
Ayah
ama
/ʔaˈma/
Saya
sikán
/siˈkan/
Kamu
sikaw
/siˈkaw/
Nama
ngahan
/ˈŋahan/
Mata
mata
/mata/
Tangan
lima
/lima/
Hati
poso
/poso/
Cinta
ayat
/ʔaˈjat/
Pohon
kayo
/kajo/
Rumah
balay
/balaj/
Anjing
atu
/ˈʔatu/
Kucing
kuti
/kuti/
Makan
mangan
/maŋan/
Minum
uminom
/ʔumiˈnom/
Satu
isa
/ʔiˈsa/
Dua
duwa
/ˈduwa/
Halo
kumusta
/kumusta/
Terima kasih
salamat
/salamat/
Baik
napya
/napja/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Austronesian terkait
| Arti | Bahasa Agta Cagayan Tengah | Ilocano | Bahasa Tagalog | Bahasa Maranao | Bahasa Maguindanao | Bahasa Hiligaynon | Bahasa Tausug |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | danum /danum/ | danum /danum/ | tubig /tubiɡ/ | ig /iɡ/ | ig /ʔiɡ/ | tubig /tubiɡ/ | tubig /tubiɡ/ |
| Api | apuy /ʔaˈpuj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | apoy /apoj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | kalayo /kalajɔ/ | kayu /kaju/ |
| Matahari | agew /ˈʔaɡew/ | init /ʔinit/ | araw /ˈʔaɾaw/ | alongan /aloŋan/ | senang /seˈnaŋ/ | adlaw /ʔadlaw/ | adlaw /adlaw/ |
| Bulan | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | buwan /buwan/ | bolan /bolan/ | bulan /buˈlan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| Bintang | bituen /biˈtuʔen/ | bituen /bituˈen/ | bituin /bɪtuˈʔin/ | bito-on /bitoʔon/ | bituon /bituʔon/ | bituon /bituˈʔon/ | bituun /bituʔun/ |
| Ibu | ina /ʔiˈna/ | ina /ʔiˈna/ | ina /ʔiˈna/ | ina /ina/ | ina /ˈʔina/ | nanay /nanaj/ | inaꞌ /inaʔ/ |
| Ayah | ama /ʔaˈma/ | ama /ʔaˈma/ | ama /ʔaˈma/ | ama /ama/ | ama /ˈʔama/ | tatay /tataj/ | amaꞌ /amaʔ/ |
| Saya | sikán /siˈkan/ | siak /siˈak/ | ako /ʔaˈko/ | ako /ako/ | saki /saki/ | ako /ʔaˈko/ | aku /aku/ |
| Kamu | sikaw /siˈkaw/ | sika /siˈka/ | ikaw /ʔiˈkaw/ | seka /sɵka/ | seka /səka/ | ikaw /ʔiˈkaw/ | ikaw /ikaw/ |
| Nama | ngahan /ˈŋahan/ | nagan /ˈnaɡan/ | pangalan /paˈŋalan/ | ngaran /ŋaran/ | ngala /ŋala/ | ngalan /ˈŋalan/ | ngan /ŋan/ |
| Mata | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /maˈta/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Tangan | lima /lima/ | ima /ʔima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /liˈma/ | kamot /kamɔt/ | lima /lima/ |
| Hati | poso /poso/ | puso /puso/ | puso /puˈsoʔ/ | pusoʔ /pusoʔ/ | pusong /puˈsoŋ/ | tagipusoon /taɡipusɔʔɔn/ | pusuꞌ /pusuʔ/ |
| Cinta | ayat /ʔaˈjat/ | ayat /ʔaˈjat/ | pag-ibig /paɡʔibiɡ/ | kalimo /kalimo/ | kalini /kaˈlini/ | gugma /ɡuɡma/ | lasa /lasa/ |
| Pohon | kayo /kajo/ | kayo /kajo/ | puno /puno/ | kayo /kajo/ | kayu /kaˈju/ | kahoy /kahɔj/ | kahuy /kahuj/ |
| Rumah | balay /balaj/ | balay /balaj/ | bahay /bahaj/ | walay /walaj/ | walay /waˈlaj/ | balay /balaj/ | bāy /baːj/ |
| Anjing | atu /ˈʔatu/ | aso /ˈʔaso/ | aso /ˈʔaso/ | aso /aso/ | aso /ˈʔaso/ | ido /ʔidɔ/ | iruꞌ /iruʔ/ |
| Kucing | kuti /kuti/ | pusa /pusa/ | pusa /pusa/ | pusa /pusa/ | kuting /kuˈtiŋ/ | kuting /kutiŋ/ | kuting /kutiŋ/ |
| Makan | mangan /maŋan/ | mangan /maŋan/ | kumain /kumaˈʔin/ | mangan /maŋan/ | kakan /kaˈkan/ | kaon /kaʔɔn/ | kaun /kaʔun/ |
| Minum | uminom /ʔumiˈnom/ | uminom /ʔumiˈnom/ | uminom /ʔumiˈnom/ | minom /minom/ | inum /ʔiˈnum/ | inom /ʔinɔm/ | minum /minum/ |
| Satu | isa /ʔiˈsa/ | maysa /majsa/ | isa /ʔiˈsa/ | isa /isa/ | isa /ˈʔisa/ | isa /ʔisa/ | isa /isa/ |
| Dua | duwa /ˈduwa/ | dua /duˈa/ | dalawa /dalaˈwa/ | dowa /dowa/ | dua /duwa/ | duha /duˈha/ | duwa /duwa/ |
| Halo | kumusta /kumusta/ | kablaaw /kablaʔaw/ | kamusta /kamusta/ | kapian /kapijan/ | assalamu alaikum /assaˈlamu ʔaˈlajkum/ | kamusta /kamusta/ | kumusta /kumusta/ |
| Terima kasih | salamat /salamat/ | agyamanak /ʔaɡjamanak/ | salamat /salamat/ | salamat /salamat/ | sukran /ˈsukɾan/ | salamat /salamat/ | magsukul /maɡsukul/ |
| Baik | napya /napja/ | nasayaat /nasajaʔat/ | mabuti /mabuti/ | mapia /mapija/ | mapiya /maˈpija/ | maayo /maʔajɔ/ | marayaw /marajaw/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.