Tangkhul
טנגכול נגה
סינו-טיבטית
טַנְגְקוּל נאגה היא אחת מהשפות הגדולות במשפחת הנאגה, ומדוברת בפי כ-140,000 בני טנגקול במחוז אוּקְרוּל שבמניפור, הודו, ובגבעות סוֹמְרָה שבחבל סָגַאינְג, מיאנמר. בני הטנגקול הם חלק מהמכלול האתנו-פוליטי הרחב של הנאגה (~3 מיליון נאגה ברחבי צפון-מזרח הודו ומיאנמר), אך נבדלים בלשונם: הטנגקולית היא אחת הקבוצות החריגות ביותר בתוך בלשנות הנאגה, ומופרדת משאר שפות הנאגה והקוקי-צ'ין בהבדלים דקדוקיים ולקסיקליים ניכרים. לטנגקול יש מאפיינים טיבטו-בורמיים קלאסיים (טונלית, SOV, מורפולוגיה פועלית רב-אישית), אך מאפיינים פונולוגיים טנגקוליים ייחודיים. החברה המיסיונרית של לונדון הנהיגה אוריינות לטינית בראשית המאה ה-20, והברית החדשה תורגמה לטנגקול (Pettigrew 1925).
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בטנגכול נגה
מים
ze
/ze/
אש
mei
/mei/
שמש
nyithui
/ɲitʰui/
ירח
lai
/lai/
כוכב
sira
/siraː/
אמא
ina
/ina/
אבא
apa
/apa/
אני
i
/i/
אתה
na
/na/
שם
amin
/amin/
עין
mi
/mi/
יד
phei
/pʰei/
לב
mokyaba
/mokjaba/
אהבה
cha
/tʃa/
עץ
leiyik
/leijik/
בית
shim
/ʃim/
כלב
ui
/ui/
חתול
mibu
/mibu/
לאכול
ngui
/ŋui/
לשתות
rai
/rai/
אחד
kha
/kʰa/
שתיים
khani
/kʰani/
שלום
hayau
/hajau/
תודה
ase
/ase/
טוב
kahei
/kahei/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Sino-Tibetan קשורות
| משמעות | טנגכול נגה | נגה זמה | הקה צ׳ין | מיזו | מייטיי | איבן | קורטופ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ze /ze/ | nki /nki/ | ti /ti/ | tui /tui/ | ꯏꯁꯤꯡ /isiŋ/ | ai /ai/ | khwe /kʰwe/ |
| אש | mei /mei/ | mei /mei/ | mei /mei/ | mei /mei/ | ꯃꯩ /mei/ | api /api/ | mi /mi/ |
| שמש | nyithui /ɲitʰui/ | sʰeu /sʰeu/ | ni /ni/ | ni /ni/ | ꯅꯨꯃꯤꯠ /numit/ | mata-ari /mataari/ | ningpe /niŋpe/ |
| ירח | lai /lai/ | kʰu /kʰu/ | thla /tʰla/ | thla /tʰla/ | ꯊꯥ /tʰaː/ | bulan /bulan/ | lai /lai/ |
| כוכב | sira /siraː/ | tara /taɾa/ | arfi /ʔarfi/ | arsi /arsi/ | ꯊꯋꯥꯟꯃꯤꯆꯥꯛ /tʰawanmitɕak/ | bintang /bintaŋ/ | karma /karma/ |
| אמא | ina /ina/ | nem /nem/ | nu /nu/ | nu /nu/ | ꯏꯃꯥ /ima/ | indai /indai/ | amai /amai/ |
| אבא | apa /apa/ | ape /ape/ | pa /pa/ | pa /pa/ | ꯏꯄꯥ /ipa/ | apai /apai/ | apai /apai/ |
| אני | i /i/ | ge /ge/ | kei /kei/ | kei /kei/ | ꯑꯩ /əi/ | aku /aku/ | ngat /ŋat/ |
| אתה | na /na/ | na /na/ | nang /naŋ/ | nang /naŋ/ | ꯅꯪ /naŋ/ | nuan /nuan/ | wit /wit/ |
| שם | amin /amin/ | min /miŋ/ | min /min/ | hming /hmiŋ/ | ꯃꯤꯡ /miŋ/ | nama /nama/ | ming /miŋ/ |
| עין | mi /mi/ | mik /mik/ | mit /mit/ | mit /mit/ | ꯃꯤꯠ /mit/ | mata /mata/ | mik /mik/ |
| יד | phei /pʰei/ | hak /hak/ | kut /kut/ | kut /kut/ | ꯈꯨꯠ /kʰut/ | jari /dʒari/ | lak /lak/ |
| לב | mokyaba /mokjaba/ | heisia /heisia/ | lung /luŋ/ | thinlung /tʰinluŋ/ | ꯊꯃꯣꯏ /tʰamoi/ | ati /ati/ | nying /ɲiŋ/ |
| אהבה | cha /tʃa/ | kihai /kihai/ | daw /daw/ | hmangaih /hmaŋai/ | ꯅꯨꯡꯁꯤꯕ /nuŋsiba/ | rinduai /rinduai/ | ga /ɡa/ |
| עץ | leiyik /leijik/ | rik /rik/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | ꯐꯨꯂꯥꯡ /pʰulaŋ/ | kayu /kaju/ | shing /ɕiŋ/ |
| בית | shim /ʃim/ | ki /ki/ | inn /in/ | in /in/ | ꯌꯨꯝ /jum/ | rumah /rumah/ | khim /kʰim/ |
| כלב | ui /ui/ | hui /hui/ | ui /ui/ | ui /ui/ | ꯍꯨꯏ /hui/ | ukui /ukui/ | khwi /kʰwi/ |
| חתול | mibu /mibu/ | kʰemi /kʰemi/ | minu /minu/ | zawhte /zɔʔte/ | ꯍꯧꯗꯣꯡ /houdoŋ/ | mayau /majau/ | byila /bila/ |
| לאכול | ngui /ŋui/ | so /so/ | ei /ei/ | ei /ei/ | ꯆꯥꯕ /tʃaːba/ | makai /makai/ | za /za/ |
| לשתות | rai /rai/ | hʷu /hʷu/ | din /din/ | in /in/ | ꯊꯛꯄ /tʰakpa/ | ngirup /ŋirup/ | thung /tʰuŋ/ |
| אחד | kha /kʰa/ | kha /kʰa/ | pakhat /pakʰat/ | pakhat /pakʰat/ | ꯑꯃ /ama/ | satu /satu/ | thê /tʰe/ |
| שתיים | khani /kʰani/ | kena /kena/ | pahnih /pahniʔ/ | pahnih /pahniʔ/ | ꯑꯅꯤ /əni/ | dua /dua/ | zon /zon/ |
| שלום | hayau /hajau/ | hangba /haŋba/ | na dam maw /na dam maw/ | chibai /tʃibai/ | ꯈꯨꯔꯨꯝꯖꯔꯤ /kʰuɾumdʒaɾi/ | salam /salam/ | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ |
| תודה | ase /ase/ | kazi /kazi/ | ka lawm /ka lawm/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ | ꯊꯥꯒꯠꯆꯔꯤ /tʰaːɡattʃaɾi/ | terima kasih /terima kasih/ | kadrinche /kadrintɕe/ |
| טוב | kahei /kahei/ | ahei /ahei/ | tha /tʰa/ | tha /tʰa/ | ꯐꯕ /pʰaba/ | manah /manah/ | lekpo /lekpo/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.