महाराष्ट्री प्राकृत
Maharastri Prakrit
Indo-European · historical / hidden variety
Maharastri Prakrit (महाराष्ट्री प्राकृत) was the principal Middle Indo-Aryan literary language of the Indian subcontinent during the 1st century BCE through the 13th century CE, used as the language of post-canonical Jain narrative and commentarial literature (Jaina Maharashtri) and as the language of the courts of medieval Maharashtra. Maharashtri is sister to Pali (pi, the Theravada Buddhist canonical language) within the Middle Indic continuum, and ancestor of modern Marathi (mr). Distinctively, Maharashtri shows the most extensive lenition of Old Indo-Aryan stops (Sanskrit *p > Prakrit v, *t > d, *k > g) among Prakrits, making it phonologically the most "softened" Middle Indo-Aryan language. Major literary works include the Setubandha (Pravarasena, 5th c. CE), Gathasaptasati (Hala, 1st c. CE), and a large body of Jaina Maharashtri narrative literature; the Jain canonical Agamas themselves are composed in Ardhamagadhi rather than Maharashtri.
Where it is spoken
31 core words in Maharastri Prakrit
Water
उदग
/udaɡa/
Fire
अग्गि
/aɡɡi/
Sun
सूर
/suːɾa/
Moon
चंद
/tʃanda/
Star
तारा
/taːɾaː/
Mother
माय
/maːja/
Father
पिअ
/piaː/
I
अहं
/ahan/
You
तुमं
/tuman/
Name
णाम
/ɳaːma/
Eye
अच्छि
/atʃːʰi/
Hand
हत्थ
/hatːʰa/
Heart
हिअ
/hiaː/
Love
पेम
/peːma/
Tree
रुक्ख
/rukːʰa/
House
घर
/ɡʱaɾa/
Dog
सुणग
/suɳaɡa/
Cat
मज्जार
/madʒːaːra/
Eat
खा
/kʰaː/
Drink
पिब
/piba/
One
एग
/eɡa/
Two
दो
/do/
Hello
—
/—/
Thank you
—
/—/
Good
साहु
/saːhu/
Cuckoo
कोइल
/koˑilɐ/
Sources
Words compared
Compared with related Indo-European languages
| Meaning | Maharastri Prakrit | Pali | Pedagogical Pali (Theravada monastic) | Sanskrit | Maithili | Dogri | Kangri |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | उदग /udaɡa/ | उदक /udaka/ | udaka /udaka/ | जलम् /dʑalam/ | पानी /paːniː/ | पाणी /paːɳiː/ | पाणी /paːɳiː/ |
| Fire | अग्गि /aɡɡi/ | अग्गि /aɡːi/ | aggi /aɡːi/ | अग्निः /aɡniɦ/ | आगि /aːɡi/ | अग्ग /aɡː/ | अग्ग /aɡː/ |
| Sun | सूर /suːɾa/ | सुरिय /surija/ | suriya /suɾija/ | सूर्यः /suːɾjaɦ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːraj/ | सूरज /suːraj/ |
| Moon | चंद /tʃanda/ | चन्द /tɕanda/ | canda /tɕanda/ | चन्द्रः /tɕandɾaɦ/ | चान /tʃaːn/ | चन्न /tʃanː/ | चन्न /tʃanː/ |
| Star | तारा /taːɾaː/ | तारा /taːraː/ | tārā /ˈt̪aːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːɾaː/ |
| Mother | माय /maːja/ | माता /maːtaː/ | mātā /maːtaː/ | माता /maːtaː/ | माय /maːj/ | मां /mãː/ | बेबे /bebe/ |
| Father | पिअ /piaː/ | पिता /pitaː/ | pitā /pitaː/ | पिता /pitaː/ | बाबू /baːbuː/ | बापू /baːpuː/ | बापू /baːpuː/ |
| I | अहं /ahan/ | अहं /ahaŋ/ | ahaṃ /ɐˈhɐŋ/ | अहम् /ɐɦɐm/ | हम /ɦəm/ | औं /ɔ̃ː/ | हाऊं /ɦãũ/ |
| You | तुमं /tuman/ | त्वं /tvaŋ/ | tvaṃ /t̪ʋɐŋ/ | त्वम् /tʋɐm/ | तों /tõː/ | तूं /tũː/ | तू /tu/ |
| Name | णाम /ɳaːma/ | नाम /naːma/ | nāma /ˈnaːma/ | नाम /naːmɐ/ | नाम /naːm/ | नां /nãː/ | नां /nãː/ |
| Eye | अच्छि /atʃːʰi/ | चक्खु /tɕakːʰu/ | cakkhu /tɕakːʰu/ | नेत्रम् /neːtɾam/ | आँखि /ãːkʰi/ | अक्ख /akːʰ/ | अक्ख /akːʰ/ |
| Hand | हत्थ /hatːʰa/ | हत्थ /hatːʰa/ | hattha /hatːʰa/ | हस्तः /hastaɦ/ | हाथ /haːtʰ/ | हत्थ /hattʰ/ | हत्थ /hattʰ/ |
| Heart | हिअ /hiaː/ | हदय /hadaja/ | hadaya /hadaja/ | हृदयम् /hr̩dajam/ | हृदय /hridəj/ | दिल /dil/ | दिल /dil/ |
| Love | पेम /peːma/ | पेम /pema/ | mettā /metːaː/ | प्रेम /preːma/ | प्रेम /preːm/ | प्यार /pjaːr/ | प्यार /pjaːr/ |
| Tree | रुक्ख /rukːʰa/ | रुक्ख /rukːʰa/ | rukkha /rukːʰa/ | वृक्षः /vr̩kʂaɦ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ | रुक्ख /rukːʰ/ | रुक्ख /rukːʰ/ |
| House | घर /ɡʱaɾa/ | घर /ɡʱara/ | gehā /ɡehaː/ | गृहम् /ɡr̩ham/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱar/ |
| Dog | सुणग /suɳaɡa/ | सुनख /sunakʰa/ | sunakha /sunakʰa/ | श्वा /ɕvaː/ | कुकुर /kukur/ | कुत्ता /kuttaː/ | कुत्ता /kuttaː/ |
| Cat | मज्जार /madʒːaːra/ | बिळाल /biɭaːla/ | biḷāra /biɭaːɾa/ | मार्जारः /maːɾdʑaːɾaɦ/ | बिलाइ /bilaːi/ | बिल्ली /bilːiː/ | बिल्ली /bilːiː/ |
| Eat | खा /kʰaː/ | खादति /kʰaːdati/ | bhuñjati /bʱuɲdʒati/ | खादति /kʰaːdati/ | खाएब /kʰaːeb/ | खाना /kʰaːnaː/ | खाणा /kʰaːɳaː/ |
| Drink | पिब /piba/ | पिवति /pivati/ | pivati /pivati/ | पिबति /pibati/ | पीयब /piːjəb/ | पीना /piːnaː/ | पीणा /piːɳaː/ |
| One | एग /eɡa/ | एक /eka/ | eka /eka/ | एकः /eːkaɦ/ | एक /eːk/ | इक /ik/ | इक /ik/ |
| Two | दो /do/ | द्वे /dve/ | dve /d̪ʋe/ | द्वि /dvi/ | दू /duː/ | दो /do/ | दो /do/ |
| Hello | — /—/ | नमो /namo/ | namo /namo/ | नमस्ते /namasteː/ | प्रणाम /prəɳaːm/ | नमस्कार /nəməskaːr/ | नमस्कार /nəməskaːr/ |
| Thank you | — /—/ | अनुमोदामि /anumodaːmi/ | anumodanā /anumodanaː/ | धन्यवादः /dʱanjaʋaːdaɦ/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ |
| Good | साहु /saːhu/ | साधु /saːdʱu/ | kusala /kusala/ | साधु /saːdʱu/ | नीक /niːk/ | चन्गा /tʃəŋɡaː/ | चन्गा /tʃəŋɡaː/ |
| Cuckoo | कोइल /koˑilɐ/ | कोकिल /koːkilɐ/ | kokila /koːkilɐ/ | कोकिल /koːkilɐ/ | कोइल /koil/ | — | — |
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.