Kurtöp
庫爾特普語
漢藏語系
庫爾托普語(Kurtöp)係不丹東部一種屬於東博迪語(East Bodish)嘅漢藏語系語言,喺倫奇宗(Lhuntse Dzongkhag,即庫爾托埃 gewog 一帶)有約1萬人使用。佢基本上係口語語言:使用者書寫時用宗卡語(Dzongkha),雖然 Hyslop 制訂咗羅馬字母同藏文/烏堅體(Uchen)兩套正字法,但實際使用嘅淨係羅馬字母嗰套,所以呢度啲詞形以羅馬字轉寫呈現(庫爾托普語嘅聲調、元音長短同複雜聲母無法對應到古典藏文嘅拼寫)。庫爾托普語喺語言上有別於不丹國語宗卡語(宗卡語屬藏語支 Tibetic,而非東博迪語),佢同布姆塘語(Bumthang)、肯卡語(Khengkha)、喬查-恩加查卡語(Chocha-ngachakha)同屬東博迪語支——呢個係一細群不丹少數民族語言,保留咗主流藏語支已經消失嘅特徵。Hyslop 喺2017年出版嘅參考語法(A Grammar of Kurtöp)係主要嘅現代文獻,揭示咗複雜嘅聲調-元音互動、形態學上嘅示證範疇(evidentiality),以及受宗卡語同倉洛語(Tshangla)接觸而引致嘅變化。儘管使用人數唔多,庫爾托普語因地理隔絕而展現出相對嘅活力,但聯合國教科文組織(UNESCO)因教育同媒體領域逐漸轉用宗卡語,將東博迪語列為脆弱(vulnerable)語言。
使用地區
庫爾特普語嘅31個核心詞
水
khwe
/kʰwe/
火
mi
/mi/
日頭
ningpe
/niŋpe/
月光
lai
/lai/
星
karma
/karma/
母親
amai
/amai/
父親
apai
/apai/
我
ngat
/ŋat/
你
wit
/wit/
名
ming
/miŋ/
眼
mik
/mik/
手
lak
/lak/
心
nying
/ɲiŋ/
愛
ga
/ɡa/
樹
shing
/ɕiŋ/
屋
khim
/kʰim/
狗
khwi
/kʰwi/
貓
byila
/bila/
食
za
/za/
飲
thung
/tʰuŋ/
一
thê
/tʰe/
二
zon
/zon/
你好
kuzu zangpo
/kuzu zaŋpo/
多謝
kadrinche
/kadrintɕe/
好
lekpo
/lekpo/
來源
單詞比較
同Sino-Tibetan相關語言比較
| 意思 | 庫爾特普語 | 宗喀語 | 錫金語 | 巴爾蒂語 | 拉達克語 | 古典藏語 | 康巴藏語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | khwe /kʰwe/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| 火 | mi /mi/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| 日頭 | ningpe /niŋpe/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| 月光 | lai /lai/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| 星 | karma /karma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ |
| 母親 | amai /amai/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| 父親 | apai /apai/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ |
| 我 | ngat /ŋat/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋà/ |
| 你 | wit /wit/ | ཁྱོད /tɕʰøː/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /cʰø˥/ |
| 名 | ming /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| 眼 | mik /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| 手 | lak /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| 心 | nying /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ |
| 愛 | ga /ɡa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་པོ /ɡapo/ |
| 樹 | shing /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ |
| 屋 | khim /kʰim/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ |
| 狗 | khwi /kʰwi/ | ཁྱི /tɕi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| 貓 | byila /bila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ |
| 食 | za /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ |
| 飲 | thung /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ |
| 一 | thê /tʰe/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| 二 | zon /zon/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ȵiː/ |
| 你好 | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཨ་རོ /aro/ |
| 多謝 | kadrinche /kadrintɕe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ |
| 好 | lekpo /lekpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要；互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。