Noongar wangkiny
Tiếng Noongar
Pama-Nyunga
Noongar (cũng gọi là Nyungar, Whadjuk, Wadjak) là ngôn ngữ của người Noongar, những chủ nhân truyền thống của góc tây nam Tây Úc (từ Geraldton về phía nam đến Esperance và Albany). Dân tộc Noongar gồm 14 nhóm nhỏ (Whadjuk, Yued, Ballardong, Wilman, Kaneang, Wardandi, Nyaki Nyaki, Bibbulmun, Pibelmen, Pinjareb, Wudjari, Mineng, Goreng, Njungar) nói các biến thể Noongar có thể hiểu lẫn nhau. Bị ảnh hưởng nặng nề bởi quá trình thực dân hóa (các cộng đồng Noongar ở Perth đã tiếp xúc với người châu Âu từ năm 1829), ngôn ngữ này gần như tuyệt chủng, nhưng Noongar Boodjar Language Centre và South West Aboriginal Land and Sea Council đã dẫn dắt một công cuộc phục hồi tích cực từ thập niên 1990. Ngày nay có khoảng 370 người nói thành thạo và khoảng 3.000 người học từng phần; Noongar được giảng dạy ở một số trường học tại Perth.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Noongar
Nước
kep
/kep/
Lửa
kaarl
/kaːɻl/
Mặt trời
ngangk
/ŋaŋk/
Mặt trăng
miyak
/mijak/
Sao
djinda
/ɟinda/
Mẹ
ngangk
/ŋaŋk/
Cha
maam
/maːm/
Tôi
ngany
/ŋaɲ/
Bạn
noonook
/nunuk/
Tên
kwerl
/kwɛɻl/
Mắt
mel
/mel/
Tay
mar
/maɻ/
Tim
kortang
/koɻtaŋ/
Yêu
djaadjam
/dʒaːdʒam/
Cây
boorn
/boːɻn/
Nhà
mia
/maja/
Chó
dwert
/dweɻt/
Mèo
nguni
/ŋuni/
Ăn
ngarn
/ŋaɻn/
Uống
ngarn
/ŋaɻn/
Một
keny
/keɲ/
Hai
koodjal
/kuɟal/
Xin chào
kaya
/kaja/
Cảm ơn
boordawan
/boːɻdawan/
Tốt
kwobidak
/kwobidak/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Pama-Nyungan liên quan
| Nghĩa | Tiếng Noongar | Tiếng Warnman | Tiếng Pintupi-Luritja | Tiếng Pitjantjatjara | Tiếng Olkol | Tiếng Nhanda | Tiếng Ngunnawal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | kep /kep/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kapi /kapi/ | kungal /kuŋal/ |
| Lửa | kaarl /kaːɻl/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | paral /paɻal/ | warla /waɻla/ | warba /waɻba/ |
| Mặt trời | ngangk /ŋaŋk/ | tjirntu /cinʈu/ | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | wurʼa /wuɾʔa/ | guma /ɡuma/ |
| Mặt trăng | miyak /mijak/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kakal /kakal/ | kanyala /kaɲala/ | birrang /biɻaŋ/ |
| Sao | djinda /ɟinda/ | biyi /biji/ | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | el idnban /el ˈidnban/ | indiya /indija/ | dyurra /ɟura/ |
| Mẹ | ngangk /ŋaŋk/ | ngama /ŋama/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngangi /ŋaŋi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | guni /ɡuni/ |
| Cha | maam /maːm/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kaba /kaba/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | pumba /pumba/ |
| Tôi | ngany /ŋaɲ/ | ngayu /ŋaju/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ay /aj/ | ngayi /ŋaji/ | ngaya /ŋaja/ |
| Bạn | noonook /nunuk/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | inag /inaɡ/ | nyini /ɲini/ | ngindu /ŋindu/ |
| Tên | kwerl /kwɛɻl/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ini /ini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | yini /jini/ |
| Mắt | mel /mel/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ |
| Tay | mar /maɻ/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ |
| Tim | kortang /koɻtaŋ/ | kurda /kuɖa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | piku /piku/ | pulpara /pulpaɻa/ | gauar /ɡauar/ |
| Yêu | djaadjam /dʒaːdʒam/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | kanyji /kaɲdʒi/ | marmit /maɻmit/ |
| Cây | boorn /boːɻn/ | watiya /watija/ | punu /punu/ | punu /punu/ | warray /waɾaj/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warabi /waɻabi/ |
| Nhà | mia /maja/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | nhurra /ɳuɻa/ | kuni /kuni/ |
| Chó | dwert /dweɻt/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | kunpa /kunpa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | mirri /miɻi/ |
| Mèo | nguni /ŋuni/ | ngarda /ŋaɖa/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | paka /paka/ | paka /paka/ | poosi /puːsi/ |
| Ăn | ngarn /ŋaɻn/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | ngarna /ŋaɻna/ | daring /daɻiŋ/ |
| Uống | ngarn /ŋaɻn/ | nyaa /ɲaː/ | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | nyuna /ɲuna/ | nyu /ɲu/ |
| Một | keny /keɲ/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | guma /ɡuma/ |
| Hai | koodjal /kuɟal/ | kujarra /kuɟara/ | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | uchir /utʃir/ | wuthada /wut̪aɖa/ | bula /bula/ |
| Xin chào | kaya /kaja/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ |
| Cảm ơn | boordawan /boːɻdawan/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ |
| Tốt | kwobidak /kwobidak/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | walunga /waluŋa/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.