Dholuo
Tiếng Luo
Nile-Sahara (phía tây Nilotic)
Tiếng Luo (Dholuo) là ngôn ngữ của người Luo sống quanh hồ Victoria, tộc người lớn thứ tư ở Kenya (sau người Kikuyu, Luhya và Kalenjin), với khoảng 4 triệu người nói ở miền tây Kenya (Nyanza) và tây bắc Tanzania (Mara). Thuộc nhánh Nilotic Tây của ngữ hệ Nilo-Sahara, có quan hệ với tiếng Acholi, Lango, Alur và các ngôn ngữ Luo ở Nam Sudan (Anyuak, Shilluk). Ngôn ngữ này có thanh điệu, hài hòa nguyên âm dựa trên ATR (gốc lưỡi tiến), và một hệ đối lập thể hoàn thành/chưa hoàn thành gồm bốn dạng hiếm thấy trong các ngôn ngữ Nilo-Sahara. Những người nói tiếng Luo nổi tiếng gồm Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama (gia đình bên nội) và lãnh đạo đối lập Kenya Raila Odinga.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Luo
Nước
pi
/pi/
Lửa
mach
/matʃ/
Mặt trời
chieng'
/tʃieŋ/
Mặt trăng
dwe
/dwe/
Sao
sulwe
/sulwe/
Mẹ
mama
/mama/
Cha
baba
/baba/
Tôi
an
/an/
Bạn
in
/in/
Tên
nying
/ɲiŋ/
Mắt
wang'
/waŋ/
Tay
lwedo
/lwedo/
Tim
chuny
/tʃuɲ/
Yêu
hera
/hera/
Cây
yath
/jaθ/
Nhà
ot
/ot/
Chó
guok
/ɡuok/
Mèo
paka
/paka/
Ăn
chiemo
/tʃiemo/
Uống
madho
/maðo/
Một
achiel
/atʃiel/
Hai
ariyo
/arijo/
Xin chào
misawa
/misawa/
Cảm ơn
erokamano
/erokamano/
Tốt
maber
/maber/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Nilo-Saharan (Western Nilotic) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Luo | Tiếng Acholi | Tiếng Lango | Tiếng Anuak | Tiếng Nuer | Tiếng Mahorais | Tiếng Makonde |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | pi /pi/ | pii /piː/ | pii /piː/ | pii /piː/ | pi /pi/ | maji /maji/ | mashi /maʃi/ |
| Lửa | mach /matʃ/ | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mäc /mɛtʃ/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| Mặt trời | chieng' /tʃieŋ/ | ceng /tʃeŋ/ | ceŋ /tʃeŋ/ | ceeŋ /tʃeːŋ/ | caŋ /tʃaŋ/ | jua /dʒua/ | lyuva /ʎuβa/ |
| Mặt trăng | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | dwee /dweː/ | pay /paj/ | mwezi /mwezi/ | mwedi /mwedi/ |
| Sao | sulwe /sulwe/ | lakalatwe /lakalatwe/ | lakalatwe /lakalatwe/ | lɛɛr /lɛːr/ | räl /ral/ | nyota /ɲota/ | ntondwa /ntondwa/ |
| Mẹ | mama /mama/ | mego /meɡo/ | mego /meɡo/ | min /min/ | maar /maːr/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Cha | baba /baba/ | baba /baba/ | papo /papo/ | waad /waːd/ | gwaar /ɡwaːr/ | baba /baba/ | baba /baba/ |
| Tôi | an /an/ | an /an/ | an /an/ | än /an/ | ɣän /ɣan/ | wami /wami/ | une /une/ |
| Bạn | in /in/ | in /in/ | yin /jin/ | in /in/ | jin /jin/ | wawe /wawe/ | uve /uve/ |
| Tên | nying /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | nyiŋ /ɲiŋ/ | ciot /tɕɔːt/ | dzina /dzina/ | lina /lina/ |
| Mắt | wang' /waŋ/ | wang /waŋ/ | waŋ /waŋ/ | waang /waːŋ/ | waŋ /waŋ/ | jicho /dʒiʃo/ | liso /liso/ |
| Tay | lwedo /lwedo/ | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | tet /tet/ | mkono /mkono/ | nkono /nkono/ |
| Tim | chuny /tʃuɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | cuny /tʃuɲ/ | lëŋ /lɛŋ/ | moyo /moʝo/ | mtima /mtima/ |
| Yêu | hera /hera/ | mar /mar/ | amara /amara/ | mar /mar/ | nhok /nok/ | mahaba /mahaba/ | kupenda /kupenda/ |
| Cây | yath /jaθ/ | yat /jat/ | yat /jat/ | yat /jat/ | jïath /dʒiat̪/ | mti /mti/ | mti /mti/ |
| Nhà | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | dööl /dɔːl/ | nyumba /njumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Chó | guok /ɡuok/ | gwok /ɡʷok/ | gwok /ɡwok/ | guok /ɡuok/ | jiek /dʒiek/ | mbwa /ɱbwa/ | nshenye /nʃeɲe/ |
| Mèo | paka /paka/ | ngabu /ŋabu/ | mbweko /mbweko/ | nyamur /ɲamur/ | gec /ɡetʃ/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| Ăn | chiemo /tʃiemo/ | cam /tʃam/ | camo /tʃamo/ | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | kula /kula/ | kulya /kuʎa/ |
| Uống | madho /maðo/ | mat /mat/ | matho /matʰo/ | maath /maːt̪/ | math /mat̪/ | kunywa /kuɲwa/ | kukumbila /kukumbila/ |
| Một | achiel /atʃiel/ | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | kɛl /kɛl/ | moja /moja/ | nimo /nimo/ |
| Hai | ariyo /arijo/ | aryo /arjo/ | aryo /arjo/ | aryew /arjɛw/ | rew /rɛw/ | mbili /ᵐbili/ | vavili /vaʋili/ |
| Xin chào | misawa /misawa/ | itye nining /itje niniŋ/ | itye nining /itje niniŋ/ | mali /mali/ | malɛ /malɛ/ | Habari /habari/ | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ |
| Cảm ơn | erokamano /erokamano/ | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | lɛrnyä /lɛɾɲa/ | asante /asante/ | nashukuru /naʃukuɾu/ |
| Tốt | maber /maber/ | ber /ber/ | ber /ber/ | ber /ber/ | gɔaa /ɡɔaː/ | nzuri /ɲzuri/ | shibwana /ʃibwana/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.