Lëblaŋo
Tiếng Lango
Nilo-Sahara (Nilotic Tây, Lwoo)
Tiếng Lango là một ngôn ngữ Nilotic Tây (nhóm Lwoo) ở miền bắc Uganda, được người Langi sử dụng quanh thành phố Lira. Đây là ngôn ngữ chị em với tiếng Acholi (cũng có mặt ở Uganda) và xa hơn là với tiếng Luo ở miền tây Kenya, ngôn ngữ mà nó cùng chia sẻ hệ thống năm nguyên âm cùng hài hòa ATR đặc trưng của nhóm Nilotic Tây. Tiếng Lango đóng vai trò nổi bật trong nền chính trị Uganda thế kỷ 20 — Tổng thống Milton Obote là người nói tiếng Langi. Khoảng 1,5 triệu người nói; được viết bằng chữ Latinh, với truyền thống văn học còn hạn chế nhưng đang phát triển.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Lango
Nước
pii
/piː/
Lửa
mac
/matʃ/
Mặt trời
ceŋ
/tʃeŋ/
Mặt trăng
dwe
/dwe/
Sao
lakalatwe
/lakalatwe/
Mẹ
mego
/meɡo/
Cha
papo
/papo/
Tôi
an
/an/
Bạn
yin
/jin/
Tên
nying
/ɲiŋ/
Mắt
waŋ
/waŋ/
Tay
cing
/tʃiŋ/
Tim
cwiny
/tʃwiɲ/
Yêu
amara
/amara/
Cây
yat
/jat/
Nhà
ot
/ot/
Chó
gwok
/ɡwok/
Mèo
mbweko
/mbweko/
Ăn
camo
/tʃamo/
Uống
matho
/matʰo/
Một
acel
/atʃel/
Hai
aryo
/arjo/
Xin chào
itye nining
/itje niniŋ/
Cảm ơn
apwoyo
/apwojo/
Tốt
ber
/ber/
Nguồn
- Driberg (1923) — The Lango: A Nilotic Tribe of Uganda
- Ethnologue 27: Lango
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Nilo-Saharan (Western Nilotic, Lwoo) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Lango | Tiếng Acholi | Tiếng Anuak | Tiếng Luo | Tiếng Nuer | Tiếng Dinka | Tiếng Mundari |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | pii /piː/ | pii /piː/ | pii /piː/ | pi /pi/ | pi /pi/ | piu /piu/ | daa /daː/ |
| Lửa | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mach /matʃ/ | mäc /mɛtʃ/ | mac /matʃ/ | sengel /seŋɡel/ |
| Mặt trời | ceŋ /tʃeŋ/ | ceng /tʃeŋ/ | ceeŋ /tʃeːŋ/ | chieng' /tʃieŋ/ | caŋ /tʃaŋ/ | akɔ̈l /akɔl/ | singi /siŋɡi/ |
| Mặt trăng | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | dwee /dweː/ | dwe /dwe/ | pay /paj/ | pɛɛi /pɛːi/ | chando /tʃando/ |
| Sao | lakalatwe /lakalatwe/ | lakalatwe /lakalatwe/ | lɛɛr /lɛːr/ | sulwe /sulwe/ | räl /ral/ | kuel /kwɛl/ | ipil /ipil/ |
| Mẹ | mego /meɡo/ | mego /meɡo/ | min /min/ | mama /mama/ | maar /maːr/ | man /man/ | ayo /ajo/ |
| Cha | papo /papo/ | baba /baba/ | waad /waːd/ | baba /baba/ | gwaar /ɡwaːr/ | wun /wun/ | apu /apu/ |
| Tôi | an /an/ | an /an/ | än /an/ | an /an/ | ɣän /ɣan/ | ɣɛn /ɣɛn/ | aiñ /aiɲ/ |
| Bạn | yin /jin/ | in /in/ | in /in/ | in /in/ | jin /jin/ | yïn /jɪn/ | am /am/ |
| Tên | nying /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | nyiŋ /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | ciot /tɕɔːt/ | rin /rin/ | nutum /nutum/ |
| Mắt | waŋ /waŋ/ | wang /waŋ/ | waang /waːŋ/ | wang' /waŋ/ | waŋ /waŋ/ | nyin /ɲin/ | med /med/ |
| Tay | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | lwedo /lwedo/ | tet /tet/ | cin /tʃin/ | ti /ti/ |
| Tim | cwiny /tʃwiɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | cuny /tʃuɲ/ | chuny /tʃuɲ/ | lëŋ /lɛŋ/ | piöu /piɔu/ | jiu /dʒiu/ |
| Yêu | amara /amara/ | mar /mar/ | mar /mar/ | hera /hera/ | nhok /nok/ | nhiär /n̪iar/ | dularaa /dularaː/ |
| Cây | yat /jat/ | yat /jat/ | yat /jat/ | yath /jaθ/ | jïath /dʒiat̪/ | tim /tim/ | daru /daru/ |
| Nhà | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | dööl /dɔːl/ | ɣöt /ɣɔt/ | oraa /oraː/ |
| Chó | gwok /ɡwok/ | gwok /ɡʷok/ | guok /ɡuok/ | guok /ɡuok/ | jiek /dʒiek/ | jɔ̈ŋ /dʒɔŋ/ | seta /seta/ |
| Mèo | mbweko /mbweko/ | ngabu /ŋabu/ | nyamur /ɲamur/ | paka /paka/ | gec /ɡetʃ/ | gec /ɡetʃ/ | pusi /pusi/ |
| Ăn | camo /tʃamo/ | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | chiemo /tʃiemo/ | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | jom /dʒom/ |
| Uống | matho /matʰo/ | mat /mat/ | maath /maːt̪/ | madho /maðo/ | math /mat̪/ | dek /dek/ | nu /nu/ |
| Một | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | achiel /atʃiel/ | kɛl /kɛl/ | tök /tɔk/ | mid /mid/ |
| Hai | aryo /arjo/ | aryo /arjo/ | aryew /arjɛw/ | ariyo /arijo/ | rew /rɛw/ | rou /rou/ | baria /baria/ |
| Xin chào | itye nining /itje niniŋ/ | itye nining /itje niniŋ/ | mali /mali/ | misawa /misawa/ | malɛ /malɛ/ | ke yïn /ke jin/ | johar /dʒohar/ |
| Cảm ơn | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | erokamano /erokamano/ | lɛrnyä /lɛɾɲa/ | alanyiek /alaɲiek/ | dhonyobad /dʱoɲobad/ |
| Tốt | ber /ber/ | ber /ber/ | ber /ber/ | maber /maber/ | gɔaa /ɡɔaː/ | piath /piat̪/ | bes /bes/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.