Dha-Anywaa
Tiếng Anuak
Nilo-Saharan
Anuak (Anywaa, autonymously Dha-Anywaa) is a Western Nilotic Lwoo language of the lower Sobat River basin straddling South Sudan (Upper Nile State, Pochalla County) and Ethiopia (Gambela Region). The Anuak community of approximately 250,000 people are traditionally cattle-keeping floodplain agriculturalists, distinguished from neighbouring Nuer (nus) by their settled-village social organisation around hereditary chiefs (kwaaro). Linguistically, Anuak shares Lwoo Western Nilotic features with sister languages Acholi (ach), Lango (laj), and Luo (luo) — including ATR vowel harmony with two harmonic sets, a complex tone system (typically 3-4 tone register), and verbal aspect-mood morphology. Reh's 1996 Anywa Language: Description and Internal Reconstructions is the major modern academic documentation. The Anuak community of Gambela Region was severely affected by the 2003 Gambela massacre and ongoing tensions with the Ethiopian state.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Anuak
Nước
pii
/piː/
Lửa
mac
/matʃ/
Mặt trời
ceeŋ
/tʃeːŋ/
Mặt trăng
dwee
/dweː/
Mẹ
min
/min/
Cha
waad
/waːd/
Ăn
cam
/tʃam/
Uống
maath
/maːt̪/
Yêu
mar
/mar/
Tim
cuny
/tʃuɲ/
Cây
yat
/jat/
Nhà
ot
/ot/
Chó
guok
/ɡuok/
Mèo
nyamur
/ɲamur/
Tay
cing
/tʃiŋ/
Mắt
waang
/waːŋ/
Xin chào
mali
/mali/
Cảm ơn
apwoyo
/apwojo/
Một
acel
/atʃel/
Tốt
ber
/ber/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Nilo-Saharan liên quan
| Nghĩa | Tiếng Anuak | tiếng Acholi | Tiếng Lango | tiếng Luo | tiếng Nuer | tiếng Dinka | tiếng Luba-Kasai |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | pii /piː/ | pii /piː/ | pii /piː/ | pi /pi/ | pi /pi/ | piu /piu/ | mâyi /maːji/ |
| Lửa | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mach /matʃ/ | mäc /mɛtʃ/ | mac /matʃ/ | kapia /kapia/ |
| Mặt trời | ceeŋ /tʃeːŋ/ | ceng /tʃeŋ/ | ceŋ /tʃeŋ/ | chieng' /tʃieŋ/ | caŋ /tʃaŋ/ | akɔ̈l /akɔl/ | dîba /diːba/ |
| Mặt trăng | dwee /dweː/ | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | pay /paj/ | pɛɛi /pɛːi/ | ngondo /ŋɡondo/ |
| Mẹ | min /min/ | mego /meɡo/ | mego /meɡo/ | mama /mama/ | maar /maːr/ | man /man/ | mâmu /maːmu/ |
| Cha | waad /waːd/ | baba /baba/ | papo /papo/ | baba /baba/ | gwaar /ɡwaːr/ | wun /wun/ | tâtu /taːtu/ |
| Ăn | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | camo /tʃamo/ | chiemo /tʃiemo/ | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | kudia /kudia/ |
| Uống | maath /maːt̪/ | mat /mat/ | matho /matʰo/ | madho /maðo/ | math /mat̪/ | dek /dek/ | kunua /kunua/ |
| Yêu | mar /mar/ | mar /mar/ | amara /amara/ | hera /hera/ | nhok /nok/ | nhiär /n̪iar/ | dinanga /dinaŋɡa/ |
| Tim | cuny /tʃuɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | chuny /tʃuɲ/ | lëŋ /lɛŋ/ | piöu /piɔu/ | mucima /mut͡ʃima/ |
| Cây | yat /jat/ | yat /jat/ | yat /jat/ | yath /jaθ/ | jïath /dʒiat̪/ | tim /tim/ | mutshi /mut͡ʃi/ |
| Nhà | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | dööl /dɔːl/ | ɣöt /ɣɔt/ | nzubu /nzubu/ |
| Chó | guok /ɡuok/ | gwok /ɡʷok/ | gwok /ɡwok/ | guok /ɡuok/ | jiek /dʒiek/ | jɔ̈ŋ /dʒɔŋ/ | mbwa /mbwa/ |
| Mèo | nyamur /ɲamur/ | ngabu /ŋabu/ | mbweko /mbweko/ | paka /paka/ | gec /ɡetʃ/ | gec /ɡetʃ/ | nyao /ɲao/ |
| Tay | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | lwedo /lwedo/ | tet /tet/ | cin /tʃin/ | tshianza /t͡ʃianza/ |
| Mắt | waang /waːŋ/ | wang /waŋ/ | waŋ /waŋ/ | wang' /waŋ/ | wäk /wɛk/ | nyin /ɲin/ | dîsu /diːsu/ |
| Xin chào | mali /mali/ | itye nining /itje niniŋ/ | itye nining /itje niniŋ/ | misawa /misawa/ | malɛ /malɛ/ | ke yïn /ke jin/ | moyo /mojo/ |
| Cảm ơn | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | erokamano /erokamano/ | lɛrnyä /lɛɾɲa/ | alanyiek /alaɲiek/ | tuasakidila /tuasakidila/ |
| Một | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | achiel /atʃiel/ | kɛl /kɛl/ | tök /tɔk/ | umue /umue/ |
| Tốt | ber /ber/ | ber /ber/ | ber /ber/ | maber /maber/ | gɔaa /ɡɔaː/ | piath /piat̪/ | bimpe /bimpe/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.