ཆོས་སྐད (གྲྭ་པའི)
Tiếng Tạng cổ điển phụng vụ
Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish; Tibetan Buddhist liturgical pedagogy) · biến thể lịch sử / ẩn
Liturgical Classical Tibetan (chos-skad, "Dharma language") is the actively recited form of Classical Tibetan maintained by Tibetan Buddhist monasteries and dharma centers worldwide. Distinct from scholarly Classical Tibetan (xct, historical-attested literary form used for academic philology) by: (1) Buddhist honorific and liturgical vocabulary preferred for sutra recitation (yab vs pha "father", byams-pa vs dgaʼ-ba "love/loving-kindness", khang-pa vs khyim "house", zhi-mi vs byi-la "cat"); (2) Dharamsala-standardized Lhasa-Tibetan pronunciation taught to international students and used in the modern Gelug authoritative tradition (the variety promoted by the Dalai Lama's Library of Tibetan Works and Archives); (3) ritual recitation styles including slow chant with melodic tones, mantras in Sanskrit-via-Tibetan transcription. The Tibetan Buddhist counterpart of Quranic Arabic recitation and Theravada Pali chanting. Anchored at Dharamsala, the Indian exile center of modern Tibetan Buddhist pedagogy.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Tạng cổ điển phụng vụ
Nước
ཆུ
/tɕʰu/
Lửa
མེ
/me/
Mặt trời
ཉི་མ
/ɲima/
Mặt trăng
ཟླ་བ
/dawa/
Mẹ
ཨ་མ
/ama/
Cha
ཡབ
/jab/
Ăn
བཟའ
/sa/
Uống
འཐུང
/tʰuŋ/
Yêu
བྱམས་པ
/tɕampa/
Tim
སྙིང
/ɲiŋ/
Cây
ཤིང
/ɕiŋ/
Nhà
ཁང་པ
/kʰaŋpa/
Chó
ཁྱི
/tɕʰi/
Mèo
ཞི་མི
/ʑimi/
Tay
ལག་པ
/lakpa/
Mắt
མིག
/mik/
Xin chào
བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས
/tʂaʃi delek/
Cảm ơn
ཐུགས་རྗེ་ཆེ
/tʰukdʑe tɕʰe/
Một
གཅིག
/tɕik/
Tốt
ཡག་པོ
/jakpo/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish; Tibetan Buddhist liturgical pedagogy) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Tạng cổ điển phụng vụ | Tiếng Tạng Khams | tiếng Tạng cổ điển | Tiếng Balti | Tiếng Sikkim | Tiếng Ladakh | Tiếng Sherpa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Lửa | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Mặt trời | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Mặt trăng | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Mẹ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Cha | ཡབ /jab/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| Ăn | བཟའ /sa/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| Uống | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Yêu | བྱམས་པ /tɕampa/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ |
| Tim | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Cây | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ |
| Nhà | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ནང /naŋ/ |
| Chó | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| Mèo | ཞི་མི /ʑimi/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ |
| Tay | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Mắt | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Xin chào | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ | ཨ་རོ /aro/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ |
| Cảm ơn | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| Một | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ |
| Tốt | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.