ěrsū / 尔苏
Tiếng Ersu
ngữ hệ Hán-Tạng (nhánh Khương)
Tiếng Ersu (ISO 639-3: ers) là một ngôn ngữ Hán-Tạng đang bị đe dọa, thường được xếp vào nhóm Khương, với khoảng 9.000–17.000 người nói tại các huyện Cam Lạc, Việt Tây, Thạch Miên, Hán Nguyên và Cửu Long thuộc tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Đây là một ngôn ngữ riêng biệt với hai ngôn ngữ họ hàng gần là Lizu và Duoxu; quá trình tiếp xúc lâu dài với tiếng Nuosu, Quan thoại Tây Nam và tiếng Pumi đã định hình từ vựng và cấu trúc của nó. Tiếng Ersu có hệ thống phụ âm phong phú, sự đối lập hai thanh cao–thấp và trật tự mệnh đề chủ yếu là SOV. Ngôn ngữ này được dùng hằng ngày chủ yếu ở dạng nói; hệ chữ tượng hình Shaba gồm khoảng 200 ký hiệu đã biết chủ yếu do các chuyên gia nghi lễ sử dụng, còn hệ Latinh hóa phục vụ công tác tư liệu hóa ngôn ngữ.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Ersu
Nước
ɖʐo
/ɖʐo/
Lửa
pʰu
/pʰu/
Mặt trời
ɲɔma
/ɲɔma/
Mặt trăng
ɬapʰɛ
/ɬapʰɛ/
Sao
ʁmɯ
/ʁmɯ/
Mẹ
ɑma
/ɑma/
Cha
ɑpa
/ɑpa/
Tôi
ŋa
/ŋa/
Bạn
no
/no/
Tên
mbu
/mbu/
Mắt
mik
/mik/
Tay
pʰɔ
/pʰɔ/
Tim
tʂʰɑ
/tʂʰɑ/
Yêu
ŋɑ
/ŋɑ/
Cây
ʂɑ
/ʂɑ/
Nhà
kʰɔ
/kʰɔ/
Chó
ʈɽʰo
/ʈɽʰo/
Mèo
bvə̃
/bvə̃/
Ăn
tʂʰə
/tʂʰə/
Uống
ɕə
/ɕə/
Một
tə
/tə/
Hai
ɲi
/ɲi/
Xin chào
ni
/ni/
Cảm ơn
kʰadʑi
/kʰadʑi/
Tốt
zə
/zə/
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sino-Tibetan (Qiangic) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Ersu | Tiếng Tây Tạng Amdo | Tiếng Sherpa | Tiếng Ladakh | Tiếng Tạng cổ điển | Tiếng Balti | Tiếng Drung |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ɖʐo /ɖʐo/ | ཆུ་ /tʂʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ʃə /ʃə/ |
| Lửa | pʰu /pʰu/ | མེ་ /mɛ/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | məə /məː/ |
| Mặt trời | ɲɔma /ɲɔma/ | ཉི་མ་ /ɲəmɑ/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | nɯ /nɯ/ |
| Mặt trăng | ɬapʰɛ /ɬapʰɛ/ | ཟླ་བ་ /dʐɑwɑ/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | məŋ /məŋ/ |
| Sao | ʁmɯ /ʁmɯ/ | སྐར་མ /hkarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | əkɯr /əkɯr/ |
| Mẹ | ɑma /ɑma/ | ཨ་མ་ /ɑ mɑ/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ma /ma/ |
| Cha | ɑpa /ɑpa/ | ཕ་ /pʰɑ/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | pa /pa/ |
| Tôi | ŋa /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | nga /ŋa/ |
| Bạn | no /no/ | ཁྱོད /tɕʰo/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | nə /nə/ |
| Tên | mbu /mbu/ | མིང /mɪŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | bɯng /bɯŋ/ |
| Mắt | mik /mik/ | མིག་ /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | mik /mik/ |
| Tay | pʰɔ /pʰɔ/ | ལག་པ་ /læɡ hɑ/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | kə /kə/ |
| Tim | tʂʰɑ /tʂʰɑ/ | སེམས་ /sɛm/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | ʃəŋ /ʃəŋ/ |
| Yêu | ŋɑ /ŋɑ/ | དགའ་ /ɡɑ/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | ʃit /ʃit/ |
| Cây | ʂɑ /ʂɑ/ | ཤིང་ /ʂɪŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | sim /sim/ |
| Nhà | kʰɔ /kʰɔ/ | ཁང་ /kʰɑŋ/ | ནང /naŋ/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | im /im/ |
| Chó | ʈɽʰo /ʈɽʰo/ | ཁྱི་ མོ་ /tʂʰə mɔ/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | kʰja /kʰja/ |
| Mèo | bvə̃ /bvə̃/ | ཀུ་ཕ་ /kufa/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bjila/ | tsa /tsʰa/ |
| Ăn | tʂʰə /tʂʰə/ | ཟ་ /zɑ/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ʃə /ʃə/ |
| Uống | ɕə /ɕə/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | pə /pə/ |
| Một | tə /tə/ | གཅིག་ /tʂik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | tik /tik/ |
| Hai | ɲi /ɲi/ | གཉིས /hɲi/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | əni /əni/ |
| Xin chào | ni /ni/ | བདེ་མོ་ /bdeː mo/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ŋeŋ /ŋeŋ/ |
| Cảm ơn | kʰadʑi /kʰadʑi/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰoktɕe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | tʃʰɔ /tʃʰɔ/ |
| Tốt | zə /zə/ | ཡག་པོ་ /jɑkpɑ/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | la /la/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.